Banki spółdzielcze: Zmagający się z wyzwaniami

NBS 2016/10

Banki spółdzielcze: Zmagający się z wyzwaniami

"Czas wdrażania kluczowych rozwiązań organizacyjnych i biznesowych w bankowości spółdzielczej" - pod takim hasłem przebiegało tegoroczne Forum Liderów Banków Spółdzielczych.

Nawiązywało ono do tego, co zachodzi właśnie w polskiej bankowości spółdzielczej. A co można – i to bez wielkiej przesady – nazwać swoistą rewolucją. Chodzi wszak nie tylko o utworzenie spółdzielni IPS przez oba zrzeszenia czy nowelizację kluczowej dla sektora spółdzielczego ustawy umożliwiającej powołanie przez kilkadziesiąt banków zrzeszenia zintegrowanego. Ale też i o to, że kolejne instytucje z sektora dążą do uzyskania samodzielności. Wszystkiemu temu zaś towarzyszą dyskusje poświęcone przyszłości polskiej bankowości spółdzielczej. Próbuje się w nich ustalić taki jej model, który nie zatraciłby tak cennej lokalnej specyfiki, a przy tym odpowiadałby na wyzwania współczesności i zapewniał pełne bezpieczeństwo tak samym instytucjom finansowym, jak i ich klientom.

nbs.2016.10.foto.006.a.400xPrzemiany w sektorze

Jak co roku sale warszawskiego Hotelu Gromada licznie wypełnili przedstawiciele banków spółdzielczych, instytucji nadzorczych, administracji publicznej i samorządu terytorialnego. Nie zabrakło także niezależnych ekspertów. Wszystkich ich powitał Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich, gospodarza i organizatora Forum Liderów Banków Spółdzielczych. Przypomniał, iż sektor finansowy znalazł się w dość szczególnej sytuacji. Niskie, a w niektórych krajach wręcz ujemne, stopy procentowe; polityka luzowania ilościowego, kryzys imigracyjny, brexit – wszystko to ma wpływ także na stan polskiej bankowości. A do tego dochodzi jeszcze zalew nowych regulacji, kolejne obciążenia sektora, nie wspominając już o słabości systemów poręczeniowo-gwarancyjnych i ciągłym braku legislacyjnego wsparcia dla budzenia w klientach banków skłonności do długoterminowego oszczędzania.

W swoim wystąpieniu dr Jacek Bartkiewicz, członek zarządu Narodowego Banku Polskiego, zaznaczył, że przemiany dokonujące się ostatnio w sektorze spółdzielczym mają dla niego kluczowe znaczenie. Zmiany prawne i organizacyjne powinny służyć wypracowaniu nowych modeli funkcjonowania, które na lata staną się fundamentem działalności spółdzielców. Podkreślił, że muszą oni budować rzeczywiście mocne struktury, choćby tylko z tego powodu, że w sektorze banków komercyjnych dochodzi do kolejnej już konsolidacji. NBP ocenia, że docelowo w kraju funkcjonować będzie ok. 5-6 liczących się banków uniwersalnych – i z nimi przyjdzie konkurować spółdzielcom. – Warto zastanowić się, jak banki, które nie chcą włączyć się w IPS poradzą sobie choćby z wymogami ostrożnościowymi – dodał. Zachęcił także przedstawicieli banków spółdzielczych, by więcej inwestowali w nowe technologie. Chodzi bowiem nie tylko o bezpieczeństwo instytucji, ale też pozyskanie nowych, zwłaszcza młodych klientów, którzy zainteresowani są bankowością internetową i mobilną.

IPE

Z kolei dr. inż. Ryszard Zarudzki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zachęcał bankowców do aktywnego włączenia się w tworzenie Paktu dla Obszarów Wiejskich. Odpowiadając na to, prezes Krzysztof Pietraszkiewicz przekazał mu propozycje sektora bankowego do tegoż dokumentu. Jako ostatni w inauguracyjnej części forum wystąpił dr Krzysztof Broda, zastępca prezesa zarządu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Szczegółowo omówił zmiany w ustawie o BFG (w życie weszły one 9 października – przyp. red.). Dużo czasu poświęcił zwłaszcza uporządkowanej restrukturyzacji banku, tzw. resolution.

IPS w zrzeszeniu

W trakcie sesji pierwszej zastanawiano się nad tym, jak utworzenie systemów ochrony instytucjonalnej wpłynie na funkcjonowanie lokalnych placówek i jaką rolę w procesie tym powinien odegrać bank zrzeszający. Wstępne wnioski z ich funkcjonowania i dotychczasowe doświadczenia przedstawili dr Sławomir Czopur, prezes zarządu Spółdzielni Systemu Ochrony Zrzeszenia BPS oraz Adam Skowroński, prezes zarządu Spółdzielczego Systemu Ochrony SGB. Nie zapomnieli przy tym o wyzwaniach związanych z dalszą działalnością banków w nowym modelu funkcjonowania.

Kolejny prelegent, prof. dr hab. Jan Szambelańczyk, kierownik Katedry Pracy i Polityki Społecznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu i członek Rady BFG, podkreślił, że wykreowanie nowego modelu bankowości spółdzielczej to nie jedynie utworzenie systemów ochrony instytucjonalnej czy też zrzeszenia zintegrowanego z bankiem apeksowym. Pamiętać bowiem trzeba o uwarunkowaniach społeczno- -gospodarczych, w jakich działają banki spółdzielcze i o relatywnej słabości kapitałowo- technologicznej zrzeszeń.

Roli banku zrzeszającego w nowej strukturze poświęcona była debata moderowana przez Krystynę Majerczyk-Żabówkę, prezes zarządu Krajowego Związku Banków Spółdzielczych. Uczestniczyli w niej: Zdzisław Kupczyk – prezes zarządu Banku Polskiej Spółdzielczości S.A., Ryszard Lorek – prezes zarządu SGB-Banku S.A., Teresa Kudlicka – prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Płońsku, Bartosz Kublik – prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Ostrowi Mazowieckiej oraz Edward Tybor – prezes zarządu Tatrzańskiego Banku Spółdzielczego. Skupiono się na oczekiwaniach banków spółdzielczych, ofercie banków zrzeszających oraz poszukiwaniach nowego typu relacji między tymi instytucjami

nbs.2016.10.foto.008.a.400xModel biznesowy w bankowości spółdzielczej

Taki był temat sesji drugiej tegorocznego Forum Liderów Banków Spółdzielczych. W jej trakcie zastanawiano się, jak bezpiecznie, bez nadmiernego zwiększania ryzyka, zmieniać sektor bankowości spółdzielczej. Wprowadzenia do dyskusji podjął się Rafał Bednarek, wiceprezes zarządu Biura Informacji Kredytowej S.A. Przedstawił dane dotyczące akcji kredytowej spółdzielców na tle całego polskiego sektora bankowego. Wynikało z nich, że choć bankowość lokalna szczególnie silna jest w południowo- -wschodniej części Polski, to jednak udział sektora spółdzielczego w rynku kredytowym rośnie w całym kraju – w przypadku kredytów konsumpcyjnych sięgnął 7%, natomiast w przypadku kredytów hipotecznych ok. 2%. Prawdziwym powodem do chluby jest wszakże jakość kredytów. – Był czas, że jakość kredytów w bankach spółdzielczych była trzykrotnie lepsza niż w całym sektorze, teraz jest ona dwukrotnie lepsza – podkreślił wiceprezes zarządu BIK.

Moderatorem panelu dyskusyjnego był Krzysztof Pietraszkiewicz, a w dyskusji głos zabierali: Ewa Poźniak- Kilkowska – prezes zarządu Banku Rumia Spółdzielczego, Beata Wierzbicka-Skroś – członek zarządu Banku Spółdzielczego w Inowrocławiu, Stanisław Murawski – prezes zarządu Poznańskiego Banku Spółdzielczego, Grzegorz Poniatowski – prezes zarządu Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej oraz dr inż. Czesław Swacha – prezes zarządu Warszawskiego Banku Spółdzielczego. Przedstawili oni priorytety współczesnych banków spółdzielczych, preferowane modele biznesowe i oczekiwania instytucji funkcjonujących przecież w rozmaitych środowiskach.

nbs.2016.10.foto.008.b.400xWłaściwie dobrać technologię

Gospodarzem trzeciej sesji był dr Mieczysław Groszek, wiceprezes Związku Banków Polskich. W jej trakcie zaprezentowano nowoczesne rozwiązania technologiczne wspierające funkcjonowanie lokalnych instytucji finansowych w różnych obszarach.

Tomasz Rokita, reprezentujący Diebold Nixdorf, przedstawił jej ofertę dla sektora banków spółdzielczych. Podkreślił, iż bankomaty, wpłatomaty i inne urządzenia do obsługi obrotu gotówkowego są tylko jedną ze sfer działalności firmy. Propozycje Visy dla sektora omówił Aleksy Gruszczyk, Senior Relationship Manager w Visa Europe. O walorach tzw. elektronicznego zajęcia egzekucyjnego mówiła Maja Markiewicz, dyrektor Linii Biznesowej Usługi Ognivo w Krajowej Izbie Rozliczeniowej S.A. Wspomniała przy tym o innej, aktywnej od niedawna funkcjonalności systemu Ognivo, czyli centralnej informacji o tzw. rachunkach uśpionych.

W trakcie sesji zaprezentowano system BLIK. Polski Standard Płatności cały czas rozwija to narzędzie, a płacić BLIKIEM można dziś nie tylko w sieciowych supermarketach, ale również w mniejszych sklepach czy podczas zakupów internetowych. Aplikacja ta umożliwia również wdrożenie płatności mobilnych w urzędach administracji publicznej. Sesję zakończyło wystąpienie Marcina Pabisia, dyrektora Biura Ubezpieczeń Majątkowych w firmie Concordia Ubezpieczenia.

Zasada proporcjonalności w praktyce

Sesję czwartą tegorocznego Forum Liderów Banków Spółdzielczych, poświęconą stosowaniu zasady proporcjonalności w praktyce moderował Jerzy Bańka, wiceprezes Związku Banków Polskich. Podkreślił, że ZBP – zgodnie ze złożoną wcześniej obietnicą – postanowił sprawdzić, czy w polskich regulacjach przestrzegana jest zasada proporcjonalności. Na jego zlecenie Ośrodek Badań i Analiz Systemu Finansowego ALTERUM przygotował szczegółową analizę polskiego systemu prawnego i dokumentów wydawanych przez nadzór bankowy pod kątem zastosowania zasady proporcjonalności. Omówił ją dr Lech Kurkliński, dyrektor ośrodka.

Praktycznym wyzwaniom stosowania zasady proporcjonalności przez IPS poświęcona była ostatnia pierwszego dnia debata. Moderował ją Jerzy Bańka, a panelistami byli: Wioleta Ciulińska – członek zarządu Banku Spółdzielczego w Płońsku, Ewa Kamińska – wiceprezes zarządu Spółdzielczego Systemu Ochrony SGB, dr Lech Kurkliński oraz Wiesław Żółtkowski – wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej Spółdzielni Systemu Ochrony Zrzeszenia BPS.

Swoistym podsumowaniem tej części obrad było wystąpienie Zbigniewa Liszewskiego, zastępcy dyrektora Departamentu Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo- Kredytowych UKNF. Podkreślił on konieczność większego zaangażowania banków zrzeszających w obsługę instytucji członkowskich. I dodał, że spółdzielnie IPS są szansą na rozwiązanie wielu bolączek trapiących polską bankowość spółdzielczą.

Pierwszy dzień FLBS zakończyła uroczysta gala, podczas której głos zabrali: Krzysztof Pietraszkiewicz, Tadeusz Kościński – podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju, Zdzisław Sokal – prezes zarządu Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, Krystyna Skowrońska – przewodnicząca sejmowej Komisji Finansów Publicznych oraz Adam Gawęda – wiceprzewodniczący senackiej Komisji Gospodarki Narodowej i Innowacyjności. W trakcie uroczystości bankowcy i przedstawiciele administracji publicznej zostali wyróżnieni przez ZBP jubileuszowym Medalem Mikołaja Kopernika. Prezes Warszawskiego Instytutu Bankowości dr Marek Radzikowski przedstawił banki spółdzielcze, które dołączyły do grona partnerów edukacyjnego programu tej instytucji – BAKCYL.

Banki spółdzielcze a Pakt dla Obszarów Wiejskich

Drugi dzień tegorocznego Forum Liderów Banków Spółdzielczych poświęcony został dynamicznym przemianom społeczno-gospodarczym dokonującym się na obszarach wiejskich. Wprowadzeniem do dyskusji poświęconej zaangażowaniu bankowości spółdzielczej w tworzenie lokalnych wspólnot i modernizację lokalnej gospodarki była prezentacja wyników raportu „Polska Wieś 2016”. Uczynił to prof. Jerzy Wilkin, kierownik Zakładu Integracji Europejskiej w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk, jeden ze współautorów opracowania. Podkreślił, że bez konsekwentnej strategii dla polskiej wsi nie ma co mówić o dalszym skoku cywilizacyjnym kraju.

W dyskusji głos zabierali: prof. dr hab. Ewa Miklaszewska – kierownik Zakładu Bankowości Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, dr Marcin Idzik – ekspert TNS Polska, Cezary Maciejewski – prezes zarządu Kujawsko-Dobrzyńskiego Banku Spółdzielczego oraz Adam Dudek, prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Limanowej.

Debatę poświęconą perspektywom finansowania rozwoju obszarów wiejskich poprowadził Mieczysław Groszek, głos w niej zabierali: Dariusz Nieć – dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Zdzisław Kupczyk – prezes zarządu Banku Polskiej Spółdzielczości S.A., Tadeusz Matuszewski – reprezentant SGB-Banku S.A., Wiktor Szmulewicz – prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych, Paweł Lisowski – dyrektor ds. Współpracy z Samorządami Terytorialnymi w Banku Gospodarstwa Krajowego, Jarosław Sierszchulski – zastępca prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Paweł Tomczak – dyrektor generalny Związku Gmin Wiejskich.

Dwudniowe obrady Forum Liderów Banków Spółdzielczych podsumował prezes ZBP Krzysztof Pietraszkiewicz. – W ostatnim czasie dokonał się istotny postęp w organizacji polskiej bankowości spółdzielczej. Dzień wczorajszy i dzisiejszy dobitnie pokazują, że rok 2016 stanowi przełom w funkcjonowaniu lokalnych placówek polskiej spółdzielczości – powiedział. (oprac. ila, kam)