Bank i Klient: Pasywny dom w zasięgu ręki

BANK 2014/11

Jeszcze nie tak dawno budownictwo pasywne uchodziło za przejaw nie mniejszej ekstrawagancji aniżeli posiadanie własnego jachtu. Dziś technologie zeroemisyjne zaczynają trafiać pod strzechy - a za siedem lat nabywcy lokali mieszkalnych na rynku pierwotnym nie będą mieli wyboru: zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE wszystkie budynki mieszkalne wznoszone po 2021 r. będą musiały wykazywać się bilansem energetycznym zbliżonym do zera.

Jeszcze nie tak dawno budownictwo pasywne uchodziło za przejaw nie mniejszej ekstrawagancji aniżeli posiadanie własnego jachtu. Dziś technologie zeroemisyjne zaczynają trafiać pod strzechy - a za siedem lat nabywcy lokali mieszkalnych na rynku pierwotnym nie będą mieli wyboru: zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE wszystkie budynki mieszkalne wznoszone po 2021 r. będą musiały wykazywać się bilansem energetycznym zbliżonym do zera.

KAMIL CZAJKA

Budowę domu w technologii pasywnej warto rozważyć już dzisiaj; oprócz całkiem wymiernych zysków w postaci zaoszczędzonych tysięcy złotych w sezonie grzewczym indywidualny inwestor otrzymać może nawet 50 tys. zł wsparcia ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu priorytetowego Poprawa efektywności energetycznej. Kwota przewidziana na wsparcie nie jest mała - w ciągu pięciu lat (2013-2018) do rozdysponowania przeznaczono 300 mln zł. Wsparcie realizowane jest w formie dopłat do kredytów zaciągniętych na budowę domu lub nabycie nowego domu bądź mieszkania. Według szacunków NFOŚiGW zadeklarowana kwota pozwoli na realizację około 12 tys. lokali - zarówno domów jednorodzinnych, jak i mieszkań w budynkach wielorodzinnych.

Basen za darmo

Dopłata obejmuje nie tylko domy pasywne, ale również energooszczędne; jej maksymalna wysokość uzależniona jest zarówno od rodzaju nieruchomości, jak i standardu efektywności energetycznej budynku. Standard określany jako NF15 oznacza roczne zapotrzebowanie energetyczne (EUco) na poziomie <_ 15 kWh/(m2/rok), i odpowiada w przybliżeniu wymogom dla budynków pasywnych. Pozostałe budynki, w przypadku których roczne zapotrzebowanie energetyczne kształtuje się na poziomie <_ 40 kWh/(m2/rok), zaliczane są do standardu NF40 (budownictwo energooszczędne). Beneficjenci programu NFOŚiGW otrzymać mogą wsparcie w maksymalnej wysokości:

  • 50 tys. zł - na budowę lub zakup jednorodzinnego domu w standardzie NF15,
  • 30 tys. zł - na budowę lub zakup jednorodzinnego domu w standardzie NF40,
  • 16 tys. zł - na nabycie nowego lokalu mieszkalnego w standardzie NF15,
  • 11 tys. zł - na nabycie nowego lokalu mieszkalnego w standardzie NF40

Zgodnie z wytycznymi programu do kategorii "dom jednorodzinny" zaliczane są nie tylko obiekty wolnostojące, ale również budynki bliźniacze i szeregowe. W przypadku wyboru zabudowy szeregowej zamiast obiektu klasyfikowanego jako budynek wielorodzinny, oszczędność dla całej wspólnoty liczącej sobie 10 rodzin może wynieść nawet 340 tys. zł przy budynku w kategorii NF15 i 190 tys. zł przy budynku w kategorii NF40. Zaoszczędzone w ten sposób środki przeznaczyć można np. na budowę we wspólnym ogródku basenu kąpielowego. Koszt takiej odrobiny luksusu o wymiarach 12x4 m oscyluje w granicach 150-200 tys. zł - a więc właściwy wybór formy architektonicznej pozwala cieszyć się basenem za zero złotych nawet w przypadku budowy najprostszych domów energooszczędnych.

Program adresowany jest wyłącznie do budownictwa mieszkaniowego - i nie ma od tej zasady żadnych wyjątków. Ograniczenia obejmują również przypadki, kiedy beneficjent programu zamierza w części budynku lub mieszkania zakupionego z wykorzystaniem premii prowadzić działalność gospodarczą. W takiej sytuacji dofinansowanie nie obejmie części kosztów proporcjonalnej do metrażu budynku przeznaczonego na biznes. Jeżeli powierzchnia przewidziana na cele działalności gospodarczej jest większa aniżeli połowa powierzchni budynku, wówczas dopłata w ogóle nie przysługuje. Analogiczne zasady dotyczą również budynków w całości lub części przeznaczonych pod wynajem.

Zadanie dla weryfikatora

Jak zostać beneficjentem programu? Zaczyna się podobnie, jak w przypadku każdej innej inwestycji - należy dysponować prawem do gruntu, sporządzić projekt budowlany i uzyskać pozwolenie na budowę. Warto zaznaczyć, że procedura uzyskiwania pozwolenia w odniesieniu do budynków energooszczędnych i pasywnych przebiega analogicznie, jak w pozostałych przypadkach; projekt natomiast musi spełniać dodatkowe wymogi, zawarte w załączniku do regulaminu. Odnoszą się one do takich aspektów, jak:

  • bryła i konstrukcja budynku,
  • układ wentylacji mechanicznej wraz z odzyskiem ciepła (rekuperacji),
  • systemy oraz instalacje ogrzewania,
  • systemy oraz instalacje podgrzewania ciepłej wody użytkowej.

Projektant budynku obowiązany jest również do sporządzenia kalkulacji zapotrzebowania na energię potrzebną do ogrzewania i wentylacji domu - na tej podstawie przeprowadzana będzie dalsza weryfikacja projektu. Jeśli dom lub mieszkanie nabywane jest od dewelopera, to na nim spoczywa odpowiedzialność za odpowiednie sporządzenie projektu oraz wykonanie niezbędnych kalkulacji. Kolejnym etapem jest weryfikacja projektów. To zadanie dla jednego z przeszło 50 weryfikatorów, wyłonionych w ramach postępowania kwalifikacyjnego organizowanego przez Organizatora Technicznego - jest nim Związek Banków Polskich. To właśnie na ZBP, na mocy porozumienia zawartego z NFOŚiGW, Krajową Agencją Poszanowania Energii oraz Związkiem Audytorów Energetyki, spoczywa odpowiedzialność za prawidłowy dobór weryfikatorów, ocenę ich kompetencji i certyfikowanie, a także zapewnienie właściwej komunikacji pomiędzy samymi weryfikatorami a NFOŚiGW. ZBP publikuje również wykaz weryfikatorów - aktualna lista wraz z niezbędnymi danymi kontaktowymi znajduje się na stronie internetowej związku (www.zbp.pl), tam również zainteresowani uczestnictwem w programie znaleźć mogą podstawowe informacje na temat projektu, regulaminy czy wzór umowy podpisywanej z weryfikatorem.

Przystępując do weryfikacji projektu, inwestor obowiązany jest przedłożyć następujące dokumenty:

  • projekt budowlany (po wydaniu pozwolenia na budowę) oraz projekty wykonawcze,
  • obliczenie wielkości zapotrzebowania na energię użytkową dla celów ogrzewania i wentylacji,
  • oświadczenie projektanta dotyczące:
  • zgodności z rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego,
  • zastosowania w projekcie wymagań obowiązkowych opisanych w wytycznych NFOŚiGW.

Na podstawie otrzymanych materiałów weryfikator kontroluje prawidłowość kalkulacji sporządzonych przez projektanta, jak również zgodność całego projektu z wytycznymi NFOŚiGW. Efektem jego pracy jest tzw. lista sprawdzająca - kluczowy dokument potrzebny przy ubieganiu się o kredyt. Jeśli inwestorem jest deweloper, informacja o weryfikacji przekazywana jest do NFOŚiGW, który prowadzi publicznie dostępny wykaz projektów.

Ekipa budowlana pod bankowym nadzorem

Pozytywna weryfikacja projektu otwiera drogę do ubiegania się o kredyt z dopłatą NFOŚiGW. Aktualna lista banków uczestniczących w programie znajduje się na stronie funduszu (www.nfosigw.gov.pl); wniosek kredytowy składać można w placówkach:

  • Banku Ochrony Środowiska,
  • Banku Polskiej Spółdzielczości,
  • Banku Zachodniego WBK,
  • Deutsche Banku,
  • Getin Noble Banku,
  • SGB-Banku.

Wnioskując o przyznanie dotacji, należy złożyć następujące dokumenty:

  • projekt budowlany wraz z charakterystyką energetyczną budynku oraz oświadczeniem o wykonaniu projektu zgodnie z wymogami; w przypadku lokalu bądź domu nabywanego od dewelopera wymagana jest wyłącznie charakterystyka energetyczna budynku,
  • lista sprawdzająca wypełniona przez weryfikatora,
  • kopia prawomocnego pozwolenia na budowę,
  • dokumenty, z których wynika prawo do dysponowania gruntem, a w przypadku obiektu nabywanego od dewelopera - dokumenty, z których wynika uprawnienie beneficjenta do przeniesienia prawa własności.

Na tym etapie konieczne jest również wyłonienie wykonawcy generalnego robót - zgodnie z regulaminem programu, wykonawca lub wykonawcy robót obowiązani są do podpisania zobowiązania do realizacji inwestycji zgodnie z załączonymi do regulaminu wytycznymi. Konieczne jest również wyłonienie inspektora nadzoru lub - w przypadku domów jednorodzinnych - kierownika budowy. Zarówno inspektor nadzoru czy kierownik budowy, jak również wykonawcy powinni wykazać się wiedzą i doświadczeniem związanym z budową domów pasywnych i energooszczędnych.

Do programu przystąpić można również na etapie prac budowlanych - nie później aniżeli przed ich zakończeniem. W takiej sytuacji wnioskodawca jest obowiązany wykonać weryfikację projektu, lub przedstawić odpowiednie dokumenty od dewelopera.

HENRYK KWAPISZ
dyrektor Relacji Instytucjonalnych, ISOVER Saint-Gobain

Droga do uzyskania dotacji NFOŚiGW do nowych budynków efektywnych energetycznie jest dość skomplikowana, ale uzyskane efekty górują nad wstępnymi trudnościami. Obecnie na rynku są już projektanci i wykonawcy, którzy gwarantują wysoką jakość, a to zasadniczo upraszcza sprawę. Dostępność technologii dla tego typu budownictwa jest już powszechna, a koszt budowy budynku NF15 jest wyższy od standardowego jedynie o 10-15 proc. Ale efektem tego jest znaczące obniżenie rachunków za ogrzewanie. W budynku NF15, wznoszonym pod patronatem ISOVER pod Warszawą, zapotrzebowanie na energię wynosi 12 kWh/m2 na rok, właściciele zatem płacić będą za ogrzewanie około 500 zł rocznie. Istotne jest także, aby powszechniejsza stała się termomodernizacja budynków jednorodzinnych. Około 90 proc. istniejących obiektów ma wyższe zapotrzebowanie na energię niż 65 kWh/m2 na rok, które będzie wymagane od 2021 r. Należy więc apelować do władz, aby program wsparcia termomodernizacji rozszerzyły na domy jednorodzinne.

Etap realizacji inwestycji podlega nie mniej restrykcyjnej kontroli. Wszelkie urządzenia, instalacje i materiały mające wpływ na efektywność energetyczną budynku powinny posiadać odpowiednie certyfikaty, natomiast jakość samych robót dokumentowana jest poprzez wykonywanie dokumentacji fotograficznej.

Dowody księgowe przekazywane są w toku realizacji bankowi, który na ich podstawie przekazuje kolejne transze kredytu. Ci, którzy zdecydują się na budowę domu systemem gospodarczym, również mogą otrzymywać zaliczki i rozliczenia uruchomionych środków w terminie do 2 miesięcy od ich doręczenia.

Potwierdzenie spełnienia wymagań przez budynek odbywa się dwuetapowo. Jeszcze w toku prac przeprowadzany jest test szczelności obiektu, a po zakończeniu realizacji inwestycji konieczna jest ocena spełnienia wymagań programu. Obie formy weryfikacji nie mogą być przeprowadzone przez tego weryfikatora, który zatwierdzał projekt budynku. Negatywny wynik nie zawsze musi oznaczać utratę całości dopłaty - jeżeli dom projektowany w standardzie NF15 spełniać będzie wymogi standardu NF40, inwestor otrzyma dofinansowanie odpowiednie dla tego standardu. Dokumenty potwierdzające pozytywną weryfikację, wraz z dokumentacją o dopuszczeniu obiektu do użytkowania oraz wyciągiem z ksiąg wieczystych, stanowią podstawę dla wypłaty dotacji przez NFOŚiGW.

Udostpnij artyku: