Banki: Ryzyko kredytowe jako ważny element prawidłowego zarządzania bankiem – Znaczenie Systemu AMRON w ograniczaniu ryzyka kredytowego

KF 2014.07-09 (lipiec - wrzesień 2014)

Rynek nieruchomości w ciągu ostatnich kilku lat rozwija się bardzo dynamicznie, kwestia wycen nieruchomości dokonywanych w Polsce dodatkowo skutkuje podwyższonym ryzykiem. W praktyce każdy bank dąży do ograniczenia ryzyka kredytowego poprzez obniżenie poziomu udziału należności zagrożonych i zobowiązań pozabilansowych w portfelu kredytowym.

Rynek nieruchomości w ciągu ostatnich kilku lat rozwija się bardzo dynamicznie, kwestia wycen nieruchomości dokonywanych w Polsce dodatkowo skutkuje podwyższonym ryzykiem. W praktyce każdy bank dąży do ograniczenia ryzyka kredytowego poprzez obniżenie poziomu udziału należności zagrożonych i zobowiązań pozabilansowych w portfelu kredytowym.

Monika Skolimowska

Efektem tego jest określenie w procedurach wewnętrznych limitów związanych z ryzykiem koncentracji, uwzględnienie strategii zarządzania ryzykiem oraz całokształtu zagadnień związanych z identyfikowaniem, pomiarem, monitorowaniem i kontrolowaniem tegoż ryzyka.

Wartość udzielonych ekspozycji kredytowych przez banki spółdzielcze, np. na zakup nieruchomości mieszkalnej lub komercyjnej, gdzie głównym zabezpieczeniem jest hipoteka na nieruchomości – z reguły przekracza 10 proc. funduszy własnych banku1. Bank, na podstawie procedur zewnętrznych, dokonuje przeglądów i klasyfikacji ekspozycji kredytowych co najmniej raz na koniec każdego kwartału2. Jedną z form zabezpieczeń kredytowych jest hipoteka na nieruchomości, a kwotę przyjętych zabezpieczeń ogranicza się do wysokości, aktualnej na dzień analizy, wielkości zabezpieczanej ekspozycji kredytowej wyliczonej w oparciu o jej wartość.

Warto wspomnieć, że w ryzyku koncentracji zaangażowań bank dokonuje pomiaru ekspozycji kredytowych między innymi w ten sam rodzaj zabezpieczenia lub w tego samego dostawcę zabezpieczenia (tzw. koncentracja zabezpieczeń).

Hipoteka na nieruchomości jest tzw. zabezpieczeniem rzeczywistym3, ich wartością jest kwota, jaką bank mógłby uzyskać w dniu analizy, dokonując upłynnienia zabezpieczenia, lub kwota, jaka zostałaby zaksięgowana w bilansie banku w przypadku przejęcia zabezpieczenia na poczet długu. Odpowiednia płynność to taka, gdy w przypadku sprzedaży można uzyskać cenę netto nieodbiegającą od cen rynkowych.

Jednym z zabezpieczeń umożliwiającym pomniejszenie podstawy tworzenia rezerw celowych jest hipoteka powstała na4:

a) nieruchomości,

b) użytkowaniu wieczystym,

c) własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego,

d) spółdzielczym prawie do lokalu użytkowego,

e) prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

f) prawie do lokalu mieszkalnego w domu budowanym przez spółdzielnię mieszkaniową w celu przeniesienia jej własności na członka.

Powyższe ma istotny wpływ na kształtowanie się wyniku finansowego banku, ponieważ rezerwy celowe (stanowiące koszt)na ryzyko związane z ekspozycjami kredytowymi zaklasyfikowanymi do kategorii „pod obserwacją”, „poniżej standardu”, „wątpliwe” i „stracone” tworzy się na podstawie indywidualnej oceny ryzyka obciążającego daną ekspozycję, jednak w wysokości co najmniej wymaganego poziomu rezerw, stanowiącego w relacji do podstawy tworzenia rezerw celowych:

  1. 1,5 proc. – w przypadku kategorii „pod obserwacją”;
  2. 20 proc. – w przypadku kategorii „poniżej standardu”;
  3. 50 proc. – w przypadku kategorii „wątpliwe”;
  4. 100 proc. – w przypadku kategorii „stracone”.

Kwota, o którą można pomniejszyć podstawę tworzenia rezerw celowych w przypadku zabezpieczeń w postaci hipoteki – nie może być wyższa niż wysokość dokonanego wpisu do księgi wieczystej oraz:

a) 50 proc. wartości ustalonej na podstawie wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli wycena rzeczoznawcy nie uwzględnia wcześniej powstałych obciążeń, wartość pomniejsza się najpierw o łączną kwotę tych obciążeń,

b) 60 proc. bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, ustalonej zgodnie z art. 22

Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. z 2003 r. nr 99, poz. 919, z 2005 r. nr 184, poz. 1539 i nr 249, poz. 2104 oraz z 2006 r. nr 157, poz. 1119)5.

Natomiast, biorąc pod uwagę limity koncentracji zaangażowani, nie stosuje się do6:

  • zaangażowań zabezpieczonych na nieruchomości mieszkalnej, którą dłużnik zamieszkuje lub będzie zamieszkiwał bądź też oddał lub odda w wynajem lub dzierżawę – do wysokości 50 proc. wartości zabezpieczenia hipotecznego ustanowionego na rzecz banku, określanej na podstawie wyceny bankowo-hipotecznej lub innej wyceny, sporządzonej co najmniej raz na trzy lata, nie więcej jednak niż wysokość wpisu do księgi wieczystej,
  • zaangażowań zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości komercyjnej, którym zgodnie z § 66-§ 69 załącznika nr 4 do uchwały w sprawie adekwatności kapitałowej banków można przypisać wagę ryzyka 50 proc. – do wysokości 50 proc. wartości zabezpieczenia hipotecznego ustanowionego na rzecz banku, określanej na podstawie wyceny bankowo-hipotecznej lub innej wyceny, sporządzonej co najmniej raz w roku, nie więcej jednak niż wysokość wpisu do księgi wieczystej.

Dodatkowo – ekspozycje kredytowe zabezpieczone na nieruchomościach zdefiniowane w tytule IX załącznika nr 4 Uchwały nr 76/2010 KNF z dnia 10 marca 2011 (poz. 11) wskazują niższą wagę ryzyka na poziomie 100 proc., 75 proc. lub 35 proc. (zgodnie z § 62)7.

Określona waga ryzyka ww. ekspozycji ma bardzo duży wpływ na wyliczenie kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem, a tym samym na współczynnik wypłacalności8.

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: