Jak Święta obchodzić zakazali

Blogi / Jan Cipiur

Tegoroczne święta Bożego Narodzenia zapadną w pamięci, zapewne na bardzo długo, z powodu zarazy i ograniczeń z nią związanych, przykrych lecz uzasadnionych.

Jan Cipiur
Jan Cipiur Fot. Autor

Tegoroczne święta Bożego Narodzenia zapadną w pamięci, zapewne na bardzo długo, z powodu zarazy i ograniczeń z nią związanych, przykrych lecz uzasadnionych.

Nagminnie zdarzają się też jednak zakazy co najmniej nierozsądne. Jeśli pominąć ekscesy narzucone przez Stalina, wskutek których św. Mikołaj zamieniał się w Dziadka Mroza, zdarzył się w historii Europy jeden przypadek pełnego zakazu obchodzenia świąt Bożego Narodzenia narzuconego przez państwo.

Co ciekawe, był to w dużej części zakaz z powodów religijnych. Jego skutki miały wymiar historyczny, a nawet epokowy.

Christmas i Mayflower

W tle zarysowanym jednym pióra maźnięciem pojawiają się siedemnastowieczni angielscy purytanie, którzy nie byli w stanie znieść bezeceństw, na których uprawianie zezwalano ludowi w okresie świąt Bożego Narodzenia. Grano, o tempora, o mores, w karty, w kości, noszono na twarzach maski, nieobyczajne były gesty i nie tylko.

Władze przymykały oczy, kuliły po sobie uszy, a jak trzeba było to i zatykały nosy w imię spokoju i porządku społecznego. Cały rok gną, biedacy, plecy i karki w mozole ponad siły, to niech pofolgują sobie te kilka dni, żeby czasem nie wybuchli i nas nie popędzili.

Nie lubiono ich za to. Grupka ok. 40 purytanów zaokrętowała się w 1620 r. na Mayflower i popłynęła do Ameryki tam zaprowadzać swoje porządki, wśród których była też niechęć do hucznych obchodów Christmas.

Brzemienny w skutki zakaz obchodzenia Świąt

To już jednak opowieść na inną okazję. Gros purytanów została w Anglii i kłopot był z tego wkrótce wielki.

Druga ćwiartka XVII wieku była na Wyspach Brytyjskich okresem zmagań króla Karola I z parlamentem oraz batalii na tle religijnym. Władca odmawiał parlamentowi udziału w stanowieniu praw i podatków.

Anglia dominująca nad Szkocją, Walią i Irlandią była w przeważającej mierze krajem protestanckim, a król ożenił się z francuską katoliczką, choć Anglicy bali się „papistów”, kojarząc ich z Francją i Hiszpanią – głównymi wrogami państwa.

Wybuchła pierwsza wojna domowa zakończona w 1647 r. zwycięstwem radykalnego purytanina Olivera Cromwella i parlamentu. Króla uwięziono w Hampton Court, kościół anglikański został zniesiony, a w jego miejsce starano się wprowadzać tzw. system prezbiteriański, w którym władze nad danym kościołem sprawowali wybierani przez wiernych spośród siebie „starsi”. Taki byłby nadzwyczaj skrótowy opis spraw dziejących się tam wówczas.

Wyrazem protestanckiej reformacji był ogłoszony w 1647 r. całkowity zakaz obchodzenia na Wyspach świąt Bożego Narodzenia. Wszystkie sklepy miały pozostawać otwarte, także 25 grudnia.

I jak się to skończyło...

Zabroniono dekorowania ulic i budynków bluszczem, ostrokrzewem, jemiołą i każdą inną rośliną wiecznozieloną. Nie wolno było paradować, okazywać radości, spożywać alkoholu, tym bardziej w dużych dawkach.

Reakcja ludności, a już zwłaszcza ludu była naturalna – zakazy łamano gdzie i jak się dało. Burmistrz Norwich nie odpowiedział wprawdzie na petycję obywateli, ale nie interweniował, gdy ludzie świętowali.

W Canterbury rozegrano, zgodnie z tradycją świąteczną, doroczny mecz w ówczesną piłkę nożną. W hrabstwie Kent do rozganiania bawiących się tłumów użyto wojska.

Nie udało się zapobiec zabawie trwającej pod kościołem Św. Małgorzaty w samym sercu opactwa Westminster w stołecznym Londynie. W hrabstwie Suffolk rozkazu nieotwierania sklepów pilnowali młodzicy uzbrojeni w halabardy. I tak dalej, i tak dalej.

Nie skończyło się na przepychankach. W kwietniu 1648 r. niesubordynowany burmistrz Norwich został wezwany do Londynu. Mieszkańcy poczuli pismo nosem i zamknęli bramy miasta, żeby nie był w stanie wykonać rozkazu.

Wkroczyło wojsko, wybuchły zamieszki, w ich trakcie wyleciał w powietrze skład amunicji, w którym było 98 beczek prochu, życie straciło co najmniej 40 osób, a straty z powodu „The Great Blow” oceniono na 20 000 funtów, które dziś warte byłyby co najmniej 2,6 mln funtów.

Podobnie było w innych miastach. Z zamieszek rodziły się rebelie, w końcu wybuchła kolejna wojna znana dziś jako „domowa druga”. Karol I znowu ją przegrał, wytoczono mu proces, skazano za zdradę i ścięto. Skończyło się rewolucją, obaleniem monarchii, a Brytania i Irlandia stały się na czas pewien republiką.

Mądrzy ludzie sprawujący rządy chwytają się zakazów z niechęcią, rozumiejąc po naukach w dobrych szkołach, że mogą z nich być kłopoty, czasem wielkie. Wiedzą jednak także, że zdarzają się okoliczności, w których zakazy są niezbędne, choć z reguły szkodzą władzy, ponieważ mało kto lubi gdy mu zabierają wolność, a jakaś garstka wręcz tego nie cierpi.

Historię sprzed czterech bez mała stuleci opisałem bez intencji złych, czy dobrych i bez przymrużania oka. Kaganek oświaty zapaliłem po prostu, żeby popełgał sobie nieco, trochę tak jak zapalało się świąteczne świeczki na zielonym drzewku.

Jan Cipiur
Jan Cipiur, dziennikarz i redaktor z ponad 40-letnim stażem. Zaczynał w PAP, gdzie po 1989 r. stworzył pierwszą redakcję ekonomiczną. Twórca serwisów dla biznesu w agencji BOSS. Obecnie publikuje m.in. w Obserwatorze Finansowym.

Źródło: aleBank.pl
Udostępnij artykuł: