Bank i Klient: Wymieranie banków

NBS 2018/02

Globalny kryzys finansowy i gospodarczy lat 2007–2009 przyspieszył proces wymierania banków i placówek bankowych w krajach Unii Europejskiej. W ostatnich kilku latach szybko ich ubywało, a proces ten będzie postępował. Według prognoz w ciągu najbliższych lat z rynku może zniknąć nawet 50% istniejących placówek bankowych.

Globalny kryzys finansowy i gospodarczy lat 2007–2009 przyspieszył proces wymierania banków i placówek bankowych w krajach Unii Europejskiej. W ostatnich kilku latach szybko ich ubywało, a proces ten będzie postępował. Według prognoz w ciągu najbliższych lat z rynku może zniknąć nawet 50% istniejących placówek bankowych.

Eugeniusz Gostomski
Uniwersytet Gdański

Przez wiele lat stanowiły one podstawowy kanał dystrybucji produktów bankowych. W dobie dominacji rozliczeń gotówkowych i czekowych oraz braku alternatywnych kanałów ich rola – zarówno z punktu widzenia klientów, jak i banków – była trudna do przecenienia. Na wsi i w małych miastach tradycyjnie dominowały banki spółdzielcze, natomiast w większych sukcesy święciły banki komercyjne, a w niektórych krajach (Niemcy, Hiszpania, Austria, Francja) także kasy oszczędnościowe. 20–25 lat temu trend ten został odwrócony. Złożyło się na to wiele czynników. Niemal całkowicie straciły na znaczeniu czeki, płatności gotówkowe w dużym stopniu zastąpione zostały płatnościami bezgotówkowymi, wprowadzono karty bankowe, bankomaty i terminale samoobsługowe, pojawiła się i szybko zyskała na znaczeniu bankowość internetowa. Wszystko to spowodowało, że klienci nie musieli już regularnie chodzić do banku. Naturalną konsekwencją tych zmian było ograniczanie liczby lokalnych placówek, koszty utrzymania których były i są wysokie.

Mało nas, mało nas…

Proces zmniejszania się liczby banków i ich placówek obserwuje się we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Jak wynika z danych EBC i Eurostatu, w latach 2008–2015 przestało istnieć 1460 instytucji kredytowych. Pozostało ich 7110, jednak spadek wyniósł 17% (patrz tab. 1). Co więcej, w krajach strefy euro sięgnął on 21,3%. Główną przyczyną redukcji instytucji kredytowych były fuzje i przejęcia w sektorze bankowym. W tym samym czasie łącznie w krajach UE ubyło 49,5 tys. placówek bankowych (spadek o 20,8%), a w krajach eurolandu – 30,2 tys. (spadek o 16,2%). W rezultacie tych zmian nastąpił wzrost liczby mieszkańców przypadających na jedną instytucję kredytową – w strefie euro o 14,5 tys. osób (wzrost o 30,4%). Zwiększyła się też liczba osób przypadających na oddział instytucji kredytowej – o 447 osób (25,9%). W latach 2008–2015 zatrudnienie w instytucjach kredytowych w całej UE zmniejszyło się o 395 tys. osób (12,1%), w strefie euro o 226 tys. (10,1%).

Najwięcej instytucji kredytowych jest w Niemczech, Austrii, we Włoszech i Francji (zob. tab.2). Są to kraje, w których istnieje stosunkowo dużo banków spółdzielczych. Także w innych państwach liczbę instytucji kredytowych znacznie podnoszą banki spółdzielcze (Polska, Finlandia) lub unie kredytowe (Irlandia, kraje bałtyckie). Tempo spadku liczby instytucji kredytowych w poszczególnych krajach unijnych od 2008 r. było niejednakowe. W latach 2008–2015 relatywnie najwięcej ich ubyło w krajach dotkniętych głębokim kryzysem gospodarczym i bankowym, a więc na Cyprze (77,6%), w Hiszpanii (52,5%) i Grecji (50%) oraz w państwach, w których kryzys przebiegał łagodniej, ale o dużym nasyceniu instytucjami kredytowymi –Holandii (39,5%) i Francji (38,1%).

Najwięcej lokalnych placówek bankowych znajduje się w dużych krajach unijnych: we Francji, w Niemczech, we Włoszech i Hiszpanii (patrz. tab.3). Licząc w liczbach bezwzględnych, w latach 2008–2016 najbardziej ich liczba zmniejszyła się na Łotwie (61,5%), w Estonii (61,%), Danii (54,6%), Bułgarii (51,6%) i Hiszpanii (47,5%).

Nasycenie rynku lokalnymi placówkami bankowymi w krajach UE jest bardzo zróżnicowane. Im mniej mieszkańców przypada na jedną placówkę, tym to nasycenie jest większe Mimo zlikwidowania wielu lokalnych placówek najwięcej w stosunku do liczby mieszkańców jest ich na Cyprze (na placówkę przypada tylko 1571 osób), w Hiszpanii (1615 osób), we Francji (1799 osób), a najmniej w Estonii, Holandii, Wielkiej Brytanii i w krajach skandynawskich, gdzie na ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: