Bank, naturalny partner administracji publicznej

BANK 2016/12

Wsparcie dla instytucji publicznych ze strony sektora bankowego nierzadko bywa utożsamiane z finansowaniem inwestycji i innych działań realizowanych przez administrację szczebla centralnego i samorządowego. Tymczasem banki mają do zaoferowania sektorowi publicznemu znacznie więcej aniżeli tylko dopływ gotówki.

Karol Materna

Gęsta sieć placówek rozmieszczonych na terenie całego kraju, elektroniczne kanały transakcyjne spełniające wyśrubowane standardy bezpieczeństwa czy też zaplecze wysokokwalifikowanych ekspertów z różnych obszarów współczesnej gospodarki – wszystkie te czynniki sprawiają, iż dla szukających stale oszczędności komórek rządowych i samorządowych placówki bankowe jawią się jako naturalny partner w realizacji licznych obowiązków. Outsourcing obowiązków administracji publicznej do sektora bankowego obejmuje:

  • Realizację wypłat beneficjentom programów unijnych, rządowych i samorządowych.
  • Zaangażowanie w rozpowszechnianie instrumentów o charakterze zwrotnym.
  • Wykorzystanie infrastruktury bankowej do obsługi interesantów administracji publicznej.

Pierwsza z wymienionych form współpracy rozwinęła się szczególnie wskutek realizacji wszelkiego rodzaju unijnych programów pomocowych. Zaangażowanie instytucji finansowych nie sprowadza się do roli kasjera; do obowiązków banków należy najczęściej pobranie od beneficjenta niezbędnych dokumentów i weryfikacja statusu wnioskodawcy. Nierzadko wspierają finansowo beneficjentów dotacji, np. poprzez kredytowanie wkładu własnego niezbędnego do uruchomienia projektu. Na instytucjach finansowych spoczywa również odpowiedzialna funkcja gwaranta wypłaty świadczeń i zaliczek w przypadku ewentualnych opóźnień po stronie partnera z sektora publicznego. Przykładem może być tegoroczny poślizg z realizacją dopłat bezpośrednich dla rolników; dotrzymanie terminów wypłat możliwe było tylko dzięki skredytowaniu przez banki pośredniczące części należnych kwot.

Bank sfinansuje i doradzi

Dotacje unijne i rządowe to nie jedyny rodzaj bezzwrotnych instrumentów wsparcia ze środków publicznych, których dystrybucją zajmują się banki. Współpraca w tym obszarze prowadzona jest również z jednostkami samorządu terytorialnego, a celują w niej placówki lokalne. Przykładem takiego współdziałania jest pionierski program wypłat zasiłków dla bezrobotnych i innych świadczeń pomocy społecznej przy wykorzystaniu bankomatów biometrycznych, realizowany od 2010 r. przez Podkarpacki Bank Spółdzielczy wspólnie z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Sanoku. Impulsem do wdrożenia technologicznej nowinki była uciążliwość regularnej obsługi wypłaty zasiłków; każdego miesiąca dwa tysiące świadczeniobiorców, z reguły nieposiadających konta bankowego, odwiedzały wyznaczony do realizacji świadczeń oddział PBS. Jednym z efektów uruchomienia programu było utworzenie unikalnej sieci przeszło 90 bankomatów wykorzystujących technologię FingerVein.

Polskie placówki bankowe aktywnie uczestniczą również w finansowaniu bazującym na udostępnianych przez instytucje wspólnotowe, jak i krajowe instrumentach zwrotnych. Do grona Narodowych Pośredników Finansowych programów ramowych Unii Europejskiej, takich jak Horyzont 2020 czy COSME, dołączają kolejne instytucje finansowe: banki, ale również towarzystwa leasingowe. Polskie banki wykazują również dużą aktywność na polu kredytowania budownictwa energooszczędnego i termomodernizacji, wspieranego dopłatami z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Również i w tym przypadku rola sektora bankowego nie sprowadza się wyłącznie do udzielenia kredytu na preferencyjnych warunkach. Efektem współdziałania pomiędzy Związkiem Banków Polskich a resortami odpowiedzialnymi za gospodarkę jest Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Ramowych Unii Europejskiej. Ta funkcjonująca przy ZBP placówka, powołana do życia uchwałą Rady Ministrów, świadczy kompleksowe wsparcie informacyjne i doradcze zarówno dla pośredników finansowych w unijnych programach, jak również dla samych beneficjentów. ZBP był również aktywnie zaangażowany w program dopłat do domów energooszczędnych, obsługując kompleksowo postępowanie kwalifikacyjne mające na celu wyłonienie weryfikatorów projektów składanych przez beneficjentów. Niezależnie od inicjatyw podejmowanych przez ZBP, również poszczególne banki udostępniające preferencyjne kredytowanie zapewniają swym klientom istotne wsparcie o charakterze informacyjno-doradczym.

Kiedy zarejestrujemy auto w banku?

Współdziałanie instytucji finansowych z administracją publiczną nie sprowadza się jedynie do różnych form finansowania oraz świadczenia przez banki usług temu finansowaniu towarzyszących. Popularnym zjawiskiem jest również wykorzystywanie bankowych placówek do obsługi interesantów instytucji szczebla centralnego lub lokalnego. Najświeższym przykładem takiego zaangażowania sektora bankowego jest obsługa składania wniosków w ramach Programu 500+ przez bankowe oddziały. Sukces tego przedsięwzięcia skłonił administrację publiczną do przeniesienia do kanałów bankowych realizacji innych czynności urzędowych; umożliwiła to uchwalona we wrześniu br. ustawa o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej, stanowiąca reakcję na unijne rozporządzenie w sprawie identyfikacji elektronicznej (eIDAS). Pierwszym krokiem do rozliczenia PIT-u czy złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę za pośrednictwem banku jest możliwość utworzenia Profilu Zaufanego z wykorzystaniem systemu transakcyjnego bankowości elektronicznej.

Angażowanie instytucji finansowych do kontaktów między organem administracji publicznej a obywatelem podejmowane było z powodzeniem na przestrzeni minionych dwóch dekad.

Warto podkreślić, iż angażowanie instytucji finansowych do kontaktów między organem administracji publicznej a obywatelem podejmowane było z powodzeniem na przestrzeni minionych dwóch dekad. Jedną z pierwszych takich akcji o charakterze masowym było rozpowszechnianie świadectw udziałowych narodowych funduszy inwestycyjnych za pośrednictwem placówek PKO BP. Niemal równolegle banki wzięły na siebie obowiązek wymiany starych banknotów po wycofaniu ich z obiegu wraz z początkiem roku 1997, i realizowały to zadanie aż do końca 2010 r. Również i obecnie instytucje bankowe współpracują z NBP w zakresie wymiany uszkodzonych i zużytych środków płatniczych; obowiązkiem każdego banku jest przyjęcie zniszczonego banknotu od dowolnej osoby, nawet niebędącej klientem danej placówki, i wymiany go na pełnowartościowe środki płatnicze zgodnie z zasadami określonymi przez bank centralny. Obsługa gotówki stanowi zresztą obszar, w którym tradycyjne kompetencje NBP w coraz większym stopniu przejmowane są przez podmioty zewnętrzne: banki oraz firmy z branży CIT oraz cash processingu. Transport gotówki, sortowanie i pakowanie czy weryfikacja stanu banknotów – wiele z tych działań już dziś dokonywanych jest w bankowych lub współpracujących z bankami centrach obsługi gotówki, dzięki czemu zaangażowanie banku centralnego w ten obszar mogło zostać zredukowane.

Podatek płacony jednym kliknięciem

Tradycyjnym obszarem bankowego biznesu jest oczywiście realizacja płatności, także tych z tytułu podatków, opłat lokalnych czy innych należności publicznoprawnych. Również i w tym obszarze banki mogą zaoferować instytucjom publicznym szeroką paletę usług, począwszy od atrakcyjnych stawek za realizację przelewu, aż po automatyzację składania dyspozycji płatniczej do określonych instytucji w elektronicznych systemach transakcyjnych. Takie rozwiązanie stosowane jest powszechnie w kontach firmowych; umożliwia ono dokonywanie płatności podatkowych po wybraniu właściwego miejscowo urzędu skarbowego oraz rodzaju płatności, bez konieczności podawania numeru rachunku organu podatkowego. Z kolei w przypadku rozliczeń z ZUS zautomatyzowany system umożliwia realizację czterech przelewów jednocześnie (ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) poprzez złożenie jednej, zbiorczej dyspozycji. Automatyzacja zapłaty pozostałych należności publicznoprawnych w połączeniu z weryfikacją interesanta za pośrednictwem bankowych systemów pozwoliłaby na stworzenie systemu, w którym całość biurokratycznej obsługi konsumenta czy mikrofirmy przejmie instytucja finansowa. Takiego instrumentu potrzebować mogą zwłaszcza samorządy, od niepamiętnych czasów borykające się z hurtowymi ilościami stosunkowo niewielkich należności z tytułu podatków i opłat lokalnych. Nieprzypadkowo prezes ZBP Krzysztof Pietraszkiewicz apelował podczas tegorocznej edycji Forum Liderów Banków Spółdzielczych do przedstawicieli lokalnej bankowości, by należycie wykorzystali szansę, jaką daje dynamiczny rozwój bankowości mobilnej – i zaoferowali gminom czy powiatom proste i szybkie instrumenty służące do poboru opłat.

Podejmowane przez sektor bankowy działania nie tylko wychodzą naprzeciw potrzebom administracji publicznej, ale nierzadko wręcz wyprzedzają inicjatywy rządowe czy samorządowe. Doskonałym przykładem jest funkcjonujący już od 1997 r. System DOKUMENTY ZASTRZEŻONE, powstały z inicjatywy Związku Banków Polskich i realizowany przez Centrum Prawa Bankowego i Informacji. Ponieważ administracja publiczna nie dysponuje po dziś dzień skutecznym narzędziem ochrony przed wykorzystaniem skradzionych dokumentów do zaciągania zobowiązań finansowych, a zgłoszenie faktu kradzieży policji nie jest przekazywane placówkom bankowym, DOKUMENTY ZASTRZEŻONE dotychczas stanowią jedyny instrument zabezpieczający zarówno obywateli, jak i rynek finansowy przed skutkami kradzieży tożsamości. Właściwe wykorzystanie tego rodzaju inicjatyw przez instytucje publiczne stanowi najpewniejszą drogę ku temu, by polska gospodarka stawała się naprawdę cyfrowa, a czynności biurokratyczne w jak najmniejszym stopniu obciążały i tak napięty budżet.