Bankowość i Finanse | Gospodarka | Wobec nowej równowagi – transatlantycki format z COVIDEM-19 w tle

BANK 2020/09

Rzadko które relacje międzynarodowe budzą współcześnie tak wiele rozczarowań i nadziei jednocześnie jak stosunki transatlantyckie. Stan permanentnej niepewności co do wektora zmian we wzajemnych kontaktach Ameryka-Europa, trwający z górą ostatnie osiemdziesiąt lat, jest o tyle zastanawiający, że w potocznym odbiorze relacje te należą do dość stabilnych i zasadniczo przyjaznych. Obaj aktorzy wykreowali wszak główną wspólnotę bezpieczeństwa w systemie międzynarodowym zaledwie na podstawie dwóch głównych dokumentów, którymi są Traktat Północnoatlantycki (NATO, 1949) oraz Deklaracja Transatlantycka (TAD, 1990).

Rzadko które relacje międzynarodowe budzą współcześnie tak wiele rozczarowań i nadziei jednocześnie jak stosunki transatlantyckie. Stan permanentnej niepewności co do wektora zmian we wzajemnych kontaktach Ameryka-Europa, trwający z górą ostatnie osiemdziesiąt lat, jest o tyle zastanawiający, że w potocznym odbiorze relacje te należą do dość stabilnych i zasadniczo przyjaznych. Obaj aktorzy wykreowali wszak główną wspólnotę bezpieczeństwa w systemie międzynarodowym zaledwie na podstawie dwóch głównych dokumentów, którymi są Traktat Północnoatlantycki (NATO, 1949) oraz Deklaracja Transatlantycka (TAD, 1990).

Tymczasem, jak pisał w początkach lat 80. XX w. Josef Joffe, relacje UE–USA, które – zdawałoby się – powinny być przykładem silnego partnerstwa, przez lata ograniczają się do formuły „nieustannego kryzysu”. Do problemów na linii Ameryka–Europa zalicza się, obok sporów dotyczących finansowania NATO, szereg niezrealizowanych wspólnych handlowych inicjatyw czy takie elementy destabilizacji jak przewartościowania na świecie z nową rolą Chin włącznie.

Konflikt i synergia

Źródłem transatlantyckiej dysharmonii jest zarówno współzawodnictwo UE i USA o pozycję w systemie międzynarodowym, jak i zróżnicowane podejście do paradygmatu funkcjonowania w tym systemie. Kontrowersje zaznaczyły się szczególnie wyraźnie w odniesieniu do spraw handlu w początkach lat 80. XX w. O ile USA zaczęły realizować budowę swojej potęgi politycznej i ekonomicznej za pomocą preferencyjnych układów dwustronnych i regionalnych, to zasadniczym celem polityki handlowej EWG–UE stała się promocja handlu regionalnego w ramach działań wielostronnych oraz procesu WTO.

Początek XXI w. przyniósł zmianę nastawienia UE do dwustronnych umów handlowych (KE 2006) oraz nowe próby poprawy stosunków UE–USA poprzez podjęcie negocjacji TTIP w połowie lipca 2013 r. Rozmowy zostały zawieszone na wiosnę 2017 r. w atmosferze wzajemnych oskarżeń o brak ustępstw w rokowaniach, zaś nowa polityka celna USA, najpierw wobec Chin, ale także wobec UE, stała się kolejnym źródłem kontrowersji we wspólnocie transatlantyckiej.

Pomimo problemów wspólna pozycja USA i UE jako partnerów formujących główny blok gospodarczy, generujący w 2019 r. ok. 44,7 % światowego PKB, jest ugruntowana. W 2018 r. ich wspólnie liczony eksport stanowił ok. 27% eksportu światowego, zaś import – ok 32% importu światowego. W 2019 r. amerykański eksport towarów do UE wzrósł o ok. 5,9% w porównaniu do 2018 r. i był trzykrotnie wyższy od eksportu USA do Chin (107 mld USD w 2019 r.). I na odwrót, Stany Zjednoczone pozostają dla Unii najważniejszym partnerem handlowym, mimo okresowego spadku eksportu za Atlantyk w 2018 r. (por. wykres 1.).

Również dynamika przepływów bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) jest zasadniczo korzystna dla obu partnerów. Wzajemne BIZ bowiem stanowią ok. 63% całkowitego światowego wolumenu napływu tych inwestycji oraz 58% całkowitej wartości zasobów światowych (...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: