Bankowość i finanse | WYNAGRODZENIA | Miliardy pod stołem

BANK 2021/11

Wynagrodzenie, wypłacane pracownikowi po części do ręki, to całkiem poważny problem polskiej gospodarki. Jest on bardzo trudny do oszacowania, a każda próba badania obarczona jest dużym przybliżeniem. Polski Instytut Ekonomiczny przeanalizował to zjawisko i okazało się, że płacenie pod stołem dotyczy istotnej części zatrudnionych w Polsce. Może obejmować nawet 1,4 mln osób.

fot. Adobe stock

Wynagrodzenie, wypłacane pracownikowi po części do ręki, to całkiem poważny problem polskiej gospodarki. Jest on bardzo trudny do oszacowania, a każda próba badania obarczona jest dużym przybliżeniem. Polski Instytut Ekonomiczny przeanalizował to zjawisko i okazało się, że płacenie pod stołem dotyczy istotnej części zatrudnionych w Polsce. Może obejmować nawet 1,4 mln osób.

Płacenie pod stołem to sytuacja, w której wynagrodzenie pracownika jest wypłacane w dwóch częściach: oficjalnej, zgodnej z podpisaną umową, oraz nieoficjalnej – wypłacanej w gotówce i niepodlegającej ewidencji. Nie jest tożsame z pracą na czarno czy szarą strefą, do której zalicza się pracę nierejestrowaną, świadczoną bez żadnej umowy. Szara strefa obejmuje również nierejestrowane przychody z działalności gospodarczej, czyli sprzedaż bez paragonu lub faktury. Zakres badań Polskiego Instytutu Ekonomicznego dotyczy tylko sytuacji, gdy między pracownikiem a pracodawcą istnieje formalny stosunek pracy, ale nie obejmuje on całego faktycznego wynagrodzenia.

Znacznie częściej w mikrofirmach

Z badania wynika, że ok. jedna dwudziesta wynagrodzeń w Polsce jest wypłacana pod stołem. W całej gospodarce wypłaty takowe wynoszą 5,7% oficjalnych wynagrodzeń z umów o pracę, natomiast w sektorze prywatnym jest to 7,2%. Suma wynagrodzeń wypłaconych pod stołem w 2018 r. wyniosła około 34 mld zł, czyli równowartość 1,6% PKB.

Zjawisko płacenia pod stołem znacznie częściej występuje w mikrofirmach niż w podmiotach zatrudniających 10 i więcej osób. Prawie co trzeci pracownik mikrofirmy zatrudniony na podstawie umowy o pracę otrzymuje część wypłaty pod stołem – według PIE odsetek ten wynosi 31%. W przedsiębiorstwach małych, średnich i dużych skala ta jest znacznie mniejsza – około 11%. Jeszcze większa dysproporcja między mikro i większymi firmami dotyczy tego, jaka część łącznych wynagrodzeń jest wypłacana pod stołem. W firmach zatrudniających do 9 osób jest to 27%, podczas gdy w firmach zatrudniających 10 i więcej osób – 4%.

W opinii analityków, częstsze występowanie zjawiska płacenia pod stołem w mikrofirmach niż w większych przedsiębiorstwach może wynikać z następujących czynników:

  • Mniej formalne relacje między pracownikiem i pracodawcą – im mniejsze przedsiębiorstwo, tym zazwyczaj bardziej bezpośrednie relacje między pracownikiem i właścicielem firmy, co ułatwia nieformalną umowę i płatności. W większych podmiotach proces zatrudniania i wynagradzania pracowników jest bardziej ustrukturyzowany.
  • Większy udział wynagrodzeń w kosztach działalności – działalność mikrofirm jest bardziej pracochłonna niż większych przedsiębiorstw (które są bardziej kapitałochłonne). W związku z tym potencjalne oszczędności wynikające z płacenia pod stołem mają większe znaczenie dla wyniku finansowego tych pierwszych.
  • Presja kosztowa – mikrofirmy działają zazwyczaj w branżach zdominowanych przez podmioty mikro i małe. Duża konkurencja wymusza poszukiwanie różnych sposobów na obniżanie kosztów, w tym unikanie obciążeń publicznoprawnych. Działania nieuczciwych firm tworzą presję na dołączanie do procederu przez pozostałe podmioty.
  • Formy działalności, które ułatwiają płacenie pod stołem – mikrofirmy relatywnie rzadko prowadzą działalność w takiej formie, która wymaga prowadzenia peł...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: