Deficyt handlowy, EBC i nauczyciele ratują polski budżet?

Gospodarka

Jakie są przyczyny dobrej sytuacji finansów państwa - zastanawia się Witold Gadomski

Budynek Ministerstwa Finansów
Ministerstwo Finansów (źródło: Adam-dalekie-pole - Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=20843347)

Jakie są przyczyny dobrej sytuacji finansów państwa - zastanawia się Witold Gadomski

Witold Gadomski: Stosunkowo niewielki był wzrost subwencji dla samorządów, co wynikało między innymi z zamrożenia płac dla nauczycieli @ZNP_ZG @OPZZcentrala

Po wprowadzeniu programu 500+ oraz obniżeniu wieku emerytalnego część ekonomistów przepowiadała katastrofę finansów publicznych. Tymczasem nie tylko do niej nie doszło, ale sytuacja finansów uległą poprawie. Wprawdzie w budżecie wciąż jest deficyt, ale w relacji do PKB najmniejszy od wielu lat.

Krytycy bardziej ostrożni

Poprawa sytuacji budżetu sprawiła, że dziś wypowiedzi ekonomistów o skutkach kolejnego pakietu socjalnego, przygotowanego przez rządzącą partię są znacznie ostrożniejsze. Skoro raz się udało, to być może dodatkowe wydatki – objęcie programem 500+ także pierwsze dzieci, jednorazowy dodatek dla emerytów w wysokości 1100 zł, likwidacja PIT dla osób poniżej 26 roku życia i dwukrotne zwiększenie kosztu uzyskania dochodów, również nie doprowadzi do nadmiernego deficytu.

Warto jednak przeanalizować, przyczyny względnie dobrej sytuacji budżetu w 2018 roku. Spójrzmy na poniższą tabelę. Wielkości podane są w mld bieżących PLN.
Wielkość20152018Różnica w mld PLNRóżnica w %
PKB1800,22108,6308,417,1
Eksport747,2940,4193,225,9
Import731,7961,8230,131,4
Dochody budżetu289,1380,191,031,5
Dochody podatkowe259,7349,990,234,7
Dochody z VAT123,1176,0a)52,943,0
Dochody niepodatkowe27,728,40,72,5
Wydatki331,4390,559,117,8
Dotacja do FUS42,135,8-6,3-15,0
Obsługa długu29,229,50,31,0
Subwencje dla jednostek samorządu51,356,45,19,9
Wydatki inwestycyjne po 11 miesiącach10,77,2-3,5-32,7
Wynik budżetu-50,0-10,439,6-79,2
Źródło: GUS, Ministerstwo Finansów, obliczenia własne - wstępne szacunki autoraW ciągu trzech lat PKB w cenach bieżących wzrósł o 17,1 %, dochody budżetu o 31,5 %, dochody podatkowe o 34,7 %, a dochody z VAT aż o 43,0 %. W liczbach bezwzględnych dochody z Vat były nominalnie większe niż w 2015 roku o 52,9 mld zł. To z pewnością efekt między innymi uszczelnienia systemu podatkowego, ale także wzrostu PKB i szybszego wzrostu importu niż eksportu. Ten ostatni czynnik ma duże znaczenie, gdyż import jest opodatkowany 23-procentowym VAT-em, a eksport ma stawkę zerową. W 2015 roku bilans handlowy zamykał się nadwyżką ponad 15 mld PLN, co było dobre dla gospodarki, ale złe dla budżetu. W roku 2018 mieliśmy deficyt handlowy – ponad 20 mld PLN, co było korzystne dla budżetu. Zmiana nadwyżki na deficyt w handlu zagranicznym przyniosła budżetowi dodatkowo około 8 mld PLN (w porównaniu z 2015 rokiem).

Korzyści z legalnej pracy imigrantów i mniejszych wydatków

Ciekawa jest też strona wydatków. Mimo wzrostu długu, koszt jego obsługi prawie się nie zmienił, co zawdzięczamy niskim stopom procentowym w Unii Europejskiej, a konkretnie polityce Europejskiego Banku Centralnego. Stosunkowo niewielki był wzrost subwencji dla samorządów, co wynikało między innymi z zamrożenia płac dla nauczycieli.Niższe były w 2018 roku niż w 2015  inwestycje publiczne (mamy dane dopiero za 11 miesięcy) oraz dotacja do FUS. Ta ostatnia pozycja wynika nie tylko ze wzrostu wynagrodzeń, ale także z legalnego zatrudnienia imigrantów, których napływ zrekompensował z naddatkiem ubytek pracujących na skutek obniżenia wieku emerytalnego.Imigranci, płacący składki nie pobierają praktycznie żadnych świadczeń z ZUS. Ich napływ i „ozusowanie” ich wynagrodzeń był czynnikiem nie przewidzianym przez ekonomistów, krytykujących w 2015 roku program socjalny rządu.Warto się zastanowić, które czynniki poprawy sytuacji finansów państwa są trwałe, a które wynikały ze szczęśliwego zbiegu okoliczności.
Źródło: Witold Gadomski
Udostępnij artykuł: