Bank i Klient: System wymiany informacji kredytowej coraz bardziej szczelny

BANK 2015/02

Określenie zasad dostępu firm pożyczkowych do rejestrów kredytowych sektora bankowego - to jeden z celów przedstawionego w grudniu ub.r. rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw.

Określenie zasad dostępu firm pożyczkowych do rejestrów kredytowych sektora bankowego - to jeden z celów przedstawionego w grudniu ub.r. rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw.

Konrad Machowski

- Rozwiązanie to będzie pozytywnie oddziaływać na zwiększenie stabilności sektora finansowego, przeciwdziałając nadmiernemu zadłużeniu konsumentów i realizując postulaty odpowiedzialnego kredytowania oraz odpowiedzialnego zaciągania kredytów i pożyczek - oceniają autorzy projektu. Czy przedstawione przez rząd propozycje spełnią pokładane w nich nadzieje?

Wypełnianie luki

Obowiązek badania zdolności kredytowej klientów przez firmy pożyczkowe pojawił się w polskim systemie prawnym 17 stycznia 2014 r., kiedy to weszły w życie zmiany w ustawie o kredycie konsumenckim, nakładające na podmioty udzielające takich pożyczek obowiązek badania zdolności kredytowej w miejsce wcześniej stosowanej oceny ryzyka kredytowego. Równocześnie nie określono kryteriów, na podstawie których firmy pożyczkowe miałyby uzyskać dostęp do odpowiednich baz danych - w tym rejestrów kredytowych sektora bankowego.

Obecny projekt ma wypełnić wspomnianą lukę. Uzasadnienie wymienia jako jeden z celów nowelizacji określenie zasad dostępu, przekazywania i wymiany informacji o udzielonych kredytach konsumenckich przez banki i pożyczkodawców niebankowych. - Stworzenie podstaw prawnych również dla wymiany informacji miesięcznik finansowy BANK | luty | 2015w zakresie kredytów konsumenckich udzielonych w sektorze pozabankowym przez instytucje pożyczkowe pozwoli na pełniejszą ocenę zdolności kredytowej konsumenta, z wykorzystaniem możliwie pełnej informacji o zaciągniętych przez niego zobowiązaniach, zarówno w bankach, jak również poza sektorem bankowym - czytamy w uzasadnieniu rządowego projektu.

Kogo mają dotyczyć nowe regulacje? Zgodnie z projektem art 5 ust. 2a ustawy o kredycie konsumenckim instytucją pożyczkową będzie kredytodawca, którego działalność - będąca źródłem większości przychodów - polega na udzielaniu pożyczek ze środków własnych, inny niż podmiot, którego działalność polega na udzielaniu pożyczek ze środków własnych w postaci odroczenia zapłaty ceny lub wynagrodzenia na zakup towarów i usług w systemie ratalnym. To doprecyzowanie ma na celu wyłączenie przedsiębiorców udzielających klientom tzw. kredytu kupieckiego.

Udostępnianie danych

Warunki udostępniania informacji określone zostały w art. 59b-59d proponowanej nowelizacji ustawy o kredycie konsumenckim. Artykuł 59b ma umożliwić firmom pożyczkowym udostępnianie danych na temat wiarygodności kredytowej klientów bankom oraz instytucjom finansowym, dokonującym czynności bankowych zgodnie z art. 5 ust. 4 Prawa bankowego. Warto podkreślić, że ustawodawca nie przewiduje obowiązkowego przekazywania danych do rejestrów kredytowych. - (...) Zasada dobrowolności uczestnictwa instytucji pożyczkowej w systemie wymiany danych o kredytach zaciągniętych przez konsumenta umożliwia zachowanie spójności z rozwiązaniami dyrektywy 2008/48/WE i implementującej ją ustawy o kredycie konsumenckim, których przepisy nie nakładają na kredytodawców konsumenckich ustawowego obowiązku zasięgania informacji z zewnętrznych baz danych w procesie oceny zdolności kredytowej - czytamy w rządowym dokumencie.

Udostępnienie informacji będzie możliwe na podstawie upoważnienia od klienta - wyrażonego w postaci pisemnej lub elektronicznej, utrwalonej na trwałym nośniku. Rozwiązanie takie wzbudza zastrzeżenia ekspertów. - Oczekiwaną zmianą byłoby, aby instytucje pożyczkowe mogły przekazywać do BIK informacje dotyczące swoich klientów, zarówno te związane z ubieganiem się przez nich o pożyczkę, jak i te dotyczące istniejących zobowiązań bez konieczności uzyskiwania zgody klientów, co zrównałoby je w tym zakresie z bankami, instytucjami upoważnionymi do udzielania kredytów (SKOK) oraz instytucjami kredytowymi, które takie dane mogą przekazywać na podstawie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 105 ust.4 Prawa bankowego - twierdzi mec. Agnieszka Marzec, radca prawny Biura Informacji Kredytowej. Ponadto pożyczkodawca byłby obowiązany do przekazywania do BIK - w terminie nieprzekraczającym siedmiu dni - informacji dotyczących:

  • całkowitej spłaty pożyczki,
  • wygaśnięcia lub nieistnienia zobowiązania,
  • nowo otwartych rachunków kredytowych oraz ich aktualizacji.

bank.2015.02.foto.041.a.150xMec. Agnieszka Marzec radca prawny Biura Informacji Kredytowej

Propozycje BIK dotyczące omawianej ustawy podyktowane są chęcią stworzenia kompletnego systemu wymiany informacji, zapewniającego zarówno większe bezpieczeństwo konsumentom, jak i stabilność i szeroki dostęp do informacji w ramach sektora finansowego.

Zbrodnia i kara

Analogiczne obowiązki dla banków, instytucji ustawowo upoważnionych do udzielania kredytów, instytucji kredytowych oraz firm pożyczkowych zawarto w proponowanym art. 105 ust. 4h Prawa bankowego. Niezastosowanie się do obowiązku skutkować ma grzywną w wysokości 30 tys. zł. - W tym zakresie przepis nie jest wystarczająco precyzyjny i wymaga dookreślenia, jakich danych dotyczy obowiązek aktualizacji. W ocenie BIK, biorąc pod uwagę wcześniejsze propozycje (w tym dyskutowane w procesie prac prowadzonych w Ministerstwie Gospodarki nad tzw. IV deregulacją), obowiązek aktualizacji powinien dotyczyć rachunków zamykanych i nowo otwieranych - ocenia mec. Agnieszka Marzec, radca prawny BIK.

Zgodnie z projektem art. 59c ustawy o kredycie konsumenckim, wszelkie dane pozyskane przez firmę pożyczkową z bankowych rejestrów kredytowych będą mogły być przetwarzane jedynie w celu oceny zdolności kredytowej konsumenta. Dane te, jak i informacje własne pożyczkodawcy dotyczące konsumenta będą objęte tajemnicą zawodową, obejmującą zarówno samego przedsiębiorcę, jak jego pracowników - także po ustaniu stosunku pracy.

Rozwiązania umożliwiające wymianę informacji kredytowych pomiędzy bankami i instytucjami kredytowymi a sektorem pożyczkowym znalazły się również w ustawie - Prawo bankowe. Proponowany art. 105 ust. 4 pkt 4 tej ustawy wskazuje wprost instytucje pożyczkowe jako uczestników systemu wymiany informacji działającego na podstawie art. 105 ust. 4 Prawa bankowego. Zasady udostępniania firmom pożyczkowym danych z Biura Informacji Kredytowej i innych rejestrów kredytowych znalazły się w projekcie art. 105 ust. 4e Prawa bankowego. Zgodnie z nim, udostępnienie informacji stanowiących tajemnicę bankową wymaga uzyskania zgody osoby, której te informacje dotyczą; zgoda taka może być wyrażona zarówno pisemnie, jak i w postaci elektronicznej. Wątpliwości wzbudzać może niezgodność wspomnianej propozycji z treścią art. 104 ust. 3 Prawa bankowego, nie przewidującej innej formy uzyskania zgody klienta aniżeli pisemna. - Postulujemy zatem zmianę art. 104 ust. 3 Prawa bankowego polegającą na umożliwieniu wyrażania zgody na udostępnienie informacji stanowiących tajemnicę bankową również w formie elektronicznej - informuje przedstawicielka Biura Informacji Kredytowej.

Kto ma prawo...

Nie są wystarczająco jasne propozycje związane z przetwarzaniem informacji o wygasłych zobowiązaniach klientów instytucji pożyczkowych. Zgodnie z projektem, prawo do przetwarzania takich informacji ma posiadać BIK, banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe - wśród podmiotów uprawnionych nie zostały natomiast wymienione firmy pożyczkowe. - Wydaje się, że nie było intencją projektodawcy wykluczenie instytucji pożyczkowych z dyspozycji powyższego przepisu, stąd - uznając to za oczywistą pomyłkę - BIK zaproponował w swoich uwagach przekazanych do Ministerstwa Finansów rozszerzenie zakresu podmiotowego art. 105a o instytucje pożyczkowe jako te, które również będą mogły przetwarzać informacje o wygasłych zobowiązaniach klientów na zasadach wymienionych w tym przepisie, a więc zrównanie ich w tym zakresie z bankami i instytucjami ustawowo upoważnionymi do udzielania kredytów - zaznacza mec. Agnieszka Marzec z BIK

 

Udostpnij artyku: