Bankowcy a edukacja: Europejski Tydzień Edukacji Finansowej

NZB 2017/01

nzb.2017.k1.foto.021.a.425x

Już po raz trzeci krajowe asocjacje bankowe zrzeszone w Europejskiej Federacji Bankowej (EBF) przystępują do wspólnej dorocznej inicjatywy znanej jako European Money Week (EMW), choć w naszym kraju przyjęliśmy jej tłumaczenie jako Europejski Tydzień Edukacji Finansowej. Odbędzie się on w dniach 27–31 marca 2017 r.

Szymon Stellmaszyk

Środowisko bankowe od dawna angażuje się w działania edukacyjne w zakresie finansów. Wiedza i rozumienie pojęć finansowych oraz ryzyk, a także umiejętności wykorzystania tej wiedzy przy podejmowaniu praktycznych i skutecznych decyzji pomagają przecież nie tylko w codziennym życiu, ale i w obrocie gospodarczym. Sama bankowość odnosi zaś sukces, gdy występuje dobrze funkcjonujący i konkurencyjny system instytucji finansowych oraz gdy działają w tym środowisku kompetentni konsumenci, inwestorzy i przedsiębiorcy. Ich wiedza finansowa jest bowiem kluczowym elementem sprawnego działania całego systemu.

Seria działań

EMW to projekt, który ma na celu podniesienie świadomości społecznej na temat zagadnień finansowych oraz poprawy edukacji finansowej. Jego głównymi adresatami są uczniowie szkół podstawowych i średnich, a samo wydarzenie składa się – w jednym tygodniu marca – z serii różnych działań w krajach uczestniczących oraz w Brukseli.

Edukacja finansowa może oczywiście przybierać różne formy. Dla krajowych stowarzyszeń bankowych EBF pozostaje właśnie taką platformą wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk w zakresie edukacji finansowej. Sama Federacja, która została utworzona w 1960 r. i łączy dziś 32 krajowe stowarzyszenia bankowe w Europie, prezentuje zaś te wspólne dokonania w Brukseli, próbując zainteresować nimi inne podmioty. Tak też się dzieje! EBF zdobyła bowiem za projekt EMW nagrodę European Public Affairs za rok 2016. Jury nazwało wspólną inicjatywę krajowych asocjacji bankowych bardzo dobrze przemyślaną i wykonaną kampanią, która odniosła sukces wśród różnych podmiotów powiązanych z ważnymi celami inicjatywy.

Wiele wyzwań i tyleż pracy

To wszystko jest oczywiście miłe i obiecujące, ale przedstawiciele środowiska finansowego świadomi są pracy i wyzwań, które jeszcze stoją przed nimi. Z własnej inicjatywy bankowcy przeprowadzili bowiem wewnętrzne badanie, by dzięki informacjom, jakie nadesłali członkowie EBF, podsumować i ocenić ubiegłoroczną edycję EMW. Na wstępie krótkiego omówienia wybranych zagadnień tego badania muszę jednak zastrzec, że trudno dokonać wiarygodnej i dokładnej oceny European Money Week 2016. Wynika to choćby z faktu, że krajowe związki banków mają dużą swobodę w prowadzeniu swoich działań i funkcjonują w zupełnie innym otoczeniu. Kompetencje w zakresie edukacji są przecież szczególną domeną państw, stąd tak wiele różnic kulturowych, formalnych i organizacyjnych w podejściu do projektu. Nadto część pytań badania miało także charakter subiektywny.

Można jednak stwierdzić, że blisko 10 tys. różnego rodzaju działań asocjacji bankowych w 32 krajach dotarło do ponad 350 tys. młodych ludzi w Europie! W poszczególnych państwach stosowane są różne przedziały wiekowe dla dzieci i młodzieży, którzy stanowią główną grupę docelową projektu, ale przyjmujemy, że chodzi o osoby w przedziale 8–18 lat. Same akcje obejmowały z kolei np. zarówno gościnne lekcje w szkołach, jak i projekty internetowe oraz takie działania, których członkowie EBF nie byli głównymi organizatorami. Zresztą rekomendowaną formą podejmowanych akcji jest m.in. robienie ich w koalicji z różnego rodzaju podmiotami szeroko zainteresowanymi tą tematyką.

nzb.2017.k1.foto.021.b.425xDziałać przez cały rok

W Związku Banków Polskich podkreślamy, że działania edukacyjne nie mogą koncentrować się na planie akcji podejmowanych tylko w jednym marcowym tygodniu w roku. Opinię tę podziela zresztą 14 z 32 krajowych asocjacji bankowych, które prowadzą swoją działalność w tym obszarze przez cały rok. Przez jednotygodniową inicjatywę w marcu podkreślamy zatem bardziej samo znaczenie tematyki oraz solidarność środowiska bankowego w podejściu do tego ważnego zagadnienia. Dwie trzecie członków jest bowiem przekonanych, że programy edukacyjne dla szkół podstawowych i średnich są w stanie przekazywać wiedzę i umiejętności w zakresie edukacji finansowej. Poza koncentracją na działaniach dla dzieci i nastolatków, asocjacje podejmują również akcje dedykowane innym grupom docelowym, np. nauczycielom (12 państw), rodzicom (3 państwa), władzom publicznym (7 państw) oraz ośrodkom akademickim i naukowym (8 państw). Wielu ekspertów podkreśla przy tym, że tylko wspólne działania adresowane do różnych podmiotów i na różnym etapie życia mogą przynieść pożądany efekt. Na dziś w ponad połowie z badanych krajów panuje przekonanie, że istnieje już rozsądna liczba osób z podstawową wiedzą finansową, ale w 12 krajach podkreśla się, że większości społeczeństwa wciąż brak podstawowej wiedzy w tym zakresie. Aż w trzech czwartych badanych i analizowanych państw panuje za to zgodność, że to początek drogi i świadomość, jak wiele pracy należy jeszcze wykonać, by osiągnąć pożądany stan. Tylko w dwóch krajach respondenci wskazali, że znaczenie edukacji finansowej jest już powszechnie uznane za bardzo ważne i stosowane szerzej w praktyce. Czy same banki w poszczególnych krajach robią wystarczająco dużo, aby wspierać eduka cję finansową? Respondenci w 12 państwach twierdzą, że działają mocno, a w 12 innych, że mimo zainteresowania tematyką należy jeszcze zintensyfikować działania. W kontekście samego EMW: w 4 krajach banki bezpośrednio zaangażowane są już w prowadzenie projektu, w 5 są sponsorem działań prowadzonych przez asocjacje, w 8 samodzielnie podejmują swoje działania w tym okresie, a w 11 państwach oddają do dyspozycji swoich pracowników, by mogli gościć w szkołach ze specjalnymi prelekcjami w poszczególnych klasach. Warto dodać, że w połowie z badanych państw banki prowadzą własne działania edukacyjne poza projektem EMW.

Rządy mało aktywne

Różne i wciąż niewystarczające jest podejście władz publicznych w poszczególnych krajach wobec wspierania działań w zakresie edukacji finansowej. W 20 państwach są one zainteresowane i nawet zaangażowane w tę problematykę, ale jeszcze z niewielkim efektem. Tylko w jednym kraju edukacja finansowa jest strategicznym priorytetem rządu, a w dwóch innych prowadzone są działania praktyczne na szeroką skalę. Znacznie lepiej odbierane są postawy banków centralnych niż rządów. W 4 państwach traktują one bowiem działania edukacyjne jako swój strategiczny priorytet, w 12 banki są czołowym graczem w tym obszarze, a w 10 krajach wykazują duże zainteresowanie tematem, ale mogłyby jeszcze wzmocnić swoje zaangażowanie. Banki centralne w 18 krajach są wskazywane jako najbardziej aktywny organ państwa w prowadzonych działaniach dotyczących edukacji finansowej. Z kolei w 8 państwach na czele takich działań stoi ministerstwo edukacji narodowej, w 5 – ministerstwo finansów, w 3 powołano do życia inny specjalny organ, a w 15 działają również jeszcze organizacje publiczno-prywatne koordynujące różne przedsięwzięcia.

Więcej informacji o działaniach krajowych asocjacji bankowych w Europie oraz planie EMW 2017 można znaleźć na stronie: http://www.europeanmoneyweek.eu/