Finanse sektora banków spółdzielczych: Portfele zrzeszeń zamrożony potencjał

NBS 2015/03

Sektor banków spółdzielczych wypracował w 2014 r. zysk netto 778,06 mln zł, tj. o 4,5 proc. wyższy niż rok wcześniej, Grupa BPS - 472,46 mln zł (+ 3,09 proc. r./r.), zrzeszenie SGB-Banku - 289,85 mln zł (+ 0,19 proc. r./r.) - wynika z analizy sporządzonej w Banku BPS na podstawie danych nieaudytowanych.

Sektor banków spółdzielczych wypracował w 2014 r. zysk netto 778,06 mln zł, tj. o 4,5 proc. wyższy niż rok wcześniej, Grupa BPS - 472,46 mln zł (+ 3,09 proc. r./r.), zrzeszenie SGB-Banku - 289,85 mln zł (+ 0,19 proc. r./r.) - wynika z analizy sporządzonej w Banku BPS na podstawie danych nieaudytowanych.

Suma bilansowa wzrosła o 8,5 proc. do poziomu 104,78 mld zł, w tym Grupy BPS o 9,62 proc., zrzeszenia SGB-Banku o 6,81 proc. Udział aktywów banków spółdzielczych w całym systemie wynosił 6,84 proc., natomiast Grupy BPS w sektorze bankowości spółdzielczej 62,40 proc. (4,27 proc. w systemie). Średnia wartość aktywów przypadająca na jeden bank wzrosła w Grupie BPS do 182,12 mln zł, zaś w Spółdzielczej Grupie Bankowej do 180,91 mln zł.

Koszty, spółdzielco!

Należności od podmiotów niefinansowych i samorządów zwiększyły się w sumie o 10,69 proc., w Grupie BPS o 11,80 proc., w SGB o 9,02 proc. Dla porównania: roczna dynamika tej pozycji w sektorze banków komercyjnych wyniosła 106,23 proc. Depozyty Grupy BPS wzrosły o 9,82 proc., a w SGB o 6,88 proc. Dynamika tych pozycji w zrzeszeniach i w bankach komercyjnych to odpowiednio 108,63 proc. oraz 110,15 proc.

Wskaźnik kosztów do wyniku z działalności bankowej wyniósł 65,04 proc. (64,20 proc. w Grupie BPS oraz 66,18 proc. w SGB-Banku) i uległ obniżeniu w dwóch zrzeszeniach (średnio o 2,41 pkt. proc.). Dla porównania: poprawa nastąpiła także w sektorze bankowym o 2,56 pkt. proc., wskaźnik obniżył się do 47,19 proc. zaś w sektorze banków komercyjnych o 2,72 pkt. proc. do 44,71 proc.

Fundusze własne Grupy BPS zwiększyły się o 6,63 proc., a SGB o 4,72 proc., przy średniej wartości przypadającej na 1 bank odpowiednio 17,9 mln zł i 18,2 mln zł.

Grupa BPS: aktywa rosną jak na drożdżach

Aktywa bilansowe zrzeszenia Banku Polskiej Spółdzielczości na 31 grudnia 2014 r. wynosiły 65,38 mld zł i w okresie 12 miesięcy wzrosły o 5,7 mld zł (o 9,62 proc.). Najliczniejszą grupę stanowiły banki, których aktywa zawierały się w przedziale od 100 mln do 200 mln zł. O 8 banków wzrosła liczebność grupy BS- -ów o sumie powyżej 200 mln zł, natomiast o 12 spadła w grupie banków o aktywach od 30 mln do 50 mln zł.

nbs.2015.03.wykres.015.a.600xDepozyty największego w kraju zrzeszenia wzrosły o 5,07 mld zł (o 9,79 proc.) do poziomu 56,2 mld zł. O ich wysokiej dynamice zdecydowały przede wszystkim depozyty przedsiębiorców indywidualnych - środki tych podmiotów zwiększyły się o 11,76 proc. W mniejszym stopniu wzrosły depozyty rolników (o 10,99 proc.), osób prywatnych (o 10,96 proc.) i firm (o 10,23 proc.). Istotnym źródłem finansowania w zrzeszonych bankach były kapitały, które pokrywały aktywa bilansowe w 10,07 proc., a na koniec grudnia 2014 r. osiągnęły poziom 6,58 mld zł i były 4,5-krotnie wyższe od wartości rzeczowych aktywów trwałych. W porównaniu do stanu sprzed roku, pomimo amortyzacji funduszu udziałowego zgodnie z rozporządzeniem CRR, ich saldo wzrosło o 8,85 proc.

nbs.2015.03.wykres.015.b.600x

Wartość kredytów nieobsługiwanych (niespłaconych w terminie ich zapadalności) kształtowała się na poziomie 4,05 mld zł, w ciągu 12 miesięcy nastąpił ich wzrost o 481,1 mln zł (o 13,49 proc.). Udział kredytów z rozpoznaną utratą wartości z odsetkami w całym portfelu zwiększył się do 6,88 proc., natomiast wskaźnik ten liczony bez odsetek do 5,95 proc. Raport wskazuje, że od 2009 r. wartość bilansowa kredytów zagrożonych wykazuje tendencję rosnącą. W 281 bankach wskaźnik kredytów zagrożonych nie przekraczał średniej dla zrzeszenia, natomiast w 78 bankach był od niej wyższy. Odpisy na rezerwy celowe wzrosły o 74,3 mln zł do poziomu 638 mln zł, stopień zabezpieczenia nimi kredytów zagrożonych wynosił 23,52 proc.

nbs.2015.03.tabela.016.a.600x

nbs.2015.03.foto.016.a.700xKosztowna nadwyżka

Analiza potwierdza, że w sektorze utrzymuje się wysoka i kosztowna nadpłynność z powodu szybkiego przyrostu depozytów, zwłaszcza sektora niefinansowego - jest to skutek wysokiego ich oprocentowania, braku mechanizmu alokacji kapitału i limitowania depozytów wewnątrz zrzeszeń. Nadwyżki środków deponentów niewykorzystanych w działalności kredytowej lokowane są w banku zrzeszającym bądź inwestowane w instrumenty dłużne i kapitałowe.

W Grupie BPS na przestrzeni roku odnotowano wzrost aktywów płynnych o 2,30 mld zł, tj. o 10,68 proc., a ich średni udział w aktywach ogółem wyniósł 36,39 proc. Jednocześnie nastąpiło zwiększenie o 11,43 proc. poziomu stabilnych środków obcych. Nadwyżka depozytów nad kredytami w efekcie wzrosła o 1,03 mld zł, do kwoty 16,57 mld zł, natomiast relacja depozytów do kredytów wyniosła 142,48 proc. i zmniejszyła się w o 2,10 pkt. proc.

Fundusze własne zrzeszenia BPS, zapewniające bezpieczeństwo ekonomiczne banków, wzrosły o 6,63 proc. do poziomu 6,39 mld zł, w tym 92,23 proc. przypadało na kapitał podstawowy Tier 1, natomiast 7,77 proc. na kapitał uzupełniający Tier 2. Najliczniejszą grupę stanowiły banki o funduszach od 10 mln do 20 mln zł.

nbs.2015.03.wykres.017.b.600x

Dywidenda w skarbcu

Z raportu UKNF wynika, że w 2014 r. odsetek zysku zatrzymanego w zrzeszeniach był najwyższy od 2001 r. i wyniósł 96,5 proc. Dywidenda wypłacona stanowiła 1,1 proc. wyniku do podziału za 2013 r. w wysokości 748 mln zł. Wszystkie banki spółdzielcze, które osiągnęły zysk (562) przeznaczyły jego część bądź całość na zwiększenie funduszy własnych, co było jednym z czynników wzrostu współczynnika wypłacalności sektora o 1,8 pkt. proc. (do poziomu 16,1 proc.). KNF uwarunkowała wypłatę dywidendy spełnieniem łącznie 7 kryteriów:

  • bank nie jest objęty programem postępowania naprawczego
  • wartość współczynnika wypłacalności powyżej 12 proc.
  • wartość współczynnika Tier 1 powyżej 9 proc.
  • prognozowana wartość współczynnika wypłacalności na koniec 2014 r., w scenariuszu testów warunków skrajnych, powyżej 12 proc.
  • prognozowana wartość współczynnika Tier 1 na koniec 2014 r., w scenariuszu testów warunków skrajnych, powyżej 9 proc.
  • ogólna ocena BION nie gorsza niż 2,5.
  • ocena BION w zakresie poziomu kapitału nie gorsza niż 2,5. Kryteria te zostały spełnione przez 435 banków spółdzielczych (tj. 77,4 proc. ogółu). Wszystkie 127 banków niespełniających kryteriów zastosowało się do zalecenia KNF i nie wypłaciło dywidendy z zysku za 2013 r. W tych bankach odsetek zysku przeznaczonego na wzrost funduszy wyniósł 98,5 proc. (247,9 mln zł) i był wyższy o 2 pkt. proc. niż w bankach spółdzielczych ogółem.

nbs.2015.03.wykres.018.a.600x

Łącznie zysk banków spółdzielczych został podzielony następująco:

  • 721,8 mln zł (96,5 proc. zysku) na zwiększenie funduszy własnych, z tego:
  • 692,4 mln zł (92,6 proc.) na fundusz zasobowy
  • 5,9 mln zł (0,8 proc.) na fundusz rezerwowy
  • 19,7 mln zł (2,6 proc.) na fundusz ogólnego ryzyka
  • 3,8 mln zł (0,5 proc.) na fundusz udziałowy
  • 26,2 mln zł (3,5 proc.) na dywidendę i inne cele, w tym: 8,5 mln zł (1,1 proc.) na dywidendę.

W 2014 r. działalność prowadziły 563 banki spółdzielcze. Bank BPS S.A. zrzeszał 359 banków, tj. 63,65 proc. ich łącznej liczby w sektorze, natomiast SGB-Bank S.A. 204 banki (36,17 proc.).

W 2013 r. prawie 82 proc. zysku zrzeszeń zostało wypracowane przez 301 (53,6 proc. ogółu) banków spółdzielczych o sumie bilansowej większej niż 100 mln zł. Spośród 435 banków spółdzielczych spełniających kryteria do jej wypłaty, jedynie 99 (22,8 proc.) banków wypłaciło dywidendę w kwocie 8,5 mln zł. Odsetek zysku przeznaczonego na wzrost funduszy w 2014 r. w Grupie BPS wyniósł 96,6 proc., zaś w SGB 96,2 proc. Odsetek wypłaconej dywidendy w zrzeszeniach był na porównywalnym poziomie. 207 banków spółdzielczych, tj. 36,8 proc. ogółu, przeznaczyło na zwiększenie funduszy 100 proc. zysku. Z analizy UKNF wynika, że dywidenda ma duże znaczenie zwłaszcza dla udziałowców posiadających 5 proc. lub więcej funduszu udziałowego. Udziałowcy tacy występują w 200 bankach, zaś jest ich w sumie 520, w tym 351 to osoby fizyczne.

nbs.2015.03.wykres.018.b.600x

 

Udostpnij artyku: