Rynek Finansowy | Gospodarka bezgotówkowa

BANK 2016/11

Zorganizowany przez Związek Banków Polskich II Kongres Obrotu Gotówki był dogodną sposobnością do tego, aby zastanowić się nad gospodarką bezgotówkową, gdy w obiegu nie ma banknotów i monet, a wszystkie transakcje są realizowane za pomocą kart płatniczych lub zmian na elektronicznych rachunkach bankowych. Ma ona wiele zalet, ale też niesie nowe problemy.

Zorganizowany przez Związek Banków Polskich II Kongres Obrotu Gotówki był dogodną sposobnością do tego, aby zastanowić się nad gospodarką bezgotówkową, gdy w obiegu nie ma banknotów i monet, a wszystkie transakcje są realizowane za pomocą kart płatniczych lub zmian na elektronicznych rachunkach bankowych. Ma ona wiele zalet, ale też niesie nowe problemy.

Stanisław Walukiewicz

Gospodarka bezgotówkowa to nie jest pieśń dalekiej przyszłości. Już dziś w wielu miastach można obejść się bez gotówki, płacąc za duże i małe zakupy kartą płatniczą. Jest to bardzo wygodne, bo bezstykowe czytniki nie wymagają wprowadzania PIN-u i umożliwiają korzystanie z kart zapisanych w telefonie komórkowym. Jak podaje „The Economist” tylko w 10% wszystkich transakcji w USA używa się banknotów i monet, podczas gdy pozostałe 90% sprowadza się do zmian w komputerowych zapisach rachunków bankowych i nie ma żadnej fizycznej (materialnej) reprezentacji. W Wielkiej Brytanii ta różnica jest jeszcze większa, bo tam tylko 3% transakcji jest opłacanych gotówką. Już dziś w centrum Sztokholmu trudno jest wypić kawę, płacąc gotówką, bo zwykle nie mają reszty.

Fakt, iż każda transakcja w gospodarce bezgotówkowej jest elektronicznie rejestrowana, ma bardzo istotne konsekwencje dla praktyki społeczno-gospodarczej i dla ekonomii jako nauki (teorii). Dziś omówimy praktykę.

Unikanie opodatkowania

Pełne wprowadzenie gospodarki bezgotówkowej zlikwiduje szarą strefę gospodarki rynkowej, związaną z unikaniem opodatkowania. W Polsce obejmuje ona bardzo szeroki zakres – od usług rzemieślniczych, sprzątania mieszkań, korepetycji itp. po działalność przestępczą, taką jak haracze, narkotyki, prostytucja. Należy tę szarą strefę powiększyć o tzw. sprzedaż na zeszyt jako unikanie podatku VAT. Szacuje się, że co najmniej 25–30% naszego PKB jest wytwarzane w szarej strefie, a więc jej likwidacja może doprowadzić do obniżenia podatków, w tym podatku VAT. „The Economist” ocenia, że likwidacja szarej strefy w gospodarce amerykańskiej powinna dać oszczędności rzędu 100 mld dolarów rocznie.

W Polsce, podobnie jak w innych krajach, państwo ma monopol na produkcję banknotów i monet. Działalność ta przynosi określony zysk, zapisywany po stronie wpływów w budżecie państwa. Oczywiście pozycja ta zniknie po wprowadzeniu gospodarki bezgotówkowej, jednak ten ubytek w przychodach budżetu państwa będzie, jak szacują ekonomiści, z nawiązką kompensowany przez dodatkowe wpływy związane z likwidacją szarej strefy.

Z oczywistych przyczyn produkcja banknotów i monet powinna być tania, a banknoty, szczególnie te o najniższych nominałach, powinny być trwałe i odporne na ekstremalne warunki, np. pranie w pralce automatycznej czy przypadkowe zalanie gorącą kawą. Ostatnio w Wielkiej Brytanii wprowadzono nowy banknot pięciofuntowy, drukowany na plastikowym podłożu z polimerów, któ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: