Najważniejsze dla finansistów kwestie

Polecamy

Związek Banków Polskich aktywnie uczestniczył w wielu działaniach składających się na program polskiej prezydencji w Radzie Europy. Artykuł pochodzi z nr 03 2012 Miesięcznika Finansowego BANK

Związek Banków Polskich aktywnie uczestniczył w wielu działaniach składających się na program polskiej prezydencji w Radzie Europy. Artykuł pochodzi z nr 03 2012 Miesięcznika Finansowego BANK

Dr Mieczysław Groszek, wiceprezes ZBP

Przewodnictwo w Unii Europejskiej wymagało sprawnego i efektywnego kierowania jej sprawami. Jednocześnie dało szansę polskiemu rządowi wyraźnego określenia i zaakcentowania specyficznych aspektów rozumienia spraw europejskiej integracji. Tak ważnych w sytuacji silnych zawirowań ekonomicznych, zmuszających do nowego myślenia o tym, co łączy i poszukiwania nowego mechanizmu integracyjnego.

Dominowały sprawy makropolityczne, należało błyskawicznie reagować na doraźne zagrożenia. W tej sytuacji aparatowi kraju przewodniczącego Unii trudno było realizować agendę "rutynowych" spraw regulacyjnych i legislacyjnych. A lista ich była długa. Wiele pozycji zajmowały na niej regulacje związane z rynkami finansowymi sektorem bankowym. To wynik zarówno ze skutków kryzysu finansowego i gospodarczego lat 2007-2009, jak również przewartościowań dotychczasowego ładu ekonomicznego w świecie.

Sześciopak

Najważniejszym osiągnięciem polskiej prezydencji w kwestiach finansowych było przyjęcie tzw. sześciopaku. Uregulowano w nim najistotniejsze kwestie tyczące gospodarki i zarządzania finansami w całej Unii.

Jednym z najtrudniejszych do uzgodnienia zapisów była kwestia nakładania tzw. automatycznych sankcji na państwa członkowskie niedotrzymujące kryteriów zadłużenia określonych w pakcie stabilności i wzrostu. Początkowo część krajów, na czele z Francją, nalegało, aby ostrzeżenia Komisji Europejskiej były każdorazowo akceptowane przez Radę. Zatwierdzony kompromis przewiduje, że KE będzie mogła udzielić ostrzeżenia państwu członkowskiemu, które wejdzie w życie w ciągu 10 dni od ogłoszenia, chyba że członkowie Unii zablokują je większością głosów. W takiej sytuacji Rada będzie musiała publicznie, na forum Parlamentu Europejskiego przedstawić uzasadnienie tej decyzji.
Przy analizowaniu przyczyn nierównowagi makroekonomicznej Komisja Europejska będzie dokonywała oceny nie tylko państw członkowskich wykazujących znaczny deficyt na rachunku obrotów bieżących, ale również tych, które wykazują znaczne nadwyżki. To sprawi, że będzie musiała brać ona pod uwagę możliwość, że źródłem nierównowagi mogą być także kraje z nadwyżką, takie jak Niemcy lub Holandia i one również będą mogły zostać wezwane do dokonania stosownych korekt.

Zapisy zawarte w regulacjach przewidują możliwość przeprowadzania debat i wysłuchań ministrów finansów państw UE na forum Parlamentu Europejskiego, nakładania sankcji za fałszowanie statystyk dotyczących deficytu i zadłużenia, rozszerzenie uprawnień Komisji do przeprowadzania inspekcji na miejscu, czyli w kraju członkowskim.

Wśród innych uzgodnionych z prezydencją zapisów znalazły się m.in. następujące kwestie:

  • wpisanie do porządku prawnego gospodarczego semestru europejskiego, czyli uzgodnień dotyczących koordynacji polityk gospodarczych;
  • zwiększenie uprawnień Komisji Europejskiej, która będzie otrzymywać więcej informacji, a także wysyłać misje nadzorujące do państw członkowskich;
  • możliwość zastosowania sankcji w wysokości 0,2 proc. PKB za fałszowanie statystyk dotyczących deficytu i zadłużenia;
  • wymóg złożenia depozytu oprocentowanego (0,1 proc. PKB) w przypadku, gdy państwo członkowskie nie podejmie działań naprawczych zmierzających do przywrócenia równowago makroekonomicznej;
  • zwiększona niezależność organów statystycznych;
  • poszanowanie praktyk i instytucji państw członkowskich w zakresie kształtowania płac oraz prawa do negocjowania, zawierania i egzekwowania układów zbiorowych.

Inicjatywy ZBP

Zawartość "sześciopaku", mimo że dotyczyła spraw gospodarczych, była klasycznym przykładem regulacji z zakresu polityki gospodarczej, i tu możliwości aktywnego udziału w ustalaniu treści środowiska bankowego były raczej ograniczone. Związek Banków Polskich, jako reprezentant sektora bankowego w Polsce, kładł szczególny nacisk na udział w dyskusji i opiniowaniu regulacji, które bezpośrednio dotyczyły warunków funkcjonowania banków i instytucji finansowych, a które w minionym półroczu wchodziły w etap intensywnych konsultacji i przygotowywania propozycji ich kształtu finalnego. W tym zakresie wymienić należy dyrektywę i rekomendację dotyczące ryzyka kredytowego (CRD IV i CRR). Obejmuje ona również sprawy wyposażenia kapitałowego banków i płynności. Oprócz CRD IV pracowano nad regulacjami w sprawie rozwoju usług elektronicznych (np. poprzez znoszenie barier w transakcjach transgranicznych), poprawę sytuacji małych i średnich przedsiębiorstw (ich dostęp do kapitału), bezpieczeństwo finansowe (poprawa regulacji i nadzoru nad rynkami finansowymi oraz opracowanie zasad zarządzania kryzysowego). Cele te realizowane były różnymi drogami.

Najważniejsze sprawy z obszaru regulacyjnego

  • Znaczący postęp w pracach nad CRD IV. W lipcu ub.r. opublikowany został projekt dyrektywy CRD IV i rekomendacji CRR. Pakiet obejmuje projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi i zmieniającej dyrektywę 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dodatkowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami inwestycyjnymi konglomeratu finansowego, oraz projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wymagań ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych.

    Podstawą dyskusji był dokument roboczy prezydencji, opracowany w oparciu o uwagi zgłoszone w trakcie posiedzeń Grupy oraz pisemnie, w którym przedstawiono kwestie kluczowe, wymagające dalszych prac w Radzie UE. Wśród tych kwestii znalazły się: harmonizacja, płynność, wskaźnik dźwigni finansowej, ryzyko kredytowe i ryzyko kredytowe kontrahenta, relacje między nadzorcami goszczącymi i macierzystymi, reżimy sankcyjne, wymogi filara II, ład korporacyjny, bufor antycykliczny, przepisy przejściowe oraz wiążące standardy techniczne.

    Podczas dyskusji i konsultacji państwa członkowskie zaprezentowały swoje stanowiska odnośnie wspomnianych kwestii. Wskazano, iż katalog problemów przedstawionych w dokumencie nie powinien być traktowany jako zamknięty. Prezydencja zgodziła się z tymi uwagami. Zarysowały się również postawy kompromisowe, delegacje wskazywały jednak, iż ewentualne ustępstwa będą mogły być poczynione w ramach całościowo uzgodnionego projektu.
    Na podstawie dyskusji zostanie sporządzony Progress report, który został przedstawiony ministrom finansów podczas spotkania Rady Ecofin 30 listopada 2011 r. W opinii prezydencji będzie to wyraźny sygnał, że Unia Europejska, energicznie przystąpiła do wdrażania zaleceń tzw. Bazylei III, przykładając należytą wagę do zaleceń Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego. Państwa członkowskie poparły to rozwiązanie.
  • Zakaz spekulacji długiem państwowym oraz ograniczenia krótkich sprzedaży. Krótka sprzedaż oraz handel ryzykiem kredytowym to dwa typy transakcji oskarżane o duży wpływ na zmienność rynków finansowych. Przepisy przygotowane przez Komisję Europejską, będące odpowiedzią na kryzys finansowy, powstawały pod dużym wpływem Parlamentu Europejskiego.

    Handel ryzykiem kredytowym znacząco przyczynił się do obecnych kłopotów finansowych Grecji. Najważniejszym celem zasad tworzonych dla rynków finansowych jest wprowadzenie większej przejrzystości, która ułatwi organom ustawodawczym i nadzorczym zapobieganie kryzysom finansowym. Szczególnie istotne było ustalenie zakazu spekulacji ryzykiem kredytowym, jeśli kupujący nie posiadał wcześniej emisji obligacji z danego państwa.

    Parlament Europejski wymógł, aby w przepisach zapisany został zakaz handlu tzw. nagimi CDS-ami (kiedy kupujący nie jest wierzycielem, a więc nie posiada obligacji, na które kupuje zabezpieczenie). Dla przykładu - kupowanie greckich swapów ryzyka kredytowego będzie możliwe tylko wtedy, gdy kupujący posiada greckie obligacje rządowe albo udziały w sektorze silnie uzależnionym od ich notowań (np. udziały w greckich bankach, które w przypadku niewypłacalności kraju ucierpią najbardziej).

    Zakaz można będzie zawiesić na 12 miesięcy, z możliwością przedłużenia o kolejne 6 miesięcy, jeśli właściwy organ kraju członkowskiego uzna, że rynek długu państwowego nie działa prawidłowo i że ograniczenia te mogą niekorzystnie wpłynąć na rynek swapów ryzyka kredytowego z tytułu długu państwowego. Jednak ta możliwość obwarowana jest ściśle określonymi warunkami.

    Zamiar zawieszenia zakazu musi zostać urzędowo zgłoszony Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych, który w ciągu 24 godzin od otrzymania powiadomienia wyda opinię na temat planowanego zawieszenia.

    Negocjując tekst rozporządzenia z państwami członkowskimi, posłowie domagali się zapisu, który zobowiązywałby do konwersji transakcji krótkiej sprzedaży bez pokrycia, tzw. nagiej krótkiej sprzedaży, na transakcję z pokryciem jeszcze w dniu transakcji. Ten zapis został jednak znacznie złagodzony. Wystarczy, aby nabywca wykazał, że dana akcja lub dług państwowy zostały zlokalizowane i że istnieją "uzasadnione podstawy, by sądzić, że możliwe jest dokonanie rozrachunku w odpowiednim terminie".

    Brak informacji był jedną z bardziej dotkliwych bolączek organów nadzoru przed wybuchem kryzysu finansowego. Wzmocnione wymogi sprawozdawcze pozwolą regulatorom na podejmowanie działań prewencyjnych, gdyż będą one świadome potencjalnego ryzyka znacznie wcześniej niż dotychczas. Na przykład, regulator będzie informowany o dużych transakcjach krótkiej sprzedaży, kiedy ich wartość wyniesie 0,5 proc. wyemitowanego kapitału podstawowego danej spółki.

    Również prerogatywy odpowiedzialnego za kontrolę Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych zostały przez Parlament Europejski znacząco wzmocnione. EUNGiPW został umieszczony w centrum wszelkich działań monitorujących rynek, co więcej w wielu przypadkach wyda werdykt dotyczący ostatecznej interpretacji nowych zasad, a także otrzyma uprawnienia nadzwyczajne, które umożliwią mu szybką reakcję na problem.

Podsumowanie działalności ZBP

W ramach polskiej prezydencji Związek Banków Polskich podjął wiele działań dla efektywnego wykorzystania dobrego klimatu, jaki stwarzał ten specjalny status naszego kraju w minionym półroczu, w interesie środowiska bankowego i szerzej rynków finansowych w procesie konsultacji i opiniowania ważnych aktów regulacyjnych. Należały do nich w szczególności:

  • Monitorowanie bieżącej działalność legislacyjnej Komisji Europejskiej. Dokumenty konsultacyjne (nie tylko ściśle związane z sektorem bankowym) były analizowane przez odpowiednie zespoły ZBP, a wypracowane stanowiska były przekazywane do KE.
  • Konsultacje projektów dokumentów regulacyjnych UE z komitetami i radami Związku.
  • Bieżące informacje i raporty przekazywane na stronie ZBP i do struktur organizacyjnych Związku w szczególności do Rady ZBP i banków-członków.
  • Opracowanie, we współpracy z Zespołem PR, uaktualnionego materiału informacyjnego o ZBP (w wersji polskiej i angielskiej).
  • Krajowy Punkt Kontaktowy, działający przy ZBP, opracował program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) dla polskiego rynku finansowego, uzyskał prawo do posługiwania się oficjalnym znakiem polskiej prezydencji.
  • Oddelegowanie pracownika ZBP do biura Europejskiej Federacji Bankowej.

Celem wszystkich wspomnianych działań była prezentacja dobrych wyników polskiej gospodarki i sektora bankowego. Dodatkowo chodziło o zademonstrowanie konstruktywnej współpracy ZBP z organami państwa odpowiedzialnymi na sektor finansowy. Wiele stanowisk i inicjatyw miało charakter albo wspólnych działań, albo kierunkowo zgodnych wystąpień. Dzięki temu, wydaje się został przekazany obraz ZBP jako sprawnej i efektywnej organizacji.

Wszystkie wspomniane cele udało się osiągnąć. Mieliśmy wielokrotnie okazję usłyszeć wyrazy uznania za dobrą organizację spotkań i wysoki poziom merytoryczny polskich urzędników państwowych przyjmujących delegację. Podobnie wysoko ocenione zostały działania wewnątrzsektorowe, tzn. merytoryczny i organizacyjny wkład polskiej bankowości w funkcjonowanie organów Europejskiej Federacji Bankowej, z których wiele było związanych z polską prezydencją albo nawet realizowanych było w Polsce.

Jednocześnie warto zwrócić uwagę na znaczącą zmianę postawy asocjacji bankowych nowych państw członkowskich UE. Czują one potrzebę silniejszego reprezentowania własnych, specyficznych interesów na forum Unii. W tym zakresie zostały rozpoczęte wspólne w regionie Europy Środkowo-Wschodniej inicjatywy konsultacyjne, zmierzające do prezentacji i ochrony spraw i interesów specyficznych dla państw i sektorów bakowych tego regionu.

Udostępnij artykuł: