Bankowcy a edukacja: Czy jest zadaniem bankowców edukować klienta?

NZB 2017/01

Pytanie wydaje się o tyle retoryczne, że odpowiedzi na nie udzieliło samo życie. Dość powiedzieć, że przyjęcie sektorowego programu „Bankowcy dla Edukacji” wprost zdefiniowało cele i założenia tego projektu, we wstępie którego czytamy: „rzeczywistość wymaga realnych działań na rzecz potwierdzenia odpowiedzialnego i transparentnego prowadzenia biznesu bankowego”.

Jednocześnie tworzy to potrzebę ewoluowania filozofii zarządzania w bankach i przejścia od myślenia, że „konkurencyjność zależy wyłącznie od naszych samodzielnych działań” do przekonania, że współpraca może przynieść korzyści zaangażowanym partnerom i jest kluczem do sukcesu. Niezmiernie ważnym efektem działań Warszawskiego Instytutu Bankowości w ramach programu edukacyjnego jest pokazywanie instytucji finansowych jako odpowiedzialnych społecznie i uczestniczący w budowaniu nowoczesnego społeczeństwa. Nie przypadkiem inicjatorzy programu odwołują się do WIB-u – fundacji, którą środowisko powołało z myślą o szeroko zakrojonych działaniach na rzecz samych banków, ich otoczenia, klientów, interesariuszy, obecnych i przyszłych beneficjentów.

Pozasystemowy wymiar edukacji

Program pomyślano jako wieloletnie i wielotorowe działania, których priorytety na najbliższe lata to m.in.:

  • upowszechnianie wiedzy ekonomicznej wśród obywateli,
  • podejmowanie działań na rzecz eliminacji zjawiska wykluczenia finansowego niektórych grup społecznych,
  • działania na rzecz podnoszenia poziomu kwalifikacji zawodowych kadr bankowych poprzez m.in. upowszechnianie Systemu Standardów Kwalifikacyjnych w Bankowości Polskiej ZBP jako wyznacznika jakości kadr banków, wspierającego politykę kadrowo-szkoleniową banków.

Edukacja ekonomiczna w wymiarze pozasystemowym nie ma ambicji zastępować uczelni, dedykowanych tej kwestii inicjatyw organizacji pozarządowych czy państwowego i społecznego szkolnictwa. Ponieważ nasze potrzeby w tym względzie zmieniają się na każdym etapie życia, istnieje potrzeba elastycznego uzupełniania tego wszystkiego, co wnosi zinstytucjonalizowany system edukacji, z natury rzeczy nieposiadający możliwości reagowania na dynamiczne zmiany w otoczeniu rynkowym i samym rynku szeroko pojmowanych usług finansowych. W zależności od wieku nasze potrzeby są różne i wymagają zróżnicowanej wiedzy i umiejętności. Realizacja programów edukacyjnych jest zadaniem mierzonym w perspektywie co najmniej kilkuletniej. Dlatego też sektorowy program zaprezentowany w czerwcu 2016 r. przyjął trzyletnią perspektywę, która jest minimalnym, wynikającym z cyklu kształcenia, okresem budowania optymalnej relacji z instytucjami i środowiskiem edukacyjnym.

nzb.2017.k1.foto.010.a.850xKongres 590 (Rzeszów, 17–18 XI 2016).

Aktywne współdziałanie wielu instytucji

Jak piszą sami projektodawcy – „Polska jest wśród dwóch państw europejskich nieposiadających narodowej strategii edukacji ekonomicznej, która powinna budować trwałe, systematyczne i powszechne działania ukierunkowane na podnoszenie wiedzy i umiejętności obywateli w zakresie funkcjonowania w nowoczesnej gospodarce i podejmowania trafnych decyzji finansowych”.

Kompleksowe planowanie i realizacja działań edukacyjnych wymagają, poza działaniami bezpośrednio skierowanymi do odbiorców, również aktywnego współdziałania z wieloma instytucjami publicznymi odpowiedzialnymi za edukację. Wśród nich nie może zabraknąć samorządów, które jako organy założycielskie polskich szkół mają decydujący wpływ na warunki ich codziennego funkcjonowania. Wagę programu potwierdza zdefiniowanie jego strategicznych celów, a mianowicie:

  • poprawy poziomu wiedzy ekonomiczno-finansowej w społeczeństwie we wszystkich grupach wiekowych,
  • przygotowania racjonalnego i świadomego użytkownika produktów finansowych,
  • wspierania kształcenia przyszłych i obecnych pracowników sektora,
  • budowania pozytywnego wizerunku sektora finansowego jako nowoczesnego, profesjonalnego i odpowiedzialnego społecznie oraz aktywnie uczestniczącego w budowaniu nowoczesnej gospodarki.

nzb.2017.k1.foto.011.a.425xSzkolenie wolontariuszy.

Przyjęte założenia programowe i organizacyjne nastawione są na uzyskanie efektu synergii wykraczającego poza sumę zaangażowanych w jego realizację potencjałów organizacyjnych, zaplecza merytorycznego, w tym badawczego, wreszcie koniecznych nakładów finansowych na działalność wydawniczą, stricte edukacyjną, popularyzatorską i upowszechnieniową – z wykorzystaniem nowoczesnych, interaktywnych kanałów komunikacji. Jak napisano w przyjętych ramowych założeniach programu „Bankowcy dla Edukacji”:

  • wyróżnikiem programu ma być jego realizacja przy szerokiej współpracy wszystkich instytucji sektora finansowego zarówno poprzez finansowanie, udział wolontariuszy, jak i promowanie idei,
  • bezpośrednie działania edukacyjne kierowane do zorganizowanych grup skupiających się głównie wokół instytucji lub inicjatyw edukacyjnych, w tym w szczególności: szkół, uczelni, instytucji szkolących pracowników sektora finansowego, uniwersytetów trzeciego wieku,
  • budowanie wyodrębnionych projektów edukacyjnych skierowanych do poszczególnych grup,
  • szeroki rozwój wolontariatu pracowniczego w zakresie edukacji w sektorze finansowym połączony z zaangażowaniem byłych pracowników sektora oraz przedstawicieli środowiska akademickiego (studenci i pracownicy naukowi) w formie wolontariatu akademickiego,
  • rozwój programów szkoleniowych dla pracowników sektora finansowego.

nzb.2017.k1.foto.011.c.425xW ciągu czterech miesięcy przeprowadzono lekcje dla ponad 12 000 uczestników (dzieci i młodzieży).

Liczby najlepiej obrazują zamierzenia

W ciągu najbliższych trzech lat autorzy projektu założyli realizację i efekty nie mające dotychczas precedensu w skali projektów edukacyjnych realizowanych w naszym kraju siłami społecznymi. Zamierzają bowiem:

  • dotrzeć z ideą programu do ponad 26 000 instytucji edukacyjnych (szkół, uczelni, instytucji sektora finansowego i instytucji publicznych) oraz ponad 3 mln uczniów, studentów i pracowników sektora,
  • przeprowadzić ponad 9000 lekcji i wykładów dla ponad 240 000 uczniów, studentów i słuchaczy uniwersytetów trzeciego wieku,
  • zorganizować lub uczestniczyć w ponad 850 konferencjach, seminariach lub strefach edukacyjnych związanych z tematyką programu, w których udział weźmie ponad 90 000 uczestników,
  • przeszkolić ponad 2000 wolontariuszy wspierających program (pracownicy sektora finansowego – obecni i emeryci, studenci i pracownicy uczelni oraz słuchacze uniwersytetów trzeciego wieku),
  • zorganizować kilkanaście konkursów wiedzy ekonomicznej dla ponad 30 000 uczestników,
  • wesprzeć szkolenie lub doszkalanie ponad 30 000 pracowników sektora bankowego,
  • przygotować kilka rodzajów gier planszowych i dostarczyć je głównie do szkół w łącznym nakładzie ponad 30 000 sztuk,
  • współpracować z ponad 80 mediami akademickimi, które opublikują co najmniej 1200 materiałów związanych z tematyką programu.

nzb.2017.k1.foto.011.b.425xPodpisanie jednego z pierwszych porozumień o współpracy z samorządem Wrocławia.

Tylko w ostatnich kilku miesiącach udało się:

W zakresie współpracy z instytucjami publicznymi, samorządami i organizacjami pozarządowymi:

  • nawiązać współpracę z kilkudziesięcioma organizacjami pozarządowymi zajmującymi się edukacją ekonomiczną, w tym zainicjowanie powstania Porozumienia na Rzecz Edukacji Finansowej (PREF),
  • rozpocząć proces nawiązywania współpracy z samorządami terytorialnymi (podpisano już pierwsze porozumienia o współpracy i zrealizowano pierwsze wspólne projekty – Wrocław, Brzeg),
  • opracować koncepcję, pozyskać partnerów i rozpocząć przygotowania do organizacji Kongresu Edukacji Finansowej, który odbędzie się 28 marca 2017 r.

W obszarze edukacji dzieci i młodzieży:

  • uruchomić intensywne szkolenia wolontariuszy sektora bankowego (11 szkoleń na terenie całego kraju z ponad 200 uczestnikami),
  • uruchomić program edukacji dzieci i młodzieży w kolejnych sześciu województwach,
  • znacząco zwiększyć skalę działań edukacyjnych dzieci i młodzieży (w ciągu czterech miesięcy przeprowadzono lekcje dla ponad 12 000 uczestników – ponad trzykrotnie więcej niż rok wcześniej),
  • opracować koncepcję i przeprowadzić pierwszy, pilotażowy konkurs wiedzy ekonomicznej dla 500 uczniów gimnazjów,
  • rozpocząć realizację programu w wybranych szkołach ponadgimnazjalnych (przeprowadzono pilotażowo pierwsze lekcje).

W dziedzinie współpracy ze środowiskiem akademickim:

  • rozszerzyć dotychczasową ofertę edukacyjną o tematykę długoterminowego oszczędzania,
  • rozpocząć prace nad przygotowaniem nowych modułów tematycznych: 25-lecie budowania polskiego systemu bankowego oraz bankowość elektroniczna i cyberbezpieczeństwo,
  • rozpocząć realizację konkursu BANRISK – Liga Akademicka z udziałem 17 zespołów i prawie 100 uczestników,
  • uruchomić pierwszy konkurs programu dla studentów oparty na grze symulacyjnej „Pierwszy Milion”,
  • rozszerzyć współpracę ze środowiskiem mediów akademickich (współorganizacja II Krajowej Konferencji Ogólnopolskiego Forum Mediów Akademickich, uruchomienie sekcji radiowej w ramach Ekonomicznej Redakcji Akademickiej, rozpoczęcie prac nad powołaniem sekcji prasowej w ramach ERA, uruchomienie Funduszu Grantowego dla Mediów Akademickich, współpraca redakcyjna z największymi mediami akademickimi w Polsce w zakresie publikacji materiałów edukacyjnych o tematyce ekonomicznej).

W odniesieniu do wsparcia edukacji i rozwoju szkoleń dla pracowników sektora bankowego:

  • uruchomić Sektorową Radę Kompetencji ds. Sektora Finansowego,
  • przygotować wersję demo oraz prototyp pierwszego szkolenia e-learningowego, wypełniającego wymogi dyrektywy MiFID II oraz wytycznych ESMA,
  • złożyć wniosek o status jednostki zewnętrznego zapewniania jakości, JZZJ, dla WIB w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji,
  • opracować koncepcję programu szkoleniowego wypełniającego wymogi dyrektywy hipotecznej w zakresie kwalifikacji (MCD).

W odniesieniu do analiz, badań i działań o charakterze informacyjnym:

  • opracować i opublikować raporty tematyczne (raport „Portfel studenta”, poradnik „Warto oszczędzać”, raport „Cyberbezpieczny portfel”). Autorzy projektu, konsekwentnie dążąc do upowszechniania jego założeń, celów i dotychczas osiągniętych efektów, aktywnie uczestniczyli w następujących wydarzeniach:
  • XI Forum Ekonomiczne Młodych Liderów (Nowy Sącz, 5–9 IX 2016),
  • XXVI Forum Ekonomiczne (Krynica, 6–8 IX 2016),
  • Konferencja Katedr Finansów 2016 (Łódź, 21–23 IX 2016),
  • Konferencja prasowa Fundacji Kronenberga i Fundacji Think! (Warszawa, 26 X 2016),
  • Kongres 590 (Rzeszów, 17–18 XI 2016),
  • Spotkanie Europejskiej Unii Studentów (w jej ramach przeprowadzono II Krajową Konferencję OFMA – Gdańsk 28–29 XI 2016),
  • Edukacja dla każdego, Partnerstwo na rzecz Edukacji Finansowej (Warszawa, 30 XI 2016)
  • Udział w seminarium konsultacyjnym Fundacji Rektorów Polskich nt. piątego poziomu Polskiej Ramy Kwalifikacji (Warszawa, 20.01.2017),
  • Posiedzenie Rady Rozwoju Rynku Finansowego poświęcone edukacji finansowej (Warszawa, Ministerstwo Finansów, 31.01.2017).

nzb.2017.k1.foto.012.a.850xXI Forum Ekonomiczne Młodych Liderów (Nowy Sącz, 5–9 IX 2016).

Podsumowania nie będzie. Nie tylko dlatego, że projekt „Bankowcy dla Edukacji” stale i sekwencyjnie rozbudowuje komponenty merytoryczne i pozyskuje coraz to szerszy krąg partnerów społecznych, instytucjonalnych, wreszcie odbiorców, do których jest adresowany. Wydaje się, że aktualne wyzwanie stanowić będzie wypełnienie przyjętych założeń nowymi, konkretnymi treściami, odpowiadającymi na zapotrzebowanie dynamicznie zmieniającego się rynku, coraz to bardziej świadomych klientów, wreszcie wykorzystanie nowej perspektywy, jaką dla zrównoważonego rozwoju sfery realnej w gospodarce, której krwiobieg stanowi system finansowy, stwarza przyjęty przez rząd plan, od nazwiska jego pomysłodawcy zwany planem Morawieckiego. Nadal jesteśmy na początku drogi. Również od Was, Drodzy Czytelnicy, zależy, czy i co uda nam się wspólnie osiągnąć.

(oprac. mit.)