Banki spółdzielcze: Spółdzielcy w nowej Radzie ZBP

NBS 2016/10

Banki spółdzielcze: Spółdzielcy w nowej Radzie ZBP

16 września br. odbyło się inauguracyjne posiedzenie Rady ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców Związku Banków Polskich (MMŚP). Powołano ją na wniosek banków zainteresowanych rozwojem dostępu do finansowania dla mikro i małych firm, konstruktywnym dialogiem z tym środowiskiem oraz tworzeniem optymalnych warunków dla doskonalenia oferty finansowej. W składzie MMŚP znalazło się także kilkunastu prezesów banków spółdzielczych i obu banków zrzeszających, ponieważ tego typu klienci są ważnym i stale rosnącym segmentem portfela kredytowego.

Arkadiusz Lewicki

Arkadiusz Lewicki

Sekretarz Rady ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców ZBP, sekretarz Sekcji Banków Spółdzielczych i Zrzeszających oraz dyrektor Zespołu ds. Programów Publicznych i Środowisk Gospodarczych w Związku Banków Polskich. Dyrektor Krajowego Punktu Kontaktowego ds. Instrumentów Finansowych Programów ramowych UE, członek m.in.: Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Małe firmy w bankach spółdzielczych

W Polsce działają już prawie dwa miliony przedsiębiorstw niefinansowych, określanych jako aktywne. Dane GUS za ostatnie dwadzieścia lat pokazują, że liczba przedsiębiorstw aktywnych stale rośnie. Podmioty sektora MŚP to zdecydowana większość (99,8%) spośród wszystkich działających firm. Staje się on kluczowy w budowaniu stabilnego wzrostu gospodarczego na całym świecie. Sektor mikro, małych i średnich przedsiębiorców w Polsce wytwarza już ponad 65% PKB i tworzy miejsca pracy dla ok. 70% wszystkich zatrudnionych.

W porównaniu ze średnią unijną, polski sektor MŚP jest w większym stopniu zdominowany przez mikroprzedsiębiorstwa (stąd podkreślenie ich roli i specyfiki w nazwie nowej rady ZBP), których udział w całkowitej liczbie firm wynosi ponad 95% (w UE 93%). Udział średnich przedsiębiorstw to zaledwie 0,9%, a małych 3,3%. Sektor MŚP to bardzo zróżnicowane środowisko. Jak już wspomniałem, zdecydowaną większość stanowią mikro przedsiębiorcy, w tym często po prostu samozatrudnione osoby fizyczne, o absolutnie innej gamie oczekiwań i możliwości niż firmy średniej wielkości. Rodzi to określone problemy natury statystycznej i utrudnia parametryzowanie tego rynku, także w sektorze bankowym.

nbs.2016.10.wykres.033.aSektor MŚP, także w Polsce, korzysta coraz chętniej z oferty bankowej. Z badań, jakie opublikował w pierwszej połowie br. CBM Indicator wraz z Warszawskim Instytutem Bankowości wynika, że mikro i mali przedsiębiorcy są zadowoleni ze współpracy z bankami. Najbardziej satysfakcjonuje ich jakość obsługi klienta oraz alternatywne kanały dystrybucji. Przedsiębiorcy pośród najchętniej wybieranych instytucji wskazują także na banki spółdzielcze.

nbs.2016.10.foto.033.a.267xPiotr Chrzanowski
wiceprzewodniczący Rady ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców ZBP oraz wiceprezes zarządu Banku Polskiej Spółdzielczości S.A.

Dla nas sektor MŚP stanowi bardzo ważną grupę klientów. Małe i średnie firmy szybko rosną, przez co zmieniają się ich potrzeby i oczekiwania – ważne więc, aby zaproponować rozwiązania adekwatne do sytuacji oraz warunków. Bank Polskiej Spółdzielczości wraz ze zrzeszonymi bankami spółdzielczymi na koniec sierpnia bieżącego roku udzielił MŚP prawie 17 mld zł kredytu. Do tego dochodzi wiele innych usług finansowych. Naszymi klientami są głównie firmy, które działają w mniejszych miejscowościach lub na terenach wiejskich, gdzie często trudniej jest o pozyskanie finansowania. Poprzez naszą aktywność w Radzie chcemy położyć nacisk na wypracowanie modelu efektywniejszej edukacji i komunikacji z tym środowiskiem klientów oraz zagospodarowania środków publicznych.

W portfelu kredytowym dla firm sektora bankowości spółdzielczej dominują kredyty dla MŚP. W latach 2009- 2015 można zaobserwować wzrost finansowania tego sektora średnio o około 2 mld zł rocznie. W 2016 r. nastąpił jednak znaczny spadek – za sprawą zmiany modelu biznesowego oraz wprowadzenia nowych obciążeń i regulacji ostrożnościowych, związanych z tworzeniem systemu ochrony IPS w sektorze bankowości spółdzielczej

Środowisko bankowości spółdzielczej w Polsce na pewno musi jednak zastanowić się nad poprawą oferty depozytowej dla sektora MŚP. Poziom depozytów w bankach spółdzielczych pozyskiwanych od przedsiębiorstw wynosi 5 mld zł. Dzisiaj opierają się one na depozytach gospodarstw domowych i w znacznie mniejszym stopniu na depozytach przedsiębiorstw oraz innych instytucji finansowych, co naturalnie ogranicza ich potencjał kredytowy.

nbs.2016.10.foto.034.b.267xTadeusz Nosek
prezes Banku Spółdzielczego w Wysokiem Mazowieckiem, członek Prezydium Rady MMŚP

Pozyskanie i obsługa klientów sektora MŚP, a także tworzenie klimatu wzajemnego zaufania oraz popularyzowanie innowacji finansowych, stanowią jeden z ważniejszych celów naszego banku. W Radzie ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców ZBP chcemy również zaangażować się w prace z zakresu cyberbezpieczeństwa finansowego dla lokalnych firm i instytucji.

nbs.2016.10.foto.034.a.267xAlicja Huczyńska
prezes Banku Spółdzielczego w Koronowie

Uczestnicy rynku bankowego ostro konkurują o klienta, także MŚP. Banki spółdzielcze, które szczególnie w ostatnich latach zdobyły doświadczenie w obsłudze MŚP, stały się atrakcyjnym partnerem dla tego sektora. Niestety w odróżnieniu do banków komercyjnych nie prowadzą szeroko zakrojonych kampanii reklamowych, zatem nie wszyscy przedsiębiorcy, nawet ci lokalni, zdają sobie z tego sprawę. Bankowość spółdzielcza realizując swoją historycznie udokumentowaną strategię i lokalny charakter czuje się w obowiązku edukować swoich biznesowych partnerów na rynku. Ważnym zadaniem jest też skuteczny lobbing u regulatorów o wsparcie dla lokalnych instytucji finansujących lokalnych przedsiębiorców. W tym celu właśnie dołączyliśmy do Rady ds. MMŚP przy Związku Banków Polskich.

nbs.2016.10.foto.035.a.267xAnita Błochowiak
prezes BS Towarzystwo Oszczędnościowo-Pożyczkowe PA-CO-BANK

Banki spółdzielcze są naturalnym partnerem w rozwoju działalności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw oraz lokalnych inwestorów, dlatego powinny zostać włączone jako podstawowe kanały dystrybucyjne do systemu wdrażania wszelkich programów publicznych dla tej grupy docelowej. Tymczasem niestety tak się nie dzieje. Przykładem są regionalne instrumenty finansowe finansowane ze środków unijnych. Chciałabym, aby rada zajęła się tym ważnym wyzwaniem.

nbs.2016.10.foto.034.a.400xWspólnie na rzecz poprawy współpracy

Bankowcy chcieliby nie tylko poprawić relacje z rosnącym i coraz bardziej atrakcyjnym sektorem klientów, ale i wiedzę o nim. Przypomnijmy, że już dzisiaj MŚP w bilansach banków to kilkadziesiąt mld zł depozytów i niemal 200 mld zł udzielonych kredytów. Ale mogłoby być dużo lepiej, o czym świadczą nie tylko doskonale rozwinięte rynki naszych unijnych sąsiadów, ale i potencjał polskich banków.

W tym celu właśnie powołano Radę ds. MMŚP. Ma ona działać na rzecz całego sektora bankowego. Celem rady jest działanie na rzecz tworzenia optymalnych warunków obsługi bankowej dla sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorców, wspieranie banków w dostępie do informacji o rynku, a także w przygotowaniu do udziału w programach publicznych, w tym działanie na rzecz budowy w Polsce stabilnego i nowoczesnego systemu poręczeniowo- gwarancyjnego. Ważnym celem będzie konstruktywny dialog ze środowiskiem klientów sektora MMŚP. Rada zajmie się także propagowaniem wiedzy dotyczącej usług bankowych, wymianą i upowszechnianiem dobrych praktyk z zakresu obsługi bankowej oraz wsparciem działań wizerunkowych i edukacyjnych.

nbs.2016.10.wykres.035.aCzłonkiem rady może zostać każdy bank członkowski izby. Do udziału w jej pracach zgłosiły się do tej pory 34 banki, w tym 21 komercyjnych oraz 13 banków zrzeszających i spółdzielczych. Przewodniczącym rady został Grzegorz Piwowar (wiceprezes Banku Pekao S.A.), zaś wiceprzewodniczącym Piotr Chrzanowski (wiceprezes Banku Polskiej Spółdzielczości S.A.). Do prezydium weszli przedstawiciele banków: PKO Banku Polskiego S.A., BZ WBK S.A, BGŻ BNP Paribas S.A., Banku Pocztowego S.A., SGB- -Banku S.A, BOŚ Banku S.A., Nest Banku S.A., Idea Banku S.A. oraz Banku Spółdzielczego w Wysokiem Mazowieckiem. Sekretarzem rady został przedstawiciel ZBP

Rada uznała za priorytetowe w najbliższych miesiącach zaangażowanie w zakresie reformy systemu poręczeniowo-gwarancyjnego w Polsce, zwiększenia roli instrumentów zwrotnych dla MŚP oraz uproszczeń w ramach programów Polityki Spójności. Zabierze także głos w pracach dotyczących „Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju” oraz „Paktu dla Obszarów Wiejskich”, w których zaplanowano szereg rozwiązań finansowych dla rynku MŚP.

nbs.2016.10.foto.035.b.267xHenryka Lipska
wiceprezes zarządu Banku Spółdzielczego w Ostrowi Mazowieckiej

W okresie spowolnienia gospodarczego banki spółdzielcze nie zaprzestały kredytowania sektora MŚP, udowadniając, że są gotowe wspierać ich działalność zarówno w dobrych, jak i złych czasach. Jednak ostatni kryzys spowodował także zalew regulacyjny i obciążenie naszego środowiska ogromnymi kosztami i dodatkowymi obowiązkami – niewspółmiernie do naszych możliwości i generowanego ryzyka systemowego. To wszystko przełoży się na przyszły potencjał finansowy także dla MŚP. Nasz bank chciałby, aby Rada ds. Mikro, Małych i Średnich Przedsiębiorców przy Związku Banków Polskich pomogła w dialogu z regulatorami i środowiskami klientów w tym zakresie.