Bankowcy a edukacja: Warto współpracować

NZB 2017/01

nzb.2017.k1.foto.014.a.425x

Najbliższe lata to okres poważnych wyzwań w gospodarce i finansach publicznych. Ważnym elementem przyszłego rozwoju jest wzrost świadomości i wiedzy ekonomicznej Polaków. O tym, że w tej dziedzinie jako społeczeństwo mamy braki, świadczą zarówno przykłady z życia nagłaśniane przez media, jak i badania.

Urszula Szulc
dyrektor Projektu BAKCYL
kooordynator „Projektu sektorowego Bankowcy dla Edukacji”

nzb.2017.k1.foto.015.a.200xPostawy Polaków wobec finansów osobistych od blisko 10 lat bada Fundacja Kronenberga przy Citi Handlowy. Najnowsza edycja badań zrealizowana wspólnie z Fundacją Think!, opublikowana we wrześniu 2016 r., pokazuje, że co prawda na przestrzeni lat widać pewne pozytywne zmiany, ale często pozostają one w sferze bardziej deklaracji niż działań. – Z badania wyraźnie wynika, że zdajemy sobie sprawę z wagi oszczędzania. W sferze praktycznej wygląda to jednak nieco inaczej. 41% Polaków odkłada od czasu do czasu, z czego co czwarty deklaruje, że oszczędzać… nie warto. To pokazuje, że odkładanie pieniędzy ma dla nas charakter raczej epizodyczny. Przy tym wszystkim jedynie 13% z nas oszczędza regularnie, co stanowi spadek w stosunku do roku ubiegłego, kiedy deklarowało tak 16% respondentów – zauważa Krzysztof Kaczmar, prezes zarządu Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy.

– 70% z nas uważa, że warto oszczędzać, jednak tylko 13% robi to regularnie. Współczynnik ten kształtował się różnie na przestrzeni lat, od 6% w roku 2009 do 16% w roku 2015. To jednak dość mało. Gospodarstwa domowe uzasadniają to wciąż zbyt niskimi dochodami, ale z drugiej strony być może potrzebujemy szerzej zakrojonych działań edukacyjnych na poziomie krajowym, które zwiększyłyby świadomość finansową Polaków – dodaje dr Dariusz Danilewicz, prezes Fundacji Think!

Słaba wiedza o finansach

Autorzy badań wskazują także, że wciąż wyjątkowo dużo Polaków (17%) trzyma pieniądze w tzw. skarpecie. Z produktów finansowych najpopularniejsze jest konto oszczędnościowe i lokata terminowa – te sposoby przechowywania pieniędzy wybrało odpowiednio 16% i 14% ankietowanych. Niewielu z nas korzysta z funduszy inwestycyjnych (robi to tylko 5%), a jeszcze mniej inwestuje w obligacje (1%) lub gra na giełdzie (1%).

Takie podejście do finansów to korelacja dwóch czynników – wiedzy oraz zaufania. Niestety, na polu wiedzy o finansach wciąż widać nieodrobione lekcje sprzed lat; ewidentnie jest zapotrzebowanie na edukację w tym obszarze, skoro najpopularniejszym narzędziem do lokowania oszczędności pozostaje nieoprocentowany ROR – twierdzi Krzysztof Kaczmar, prezes zarządu Fundacji Kronenberga przy CITI Handlowy. – Prawie co piąty z oszczędzających rozumie odkładanie pieniędzy jako włożenie ich do szuflady w kopercie, a produkty o charakterze inwestycyjnym łącznie stanowią jedynie 10% wskazywanych sposobów oszczędzania. Pozytywne jest, że jeżeli już Polacy decydują się skorzystać z porady w temacie swoich pieniędzy – co respondenci w badaniu deklarują niestety rzadko – to w pierwszej kolejności kierują się po informacje do pracowników czy materiałów instytucji finansowych (46%) – dodaje. Solidna i ugruntowana wiedza pomaga w podejmowaniu właściwych decyzji inwestycyjnych. Bez niej trudno w ogóle mówić o inwestowaniu – podkreśla Dariusz Mejszutowicz, szef Zespołu Relacji z Klientami Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Sektor finansowy w całej Europie mocno angażuje się w działania na rzecz edukacji finansowej. Tradycją marcową staje się European Money Week, projekt organizowany co roku przez Europejską Federację Bankową wraz ze swoimi członkami – krajowymi asocjacjami bankowymi. Celem projektu jest popularyzacja świadomego korzystania z usług finansowych oraz edukacji ekonomicznej społeczeństwa. W Polsce koordynatorem działań jest Związek Banków Polskich. W 2016 r. w 32 krajach Europy działania edukacyjne tych podmiotów objęły aż 10 000 różnorodnych aktywności, w których wzięło udział 350 000 obywateli w wieku 8–18 lat (szerzej piszemy o tym na str. 20–21).

W Polsce ciekawą inicjatywą realizowaną w ramach European Money Week są spotkania młodzieży gimnazjalnej z menedżerami banków. W roku 2017 zaplanowano spotkania około 500 uczniów z przedstawicielami zarządów banków – zarówno dużych komercyjnych, jak i spółdzielczych. To element projektu „Bankowcy dla Edukacji Finansowej Młodzieży BAKCYL”. Warszawski Instytut Bankowości jest organizatorem projektu, a uczestniczy w nim blisko 50 instytucji partnerskich. Na co dzień – w swoim standardowym zakresie – projekt polega na realizacji lekcji o finansach, które prowadzą w szkołach wolontariusze z banków.

Współdziałanie w ramach Projektu Sektorowego Bankowcy dla Edukacji

nzb.2017.k1.foto.015.b.200xWaldemar Zbytek,
wiceprezes zarządu Warszawskiego Instytutu Bankowości

Nowa rzeczywistość wymaga realnych działań na rzecz potwierdzenia odpowiedzialnego i transparentnego prowadzenia biznesu bankowego. To niejako wymusza ewoluowanie filozofii zarządzania w bankach i przejście od myślenia, że „konkurencyjność zależy wyłącznie od naszych samodzielnych działań” do przekonania, że współpraca może przynieść korzyści zaangażowanym partnerom i jest kluczem do sukcesu. Edukacja ekonomiczna, ale również problematyka gospodarki elektronicznej, jest niezwykle ważna na każdym etapie życia. W zależności od wieku nasze potrzeby są różne i wymagają zróżnicowanej wiedzy i umiejętności. Skuteczne budowanie działań edukacyjnych wymaga, poza pracami bezpośrednio skierowanymi do odbiorców, również aktywnego współdziałania z wieloma instytucjami publicznymi odpowiedzialnymi za edukację. Wśród instytucji, z którymi planowane jest rozwijanie dotychczasowej współpracy, nie może również zabraknąć samorządów, które – jako jednostki założycielskie polskich szkół – mają istotny wpływ na ich codzienne funkcjonowanie. Realizacja programów edukacyjnych jest zadaniem mierzonym w perspektywie co najmniej kilkuletniej, tylko wtedy można uwzględnić budowanie skutecznych relacji z instytucjami i środowiskiem edukacyjnym. Jest to tym bardziej ważne, że Polska jest wśród dwóch państw europejskich nieposiadających narodowej strategii edukacji ekonomicznej, która powinna budować trwałe, systematyczne i powszechne działania ukierunkowane na podnoszenie wiedzy i umiejętności obywateli w zakresie funkcjonowania w nowoczesnej gospodarce i podejmowania trafnych decyzji finansowych. W projekcie Bankowcy dla Edukacji w ciągu najbliższych trzech lat zamierzamy dotrzeć z ideą programu do ponad 26 000 instytucji edukacyjnych i firm oraz ponad 3 mln uczniów, studentów i pracowników sektora. Przeprowadzimy ponad 9000 lekcji i wykładów dla ponad 240 000 uczniów, studentów i słuchaczy uniwersytetów trzeciego wieku. Zamierzamy zorganizować lub uczestniczyć w ponad 850 konferencjach, seminariach lub strefach edukacyjnych związanych z tematyką projektu, w których udział weźmie ponad 90 000 uczestników.

nzb.2017.k1.foto.016.a.425xPrzykład współpracy

BAKCYL, realizowany w ramach „Projektu sektorowego Bankowcy dla Edukacji”, jest przykładem efektywnej współpracy wielu podmiotów. Jak podkreśla Mariola Szymańska-Koszczyc, wiceprezes zarządu Warszawskiego Instytutu Bankowości – Aby osiągnąć efekt skali i móc realnie podnosić poziom wiedzy ekonomicznej społeczeństwa, niezbędne jest właśnie współdziałanie. Tak też powstała idea Kongresu Edukacji Finansowej, który po raz pierwszy odbywa się 28 marca br. na PGE Narodowym w Warszawie. Wydarzenie jest realizowane w ramach European Money Week 2017. Organizatorami kongresu są cztery fundacje, które od wielu lat zajmują się edukacją ekonomiczną: Warszawski Instytut Bankowości, Fundacja GPW, Fundacja im. Lesława A. Pagi oraz Fundacja Think! Celem wydarzenia jest intensyfikacja prac nad rozwojem edukacji finansowej i ekonomicznej oraz rozpoczęcie szerokiej współpracy organizacji pozarządowych zajmujących się tymi zagadnieniami. Wspólnym mianownikiem działań tych podmiotów jest zarówno rozwój edukacji ekonomiczno-finansowej obywateli, jak i podnoszenie kwalifikacji pracowników wszystkich instytucji sektora finansowego i instytucji publicznych. Chcą one stymulować działania w ramach edukacji formalnej (programy nauczania, podręczniki, szkolenia nauczycieli) oraz angażować instytucje pozarządowe i firmy w praktyczną edukację w tym zakresie. Nie do przecenienia są także działania na rzecz edukacji osób dorosłych oraz środowisk z utrudnionym dostępem do informacji, podejmowane z myślą o zapobieganiu ich wykluczeniu finansowemu.

Aby z sukcesem inwestować na giełdzie, trzeba mieć odrobinę kapitału, trochę intuicji, minimum szczęścia i… dużo wiedzy

nzb.2017.k1.foto.016.a.200xDariusz Mejszutowicz,
szef Zespołu Relacji z Klientami Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Wiele osób jest przekonanych, że aby rozpocząć inwestowanie, wystarczy mieć wolne środki finansowe. To prawda, ale równie ważna jest znajomość rynku i rządzących nim zasad. Solidna i ugruntowana wiedza na ten temat pomaga w podejmowaniu właściwych decyzji inwestycyjnych. Bez niej trudno w ogóle mówić o inwestowaniu. A warto się nim zainteresować, bo GPW oferuje także bezpieczne instrumenty finansowe służące budowaniu oszczędności długoterminowych. Dzięki nim każdy inwestor indywidualny może gromadzić zasoby finansowe z przeznaczeniem na cele emerytalne, edukację dzieci czy utworzenie tzw. poduszki finansowej. Takie inwestycje warto prowadzić przez cały czas trwania aktywności zawodowej.

Gdzie zatem można nauczyć się czegoś o giełdzie i rynku kapitałowym? Wiedzę można oczywiście czerpać z serwisów internetowych, poradników, blogów i dostępnych na rynku podręczników inwestowania. Nie ma jednak lepszego źródła wiedzy o giełdzie niż sama Giełda Papierów Wartościowych. Jednym z jej najważniejszych projektów edukacyjnych jest Szkoła Giełdowa. Projekt ten pozwala rozwiewać mity, że GPW jest miejscem dostępnym tylko dla osób bogatych, ponadprzeciętnie zarabiających i wykształconych w dziedzinie finansów. W ramach Szkoły Giełdowej prowadzone są dwa kursy: „Podstawy inwestowania na giełdzie” oraz „Giełda dla średniozaawansowanych”. Zajęcia odbywają się w kilkunastu ośrodkach w Polsce, a ich lista znajduje się na stronie internetowej GPW.

Wspólnie z partnerami organizowane są także otwarte dla wszystkich wykłady w wielu miastach. Obecnie warto zwrócić uwagę na cykl spotkań „Tour de POK – czy to już hossa?”. W jego ramach w ośmiu miastach odbędą się bezpłatne szkolenia, m.in. dla zainteresowanych inwestowaniem w spółki dywidendowe oraz w spółki zagraniczne obecne na GPW.

Przedstawiciele giełdy, prowadząc działalność edukacyjną, pamiętają również o przyszłych inwestorach, w tym młodzieży szkolnej i akademickiej. Na GPW organizują lekcje, na które zapraszają gimnazjalistów i licealistów. Zachęcają do zgłębiania zagadnień dotyczących rynku kapitałowego niezależnie od tego, jaki kierunek studiów i jaką drogę zawodową młodzi ludzie wybiorą w przyszłości. Z kolei autorów prac licencjackich, magisterskich i doktorskich na temat rynku kapitałowego zapraszają do udziału w konkursie o nagrodę Prezesa GPW na najlepszą pracę magisterską, licencjacką i rozprawę doktorską. W ten sposób chcą zachęcić studentów i doktorantów do poszerzania wiedzy na temat rynku kapitałowego, instytucji tworzących jego infrastrukturę, a także nowoczesnych instrumentów finansowych.

Myśląc strategicznie o edukacji ekonomicznej i finansowej w Polsce, pracownicy GPW chętnie nawiązują współpracę z innymi instytucjami mającymi podobne cele statutowe. Efektem takiej kooperacji jest m.in. Kongres Edukacji Finansowej, który Fundacja GPW organizuje wspólnie z Warszawskim Instytutem Bankowości, Fundacją im. Lesława A. Pagi oraz Fundacją Think! Na szczególną uwagę zasługuje panel dyskusyjny „Po pierwsze nie trać, czyli o inwestowaniu na rynku kapitałowym”, w którym wezmą udział inwestorzy i blogerzy specjalizujący się w tematyce rynku kapitałowego oraz przedstawiciele giełdy i domu maklerskiego. Celem panelu jest znalezienie odpowiedzi na pytania związane z edukacją finansową i jej związkiem ze świadomym i odpowiedzialnym inwestowaniem na giełdzie.

nzb.2017.k1.foto.017.a.425xBędzie się działo…

Podczas premierowej edycji Kongresu Edukacji Finansowej zaplanowano m.in. wystąpienia ekspertów na temat najnowszych rozwiązań w zakresie edukacji finansowej, przedsiębiorczości, długoterminowego oszczędzania oraz inwestowania. W części plenarnej odbędzie się debata „Konsument XXI wieku – wyzwania edukacji finansowej”. Nie mniej atrakcyjne są trzy równoległe sesje panelowe. W trakcie sesji Warszawskiego Instytutu Bankowości „Projekt sektorowy Bankowcy dla Edukacji” zostaną zaprezentowane działania dla różnych grup wiekowych – począwszy od dzieci i młodzieży, a na seniorach skończywszy. Zostanie przedstawiony także punkt widzenia samorządów w kontekście rozwoju edukacji finansowej. Ciekawym elementem sesji będzie panel dyskusyjny poświęcony edukacji młodzieży, w którym uczestniczyć będą wolontariusze BAKCYLA.

Fundacja GPW i Fundacja im. L. Pagi poprowadzą debatę „Po pierwsze nie trać – czyli o inwestowaniu kapitałowym”. Celem panelu jest znalezienie odpowiedzi na szereg pytań związanych z edukacją finansową i jej związku ze świadomym i odpowiedzialnym inwestowaniem na giełdzie. Debatujący eksperci odpowiedzą m.in. na pytania o wpływ poziomu edukacji finansowej na chęć inwestowania na giełdzie, o to kto inwestuje na rynku kapitałowym, czy podstawowa wiedza ekonomiczna pomaga w inwestowaniu oraz czy i dlaczego Polacy powinni inwestować.

Sesję panelową „Współpraca w edukacji finansowej – konieczność czy luksus?” poprowadzi Partnerstwo na rzecz Edukacji Finansowej. W trakcie spotkania zostaną przedstawione wnioski z najnowszej 6. edycji Mapy Edukacji Finansowej, przygotowywanej przez Związek Banków Polskich. Prowadzący przedstawią także modele współpracy, które działają w innych krajach. Uczestnicy sesji przyjrzą się obecnym działaniom na rzecz integracji sektora w Polsce.

TreśćRamki