50 największych banków w Polsce: Pokryzysowe skutki nowego „ładu” regulacyjnego w sektorze bankowym

BANK 2013/06

Wielu polityków okazywało rozczarowanie Bazyleą I oraz II, zapominając, że w momencie kryzysu przepisy Bazylei II były dopiero wdrażane. Zarządzanie działalnością banków poprzez pryzmat kapitału wewnętrznego dopiero zostało zainicjowane. Zanim jednak doszło do ich pełnej implementacji, nastąpiła zwykła reakcja ze strony polityków w postaci swoiście pojmowanej reformy.

Wielu polityków okazywało rozczarowanie Bazyleą I oraz II, zapominając, że w momencie kryzysu przepisy Bazylei II były dopiero wdrażane. Zarządzanie działalnością banków poprzez pryzmat kapitału wewnętrznego dopiero zostało zainicjowane. Zanim jednak doszło do ich pełnej implementacji, nastąpiła zwykła reakcja ze strony polityków w postaci swoiście pojmowanej reformy.

Politycy rozumieją reformowanie systemu bankowego przez pryzmat nakładania na banki coraz większej ilości ograniczeń oraz obowiązków raportowych – jak ktoś to otwarcie nazwał „drewnianych kamizelek – shrink the banks, put bankers in straitjackets. Liczne regulacje mają swoje implikacje kosztowe i biznesowe. Przyjęty przez polityków poziom bezpieczeństwa redukuje aktywność sektora w tworzeniu wartości. Z tym wiąże się zagadnienie, czy poziom bezpieczeństwa sektora bankowego nie został ustalony zbyt wysoko w stosunku do potrzeb wynikających z racjonalnego postrzegania ryzyka. Dodatkową praktyką sektora bankowego jest utrzymywanie różnego rodzaju współczynników z pewnym buforem – ponad wymagania regulacyjne, co dodatkowo limituje swobodę działania.

Dotychczasowe doświadczenie z restrykcyjnymi regulacjami w sektorze bankowym, które zaostrzały relację kapitału do aktywów nie były dobre dla gospodarek. Kiedy w 1988 r. za czasów prezydenta G.H.W. Busha wprowadzano rozwiązania Bazylei I, nastąpił gwałtowny spadek w podaży pieniądza i kredytu, który spowodował negatywne skutki dla wzrostu gospodarczego – słabą recesję w latach 1990-1991. Ta regulacja kosztowała prezydenta Busha przegraną w wyborach1. Nadmierne lub niewłaściwe regulacje powodują arbitraż regulacyjny i przesuwają część biznesu do innych geograficznie regionów lub do shadow banking, czego symbolem (nie jedynym) była afera Amber Gold. To zjawisko narasta również w innych krajach w postaci bardzo dużego wzrostu aktywów finansowych różnego rodzaju funduszy i pośredników finansowych. Na ten proces nakładają się dodatkowo zjawiska związane z recesją w krajach wysoko rozwiniętych. W zależności od zdolności banków do udzielania kredytów – szczególnie w okresie niepewności anxious time – p ogłębia s ię lub w ygładza cykl koniunkturalny2. Takie zjawiska można interpretować w ramach koncepcji szoku przy niedoskonałej informacji. Obecnie trudno oddzielić czynnik zaniepokojenia stanem koniunktury od skutków kosztownych regulacji ograniczający podaż kredytu. Ale warto się przyjrzeć źródłom kosztów regulacji i skali ich wpływu na gospodarkę.

Pokryzysowe uwarunkowania regulacyjne sektora bankowego

Od kilku lat trwają przygotowania do wprowadzenia wymagań Bazylei III polegającej między innymi na zastosowaniu znacznie wyższych wymagań kapitałowych i płynnościowych wobec banków. Z pewnością sytuacja na rynkach finansowych jest bardzo złożona i stanowi konsekwencję działania wielu czynników, ale skutkiem wprowadzania tych rozwiązań staje się bardzo poważne osłabienie podaży pieniądza i kredytu, co implikuje osłabienie tempa wzrostu gospodarczego – a w niektórych krajach wręcz recesję i wzrost bezrobocia.

As a policy maker during the crises, I found the available models of limited help. In fact, I would go further: in the face of the crisis, we felt abandoned by conventional tools

Jean-Claude Trichet

Istotą reformy w ramach Bazylei III jest wdrożenie znacząco wyższych wymogów kapitałowych i płynnościowych. Dodatkowo bankom uznanym za globalnie i systemowo ważne narzuca się dalsze jeszcze wyższe wymogi kapitałowe. Ponadto dokonuje się różnych zabiegów podwyższających wartość aktywów ważonych ryzykiem (tzw. RWA, np. Counterparty Credit Risk, Credit Value Adjustment – C VA e tc.). S kutki t akiego mechanizmu są w zasadzie dosyć proste. Wyższe wymagania dotyczące współczynników kapitałowych CAD (ale i płynności krótkoterminowej LCR oraz długoterminowej NSFR) powodują ograniczenie podaży kredytów, a także zmniejszenie podaży pieniądza, co dla wielu krajów oznacza wręcz spadek agregatów monetarnych. Bezpośrednio przekłada się to na wzrost marż pożyczkowych oraz wyższe koszty operacyjne banków. W ramach Bazylei III pojawiają się dwie drogi dostosowania się do wymagań regulatorów. Pierwsza z nich polega na wyjściu na rynek kapitałowy i zwiększeniu funduszy własnych w bankach przez emisję akcji, ale nie sprzyja temu zwrot na kapitałach sektora bankowego – niskie ceny implikują słaby popyt na akcje banków ze strony inwestorów. Drugą drogą jest redukcja aktywów ważonych ryzykiem. Jednak ograniczanie aktywów banków oznacza zmniejszenie podaży pieniądza i szok w postaci hamowania wzrostu gospodarczego. Istnieje jeszcze trzecia możliwość polegająca na nowym ważeniu ryzyka w stosunku do aktywów poprzez stworzenie własnych modeli ratingowych IRB Advanced. Badania EBA dla 89 bankowych IRB pokazały w 2013 r., że modele te wykazują duże rozbieżności w wycenach wag ryzyka oraz stosowanych parametrach, ale w wielu bankach istotnie obniżają poziom aktywów ważonych ryzykiem i potrzeby kapitałowe. Skracając okres zmiennych przyjmowanych do szacowania ryzyka, np. z 5 do 2 lat, część z banków utrzymuje na pokrycie niektórych aktywów tylko 1/8 kapitału wyliczanego przez inne banki3.

Paradoksalnie wprowadzane regulacje implikują delewarowanie i zamiast czynić banki bezpieczniejszymi – uruchamiają mechanizm ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: