Muhammad Yunus – Przedsiębiorstwo społeczne. Kapitalizm dla ludzi

Polecamy

W lutym br. ukazała się pierwsza przetłumaczona na język polski książka Muhammada Yunusa, laureata Pokojowej Nagrody Nobla w 2006 r., pod tytułem "Przedsiębiorstwo społeczne. Kapitalizm dla ludzi". Książka jest owocem osobistych przemyśleń i pasji Autora, której poświęcił całe swoje dorosłe życie.

Od czasu światowego kryzysu finansowego, mikrokredyty i instytucje mikrofinansowe poddawane są krytyce. Przedstawiamy Autora i książkę oraz zachęcamy do lektury. Pozwoli ona Czytelnikowi wyrobić sobie własną ocenę nowatorskiej koncepcji Noblisty, która odmieniła życie milionów najuboższych rodzin na świecie. Przedsięwzięcia oparte na modelu stworzonym przez Autora powstają także w krajach europejskich.

O AUTORZE

Muhammad Yunus. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2006 r., twórca pojęcia mikrokredytu, nazywany Bankierem Ubogich. Pełniąc funkcję dziekana wydziału ekonomii na Uniwersytecie w Chittagong, w obliczu powszechnego głodu panującego w Bangladeszu wskutek klęski żywiołowej w 1976 r., rozpoczął udzielanie niewielkich kwot pożyczek pozbawionym środków do życia mieszkankom bangladeskiej wsi. Zainspirowany powodzeniem pierwszego projektu i kolejnych, na coraz większą skalę, w 1983 r. założył w Bangladeszu Grameen Bank. Jego celem było zapewnienie ludziom żyjącym w chronicznym ubóstwie szansy na poprawę bytu dzięki dostępowi do skromnych pożyczek i przyswojeniu sobie podstawowych zasad ekonomii w celu podjęcia działalności gospodarczej. Grameen Bank od początku opierał swoją działalność na przekonaniu, iż prawo do kredytu stanowi jedno z podstawowych praw człowieka. W uzasadnieniu przyznanej nagrody, Komitet Noblowski napisał:

“Znalezienie przez duże grupy społeczne sposobów na wyrwanie się z biedy jest niezbędne do osiągnięcia trwałego pokoju. Mikrokredyt jest jednym z takich sposobów. Rozwój od podstaw służy ponadto rozwojowi demokracji i praw człowieka. (…)
Muhammad Yunus udowodnił, że jest liderem, który zdołał przekuć wizje w praktyczne działania na rzecz milionów ludzi, nie tylko w Bangladeszu, lecz także w innych krajach. Kredyty dla biednych ludzi bez zabezpieczenia finansowego wydawały się wcześniej nierealne. Zaczynając od skromnych inicjatyw trzy dekady temu, Yunus, poprzez Grameen Bank, rozwinął mikrokredyt do skali bezprecedensowo ważnego instrumentu w walce z biedą. (…)

Każdy człowiek na Ziemi ma potencjał i prawo do godnego życia. Yunus i Grameen Bank, we wszystkich kulturach i cywilizacjach, pokazali, że nawet najbiedniejszy z biednych może pracować nad własnym rozwojem.”

Obecnie ponad sto banków w różnych krajach powiela model Grameen Bank; są to instytucje komercyjne lub non-profit. Zgodnie z danymi Banku Światowego w 2008 roku poniżej progu ubóstwa żyło na świecie około 1,4 mld ludzi (tj. około 280 mln rodzin). Szacuje się, że ponad połowa najuboższej ludności świata osiągnęła korzyści dzięki mikrokredytom na rozwój działalności gospodarczej. Korzystają z nich głównie kobiety.

O KSIĄŻCE

Kredyt jest prawem, które powinno być traktowane jako prawo każdego człowieka. Jeżeli uznamy kredyt za takie prawo, łatwiej osiągniemy wszystkie inne prawa człowieka.
W niedalekiej przyszłości nikt nie zada pytania: “Czy ludzie zasługują na kredyt (mają zdolność kredytową)?”, raczej padnie pytanie: “Czy banki zasługują na ludzi?”.

Muhammad Yunus

Przedsiębiorstwo społeczne to nowy wymiar kapitalizmu. W nowatorskiej koncepcji Noblista z sukcesem połączył siłę dążenia do osiągania zysku finansowego z realizacją potrzeb społecznych. Nowy rodzaj działalności gospodarczej wypełnia lukę na współczesnym wolnym rynku.

Przedsiębiorstwo społeczne działa na zasadach rynkowych i dąży do samofinansowania się. Przyczyniając się do rozwoju gospodarczego, jednocześnie realizuje określony cel społeczny – wytwarza dobra i usługi, które podnoszą jakość życia ludzi ubogich i wykluczonych. Przedsiębiorstwo społeczne działa wykorzystując wartości humanitarne ważne dla każdego człowieka, a pomijane w konwencjonalnych spółkach działających dla zysku. Inwestujący w przedsiębiorstwo społeczne otrzymują zwrot wniesionego wkładu kapitałowego, ale nie osiągają zysku. Osiągany zysk pozostaje w spółce, zapewniając jej możliwości dalszego rozwoju. Muhammad Yunus podjął współpracę na zasadach przedsiębiorstwa społecznego ze światowymi koncernami – BASF, Intel, Danone, Veolia, Adidas. Liczba wspólnych przedsięwzięć realizowanych na całym świecie stale się rozrasta. Największym przedsiębiorstwem społecznym jest obecnie Grameen Bank w Bangladeszu.

Książka “Przedsiębiorstwo społeczne. Kapitalizm dla ludzi” opisuje historię tej koncepcji oraz drogę, jaką podążały spółki z rodziny Grameen w swojej ewolucji. Muhammad Yunus pokazuje, jak przedsiębiorstwo społeczne może odmienić los ludzi, udziela praktycznych wskazówek osobom zainteresowanym podjęciem takich przedsięwzięć, wyjaśnia, jak powinny zmienić się zasady publicznej pomocy społecznej oraz korporacyjne zasady działania w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. Książka została opatrzona przedmową do wydania polskiego, której autorem jest prof. dr hab. Jerzy Hausner.

Książka ukazała się po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych w czerwcu 2010 roku.

Wydawcą książki w Polsce jest powstałe w 2009 roku Wydawnictwo ConCorda. Główny obszar jego działalności jest związany z tematyką ekonomii społecznej.

KILKA RECENZJI

Autor ukazuje, dlaczego szefowie tak wielkich firm, jak Danone, BASF czy SAP, zdecydowali się na podjęcie wyzwania uruchamiania ryzykownych projektów zorientowanych na ubogą ludność jednego z najbiedniejszych krajów świata. Opowieść ta jest fascynująca, bowiem zawsze fascynują nas prawdziwe i nieprawdopodobne historie. W tym przypadku fascynujące jest jednak nie tylko pokazanie tego, w jaki sposób udało się zaprojektować i wdrożyć szereg biznesowo “niesamowitych” przedsięwzięć, ale przede wszystkim to, jakie kryją się za tym motywacje, racje i idee. A przy tym Muhammad Yunus potrafi to wspaniale opowiedzieć. (…) Tam, gdzie zawodzą inne sposoby, postawmy na przedsiębiorstwo społeczne – podpowiada nam Autor tej książki.

Profesor Jerzy Hausner, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie (fragment Przedmowy do wydania polskiego)

To jest książka rewolucyjna. I jej czas jest rewolucyjny, bo stoimy w obliczu cywilizacyjnego kryzysu liberalnej gospodarki rynkowej. (…) M Yunus atakuje najważniejszy problem współczesnej cywilizacji – nędzę, wraz z jej wszystkimi przejawami. I mówi, że jest ona sztucznym, zewnętrznym ograniczeniem nałożonym na miliardy ludzi na świecie, które możemy usunąć, tworząc nowy rodzaj społecznych przedsiębiorstw, które nie mają zastąpić typowych firm rynkowych, ale działać obok nich. (…) Książka ta nie jest manifestem nowego, wspaniałego świata. Jest dobrą biznesową lekturą o tym, jak budować firmę, która może działać na rynku i mieć jednocześnie godne cele. I dlatego jest to lektura obowiązkowa dla każdego inwestora, przedsiębiorcy i menedżera, który jak Cyrano de Bergerac chce z tego świata zabrać czysty pióropusz.

Profesor Krzysztof Obłój, Uniwersytet Warszawski, Akademia Leona Koźmińskiego

Przez wiele lat dr Yunus był doceniany przez gwiazdy rocka, takie jak Bono i Peter Gabriel. W zeszłym roku Barack Obama odznaczył go Prezydenckim Orderem Wolności. Zaszczyty spotykały go także ze strony wielkich korporacji, zabiegających o to, by ich nazwy kojarzyły się z działalnością społeczną realizowaną przez Grameen Bank, który wspólnie z jego charyzmatycznym założycielem otrzymał Nagrodę Nobla.
Co dr Yunus robi z tym ogromem dobrej woli, jaki pozyskał? Ogłosił kolejną inicjatywę, jeszcze bardziej ambitną od mikrokredytu. W swojej książce “Przedsiębiorstwo społeczne. Kapitalizm dla ludzi” nawołuje do tworzenia alternatywnej gospodarki, której celem będzie niesienie pomocy tym, którzy żyją w ubóstwie.

Devin Leonard, The New York Times, 1 maja 2010 r.

Chylę czoła przed tą książką i człowiekiem, którego działalność od dawna budzi mój szacunek. Książkę czyta się łatwo i z przyjemnością… (Yunus) przedstawia w niej konkretne przykłady, pisze o pomysłach, działaniach i ich motywacjach.

Rodney Schwartz, Stanford Social Innovation Review, jesień 2010 r.

 

okladka.200x