Bankowość i finanse | WALUTY | Dolar jak enigma

BANK 2021/09

Jaka przyszłość czeka amerykańskiego dolara w nowym zglobalizowanym świecie? Czy pozostanie główną walutą? Jak długo? W jakich okolicznościach dojdzie do utraty tej pozycji? Pytania pojawiają się jak mantra od dobrych kilku dekad i jak mantra pada na nie ta sama niemal odpowiedź: zobaczymy.

Fot. jozefmicic/stock.adobe.com

Jaka przyszłość czeka amerykańskiego dolara w nowym zglobalizowanym świecie? Czy pozostanie główną walutą? Jak długo? W jakich okolicznościach dojdzie do utraty tej pozycji? Pytania pojawiają się jak mantra od dobrych kilku dekad i jak mantra pada na nie ta sama niemal odpowiedź: zobaczymy.

Maria Dunin-Wąsowicz
DOKTOR NAUK POLITYCZNYCH,
SPECJALIZUJE SIĘ W DZIEDZINIE
FINANSÓW MIĘDZYNARODOWYCH

Zwyczajowo do tej enigmatycznej reakcji dołącza się listę czynników przetrwania dolara jako waluty światowej. Jej zawartość jest zmienna, choć do trzech podstawowych elementów zalicza się wiarygodność przywództwa USA w międzynarodowym systemie państw, strategiczne wpływy w polityce międzynarodowej, amerykańskie przywództwo w światowej gospodarce oraz wiarygodność jako partnera politycznego i gospodarczego. W szczególności ostatni czynnik, informujący m.in. o statusie USA jako światowego centrum finansowego, pozwolił im na blisko wiek wykonywania funkcji kredytodawcy ostatniej instancji w międzynarodowym systemie walutowym.

Według Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) funkcja ta była pochodną istnienia prawa „potrójnej zbieżności”, oznaczającego, że terytorium emisji waluty światowej (1), obszar podejmowania decyzji dotyczących tego pieniądza (2) oraz terytorium jego obiegu (3) pokrywają się. Finansowa globalizacja zmienia jednak uwarunkowania funkcjonowania waluty. Sprawia, że koncepcja „potrójnej zbieżności” dematerializuje się, ponieważ w międzynarodowym systemie walutowym zaczęły operować waluty nie emitowane przez państwo narodowe, kredyt jest głównie kreowany przez prywatne instytucje i w związku z tym system w dużej mierze opiera się na pieniądzu, o którego istnieniu nie decyduje państwo. Dzisiaj, zdaniem BIS, więcej dolarów emituje się poza Stanami Zjednoczonymi niż na ich terytorium i dzięki decyzjom ich władz. Czy naprawdę dolar ma w tej sytuacji szanse przetrwania? Odpowiedź musi być wielowątkowa.

Symbol w perspektywie

Historia obecności dolara w systemie międzynarodowym jest stosunkowo krótka i nie liczy więcej niż 250 lat. Dolar bowiem wprowadzono do obiegu w 1795 r., kiedy na świecie dominowała waluta francuska, której pozycję przejął następnie brytyjski funt szterling (patrz tab. 1.). Dopiero jednak w połowie lat 20. ubiegłego wieku, a więc ponad 130 lat później, zaczął on konkurować z brytyjskim funtem. Przez następną dekadę udział obu walut w systemie walutowym wynosił ok. 40%. Definitywna detronizacja funta szterlinga i przejęcie jego pozycji przez dolara nastąpiło w drugiej w połowie lat 40. XX w. (np. Eichengreen, 2015).

Źródła: MFW – różne lata; Ferreira, 2014

Dopiero w wyniku ładu pieniężnego ustanowionego po II wojnie światowej na podstawie porozumienia z Bretton Woods zawartego w dniach 1–22 lipca 1944 r., dolar stał się prawnie centralną walutą światową. Każde państwo porozumienia określiło parytet swojej waluty wobec złota lub dolara, przy założeniu, że odpowiada on uzgodnionemu ciężarowi kruszcu bądź walucie USA z zawartością złota określoną 1 lipca 1944 r. Jeden dolar amerykański zawierać miał 0,888671 gramów złota. Członkowie Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), również Polska, zobowiązywali się do stabilizacji kursów w stosunku do dolara w obrębie określonego pasma wahań (+/...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: