Nauka i edukacja ekonomiczna | RAPORT PAB-WIB | Spór o udowodnienie autoryzacji

BANK 2021/09

Zwrot pieniędzy klientom powinien następować tylko w przypadku faktycznie nieautoryzowanej transakcji, a nie automatycznie, gdy kwestionują oni autoryzację. Obecna wykładnia może sprzyjać nadużyciom po stronie płatników.

Fot. stockertop/stock.adobe.com

Zwrot pieniędzy klientom powinien następować tylko w przypadku faktycznie nieautoryzowanej transakcji, a nie automatycznie, gdy kwestionują oni autoryzację. Obecna wykładnia może sprzyjać nadużyciom po stronie płatników.

Maciej Rudke

Druga Dyrektywa w Sprawie Usług Płatniczych (PSD2) została implementowana do polskiego porządku prawnego ustawą z 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła liczne zmiany w ustawie o usługach płatniczych (UUP). Nowelizacji uległy m.in. zasady odpowiedzialności za wadliwie wykonane w tym za nieautoryzowane, transakcje płatnicze.

Nieprecyzyjny język

Obecne brzemiennie polskich przepisów UUP jest nieprawidłowe – wynika z raportu „Analiza dotycząca implementacji dyrektywy PSD2 do polskiego porządku prawnego w zakresie udowodnienia autoryzacji transakcji przez dostawcę usług płatniczych”, opracowanego na zlecenie Programu Analityczno-Badawczego Fundacji Warszawski Instytut Bankowości. Jego autorami są prof. dr hab. Marek Kolasiński, dr Marcin Olechowski, dr Wojciech Iwański i dr Mateusz Blocher.

Przez „autoryzację” należy rozumieć zgodę (wolę) płatnika na wykonanie określonej transakcji płatniczej, wyrażoną w sposób przewidziany w umowie między nim a jego dostawcą. Autoryzacja oznacza, że płatnik świadomie komunikuje chęć wypłaty lub transferu środków przez dostawcę usług płatniczych. Nie można mówić o ważnej autoryzacji transakcji płatniczej, jeżeli w ogóle nie wyraził on prawnie skutecznej woli jej wykonania. Autoryzacja, jako oświadczenie woli, wymaga uzewnętrznienia, np. za pomocą bankowości internetowej czy mobilnej w ramach uzgodnionych procedur.

Zarówno prawodawca europejski, jak i polski ustawodawca rozróżniają pojęcie „autoryzacji” (jako elementu „woli”) i „uwierzytelniania” (jako procedury pozwalającej na jej właściwe, uzgodnione uzewnętrznienie). Zatem transakcją nieautoryzowaną jest taka, na której wykonanie płatnik nie wyraził zgody (woli jej wykonania), to np. ta wykonana bez świadomości jej wykonania po stronie płatnika (nie zlecał transakcji). Transakcją nieautoryzowaną będzie także ta opiewająca na kwotę wyższą niż kwota objęta autoryzacją. W określonych okolicznościach dostawca zobowiązany będzie dokonać zwrotu płatnikowi kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej. Trzeba jednak udowodnić, że była ona rzeczywiście nieautoryzowana i w tym tkwi sęk.

Zgodnie z dyrektywą PSD2, gdy użytkownik zaprzecza, że autoryzował wykonaną transakcję płatniczą, do dostawcy usług płatniczych należy udowodnienie, że została ona uwierzytelniona (ang. authenticated), została dokładnie zapisana i ujęta w księgach oraz nie miała na nią wpływu awaria techniczna ani innego rodzaju usterka związana z usługą świadczoną przez dostawcę usług płatniczych. To, czy dana transakcja faktycznie miała charakter nieautoryzowany (a nie tylko, czy w ocenie płatnika ma charakter nieautoryzowany), zostanie objęte czynnościami dowodowymi tak po stronie dostawcy, jak i – w pewnych przypadkach – płatnika. To – zdaniem prawników – element kluczowy dla prawidłowej wykładni przepisów określających rozkład ciężaru dowodu w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji płatniczej.

W polskim prawie – mimo implementacji PSD2 – wygląda to nieco inaczej. Różnice są subtelne, ale mogą być istotne. Zgodnie z&...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: