Bankowość i Finanse | Raport „Portfel Studenta 2020” | Studiowanie coraz droższe, a studenci mniej zamożni

BANK 2020/09

Ponad połowa (54%) ankietowanych osób w wieku 18–24 lata wskazała, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy ich sytuacja materialna pogorszyła się. Badanie przeprowadzono w lipcu br. na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości. Jednocześnie z corocznych symulacji Związku Banków Polskich wynika, że wzrosły koszty studiowania.

Fot. sebra/stock.adobe.com

Ponad połowa (54%) ankietowanych osób w wieku 18–24 lata wskazała, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy ich sytuacja materialna pogorszyła się. Badanie przeprowadzono w lipcu br. na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości. Jednocześnie z corocznych symulacji Związku Banków Polskich wynika, że wzrosły koszty studiowania.

W przededniu rozpoczęcia nowego roku akademickiego 2020/2021, średni miesięczny rachunek wydatków studenta wynosi ponad 2600 zł, co oznacza wzrost o ok. 500 zł w stosunku do roku ubiegłego. 40% studentów uważa, że ich status materialny jest podobny do reszty rówieśników, blisko 30% uznaje się jednak za lepiej sytuowanych – to najważniejsze wnioski płynące z piątej edycji Raportu Portfel Studenta”, opublikowanego przez ZBP i WIB.

Regularne wydatki

Tegoroczna symulacja miesięcznego rachunku studenta w dużym, akademickim mieście, dokonana na potrzeby najnowszego raportu, pokazała, że studiowanie w Polsce wymaga wielu regularnych wydatków – od kilkunastu do nawet kilkuset złotych miesięcznie. Estymowane kwoty potwierdzają również wyniki ankiety przeprowadzonej na przełomie lipca i sierpnia br. przez WIB i Parlament Studentów RP wśród osób z różnych roczników. Blisko 84% studentów wydaje miesięcznie do 2000 zł, przy czym niewiele ponad ¼ wszystkich studiujących jest w stanie zmieścić się w kwocie do 1000 zł. Bardziej rozrzutną grupą jest 16% osób, które wydają miesięcznie ponad 2000 zł, jednakże jedynie niecałe 1% badanych zadeklarowało wydatki przekraczające 4000 zł.

Jak wskazują dane z raportu, również edukacja za granicą nie należy do tanich. Przykładowo, według analiz ELAB, średnie miesięczne wydatki studenta uniwersytetu w Odense (Dania) wynoszą (w przeliczeniu) ok. 1900 zł, uniwersytetu w Newcastle (Anglia) ok. 3600 zł, a uniwersytetu w Den Haag (Holandia) ok. 3800 zł. Obecnie poza granicami kraju uczy się już ponad 50 000 polskich studentów.

Umiejętne zarządzanie budżetem

Bez względu na wysokość miesięcznych wydatków (i dochodów), cenną umiejętnością jest wykształcenie w sobie nawyku regularnego odkładania pieniędzy. Jak wskazują dane z „Portfela Studenta”, powyżej 250 zł miesięcznie potrafi zaoszczędzić aż 47% młodych Polaków, przy czym 15% odkłada kwotę nawet powyżej 500 zł. Moc oszczędzania niektórzy ze studentów poznali już na obecnym etapie. Według danych WIB, 27% z nich deklaruje posiadanie oszczędności większych niż 5 tys. zł, a 12% mówi nawet o kwotach przekraczających 10 tys. zł. 39% badanych zadeklarowano oszczędności między 1 a 5 tys. zł. Jednocześnie niemal co dziesiąty student wskazuje, że nie posiada żadnych odłożonych środków.
Deklaracje na temat oszczędzania czy wskazywany poziom posiadanych oszczędności pokazują, że duża część studentów dość dobrze gospodaruje swoim budżetem. Podobne wnioski płyną również z deklarowanego podejścia młodych osób do produktów i usług bankowych. 55% studentów ankietowanych przez WIB i PSRP stwierdza, że przy wyborze konta bankowego zwraca uwagę przede wszystkim na jego koszty prowadzenia. Ponadto, blisko co trzeci ankietowany (31%) chciałby mieć dostęp do darmowej karty płatniczej połączonej z bezpłatnymi transakcjami bankomatowymi. Studenci nie zwracają natomiast większej uwagi na łączone produkty bankowe powiązane z kontem, takie jak ubezpieczenie (zaledwie 0,4% wskazań), jak również nie są zainteresowani kartami wielowalutowymi (1%). 

Potrzeba posiadania taniego w utrzymaniu konta bankowego powiązana z wydaną na atrakcyjnych warunkach kartą płatniczą wynika zapewne również ze zwyczajów płatniczych studentów. Ponad ⅔ z nich wskazuje, że najczęściej płaci „plastikiem”, zaś blisko ¼ preferuje płatności mobilne. Tradycyjne płatności gotówkowe stanowią już rzadkość wśród studentów – w taki sposób reguluje swoje należności zaledwie 6% ankietowanych, a o 1 pkt proc. więcej korzysta ze wszystkich dostępnych form płatności.

Składowe miesięcznych wydatków

Jednym z kluczowych składowych miesięcznego rachunku studenta, oprócz wyżywienia i ewentualnie czesnego, jest zakwaterowanie. Jak wynika z badania przygotowanego w lipcu br. przez Centrum AMRON i WIB, pandemia COVID-19 wpłynęła również na sytuację mieszkaniową aż 63% studentów w Polsce. Prawie co trzeci student zerwał lub zawiesił umowę najmu i wyprowadził się z miasta, w którym studiował. Ponadto 30% ankietowanych stwierdziło, że opłaty mieszkaniowe obniżyły się w związku z ­decyzją o zawieszeniu zajęć stacjonarnych na uczelniach.
Spięcie miesięcznego budżetu i wypracowanie ewentualnych nadwyżek dla większości studentów oznacza podjęcie pracy dorywczej. Z danych WIB wynika, że obecnie aż 62% studiujących pracuje, ale jedynie co czwarty (25%) zarabia netto powyżej 2000 zł. Jeszcze ciekawiej, według WIB, prezentują się oczekiwania młodych Polaków co do preferowanych zarobków, wpływających co miesiąc na konto za 10 lat. Aż 93% badanych nie wyobraża sobie, aby wtedy dostawać na rękę mniej niż 4000 zł. Zarabiać ponad 10 tys. zł chce 25% z nich. Największe szanse na zaspokojenie takich oczekiwań mają absolwenci kierunków technicznych i ścisłych. Z danych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wynika bowiem, że średnie zarobki rok po uzyskaniu dyplomu w ich przypadku wynoszą 3781 zł brutto (magistrowie i inżynierowie nauk technicznych) i 3429 zł brutto (magistrowie i inżynierowie nauk ścisłych). Na znacznie mniejsze dochody mogą z kolei liczyć absolwenci kierunków artystycznych (2333 zł brutto) i przyrodniczych (2116 zł brutto).

Z danych WIB wynika, że obecnie aż 62% studiujących pracuje, ale jedynie co czwarty (25%) zarabia netto powyżej 2000 zł. Jeszcze ciekawiej, według WIB, prezentują się oczekiwania młodych Polaków co do preferowanych zarobków, wpływających co miesiąc na konto za 10 lat. Aż 93% badanych nie wyobraża sobie, aby wtedy dostawać na rękę mniej niż 4000 zł. Zarabiać ponad 10 tys. zł chce 25% z nich. Największe szanse na zaspokojenie takich oczekiwań mają absolwenci kierunków technicznych i ścisłych.

Bankowanie – głównie zdalne

Zarządzanie finansami dla młodych Polaków, jeszcze przed marcowym lockdownem, wiązało się z korzystaniem z kanałów zdalnych bankowości. Nowoczesne formy płatności – z perspektywy dzisiejszego studenta karta płatnicza już takową nie jest – są z różną intensywnością, ale jednak, stosowane przez większość młodych osób posiadających konto bankowe. Zdecydowanie najchętniej wykorzystywany jest polski system płatności BLIK, z którego korzysta aż 60% studentów. Wśród innych używanych form płatności 13% studiujących wymienia PayU, 11% Przelewy24pl, a nieco mniej (10%) dokonuje płatności za pomocą Google Pay lub Apple Pay.
Aż 91% młodych ludzi czuje się bezpiecznie, korzystając z bankowości elektronicznej. Aspekt bezpieczeństwa, wygoda i oszczędność czasu to główne atuty rozwiązań bezgotówkowych. Z badań wynika, że studenci są dość odpowiedzialną grupą użytkowników bankowości elektronicznej. 70% z nich posiada ustawione limity wartości transakcji – jest to najwyższy wynik wśród wszystkich badanych grup wiekowych, około 60% nie otwiera załączników od nieznanych nadawców, nie podaje niepotrzebnie swoich danych w internecie oraz nie przechowuje danych logowania w niebezpiecznych miejscach. 

Wyniki ankiety WIB i Parlamentu Studentów RP, przedstawione w raporcie, wskazują, że co najmniej raz dziennie z aplikacji bankowej korzysta w Polsce co trzeci student (34%), a blisko połowa (49%) używa jej minimum raz w tygodniu. Co ważne, większość z młodych użytkowników pamięta nie tylko o wygodzie, ale i bezpieczeństwie. Ponad połowa (58%) ma zainstalowane oraz – co istotne – aktualne oprogramowanie antywirusowe na smartfonie. Jednak z drugiej strony aż 30% młodych Polaków nie posiada, a 12% nie wie, czy posiada oprogramowanie, które w skrajnych przypadkach może zabezpieczyć przed utratą ważnych danych lub środków na koncie.

Niewystarczająca wiedza ekonomiczna

Jeśli chodzi o hasła – tak istotne dla bezpieczeństwa pieniędzy czy danych – studenci nie mają czym się chwalić. Duża część młodych ludzi nie zmienia haseł do bankowości internetowej (44%) oraz mobilnej (42%). Pocieszeniem może być stosowanie różnych zabezpieczeń posiadanych haseł. 66% osób w wieku 18–24 lata tworzy długie, silne hasła oparte na ciągach skojarzeń, liczbach, znakach specjalnych; 37% stosuje różne hasła do różnych kont; 20% zmienia hasła raz na trzy miesiące lub częściej; 9% korzysta z generatorów i menedżerów haseł.

Brak lub niedostateczny poziom szeroko rozumianej wiedzy finansowej to wciąż duża bolączka. Jak wynika z tegorocznego badania WIB i Fundacji GPW, zdecydowanie najgorzej (jako słabą lub bardzo słabą) znajomość podstaw oceniają osoby młode w wieku studenckim, czyli 18–24 lata (83%). Blisko co drugi badany (48%) przy­znał, że przy podpisywaniu umów finansowych sprawdza jedynie pod­stawowe zapisy i zgodność danych osobowych, a 7% podpisuje takie dokumenty bez jakiegokolwiek za­poznania się z ich treścią.

Zresztą, brak lub niedostateczny poziom szeroko rozumianej wiedzy finansowej to wciąż duża bolączka. Jak wynika z tegorocznego badania WIB i Fundacji GPW, zdecydowanie najgorzej (jako słabą lub bardzo słabą) znajomość podstaw oceniają osoby młode w wieku studenckim, czyli 18–24 lata (83%). Ponadto, blisko co drugi badany (48%) przyznał, że przy podpisywaniu umów finansowych sprawdza jedynie podstawowe zapisy i zgodność danych osobowych, a 7% podpisuje takie dokumenty bez jakiegokolwiek zapoznania się z ich treścią.

Pełna wersja Raportu „Portfel Studenta 2020” na stronach www Związku Banków Polskich i Warszawskiego Instytutu Bankowości.

Udostępnij artykuł: