Nawet 5 proc. globalnego PKB to brudne pieniądze

Gospodarka / Raporty

Choć na przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) na całym świecie wydawane są ogromne sumy, szacuje się, że co roku temu procederowi poddawane jest między 715 mld a 1,87 bln euro. Opinie poszkodowanych są niemal jednogłośne: regulacje nie są wystarczająco skuteczne i nie pozwalają na efektywne zwalczanie stale ewoluujących metod przestępców. Raport The global framework for fighting financial crime, przygotowany przez firmę doradczą Deloitte oraz Instytut Finansów Międzynarodowych (IIF), prezentuje aktualną perspektywę tego problemu z punktu widzenia usługodawców finansowych i sektora publicznego.

pranie pieniędzy, AML
Fot. stock.adobe.com / Lemau Studio

Choć na przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) na całym świecie wydawane są ogromne sumy, szacuje się, że co roku temu procederowi poddawane jest między 715 mld a 1,87 bln euro. Opinie poszkodowanych są niemal jednogłośne: regulacje nie są wystarczająco skuteczne i nie pozwalają na efektywne zwalczanie stale ewoluujących metod przestępców. Raport The global framework for fighting financial crime, przygotowany przez firmę doradczą Deloitte oraz Instytut Finansów Międzynarodowych (IIF), prezentuje aktualną perspektywę tego problemu z punktu widzenia usługodawców finansowych i sektora publicznego.

#Adam Kwiecień: Połączenie reformy przepisów, zmian kulturowych i wdrożenia nowych technologii mogłoby zwiększyć skuteczność działań rządów, organów ścigania i branży finansowej w przeciwdziałaniu zagrożeniom #PraniePieniędzy # AML #CFT @DeloittePolska @FATFNews

Na szczeblu międzynarodowym, regionalnym i krajowym należy zrobić więcej, aby pomóc w identyfikacji i powstrzymaniu przepływu nielegalnego finansowania.

Tym bardziej, że ten proceder może pogłębiać wiele problemów, z którymi już i tak muszą zmagać się współczesne społeczeństwa.

Nie oznacza to oczywiście, że w walce z przestępczością finansową nie poczyniono postępów. Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) od 30 lat prowadzi działania na rzecz ograniczenia transgranicznej przestępczości finansowej i nieustająco identyfikuje nowe, dynamicznie rozwijające się obszary wymagające nadzoru i interwencji.

Główne obszary zainteresowania

W dokumencie przygotowanym przez IFF i Deloitte określone zostały trzy główne obszary, którymi powinny zainteresować się zarówno opinia publiczna, jak i sektor prywatny.  

Po pierwsze stabilność systemowa i społeczne skutki przestępstw o charakterze finansowym. Zmiany przepisów wprowadzone w następstwie światowego kryzysu bankowego, z pewnością zwiększyły stabilność międzynarodowego systemu finansowego. Mimo to w samej Unii Europejskiej, przechwytywanych jest mniej niż 1 proc. nielegalnych przepływów finansowych. Te szacunki nie uwzględniają faktu, że takie działania nie zawsze znajdują odzwierciedlenie w oficjalnych rejestrach systemu finansowego.

To wszystko oddziałuje na najbardziej wrażliwe grupy społeczne, często prowadząc do wykluczenia finansowego. Skorumpowani urzędnicy państwowi okradają budżety swoich krajów i zmniejszają zdolność rządów do finansowania usług publicznych, takich jak opieka zdrowotna i bezpieczna infrastruktura miejska.

Analiza przepływów finansowych związanych z handlem w 148 krajach rozwijających się w latach 2006‒2015 wykazała, że średnio 27 proc. transakcji było potencjalnie związanych z nielegalnym finansowaniem, z czego 45 proc. trafiało do zagranicznych ośrodków finansowych.

Po drugie, eksperci wskazują w raporcie na spadek skuteczności zwalczania zagrożenia przestępczością finansową. Na walkę z tą plagą branża przeznacza ogromne zasoby – ludzkie, finansowe i technologiczne. Podobnie sektor publiczny, a zwłaszcza FATF, niestrudzenie pracują nad wykorzenieniem procederu na całym świecie. Mimo to, system wciąż nie jest szczelny, co powoduje społeczne konsekwencje na skalę międzynarodową.

Po trzecie, raport identyfikuje sposoby zmiany przepisów regulujących globalną walkę z przestępstwami finansowymi. Mają one określić, w jaki sposób obecny system należy zreformować w ujęciu długoterminowym. Prace nad niektórymi z nich prowadzi już FATF, w innych przypadkach są to wytyczne dotyczące poprawy skuteczności wykorzystania np. danych wywiadowczych, którymi dzielą się organy ścigania i sektor finansowy na szczeblu krajowym i międzynarodowym.

– Połączenie reformy przepisów, zmian kulturowych i wdrożenia nowych technologii mogłoby znacznie zwiększyć skuteczność działań rządów, organów ścigania i branży finansowej w przeciwdziałaniu zagrożeniom ze strony przestępców finansowych – mówi Adam Kwiecień, Manager w Zespole Forensic i Financial Crime w Deloitte.

Czytaj także: Nowe inwestycje ‒ stare oszustwa, mapa pandemii z drugim dnem

Poprawa efektywności

Dzięki analizie badań i wywiadów z kluczowymi interesariuszami instytucji finansowych, organów ścigania i nadzoru, oraz podmiotów regulacyjnych i decydentów, eksperci Deloitte i IIFwskazali siedem zaleceń, które mogą pomóc w poprawie efektywności zwalczania przestępstw o charakterze finansowym.

– Zastosowanie tych działań o charakterze systemowym lub taktycznym pozwoliłoby na stopniową poprawę sytuacji i pogłębienie światowego dialogu w zakresie zwalczania przestępczości finansowej.

Część z nich jest już w jakimś zakresie wprowadzana na szczeblu lokalnym, ale to ich całościowe i kolektywne wykorzystanie przez interesariuszy na całym świecie może zdecydowanie zmienić wynik walki z przestępstwami finansowymimówi Monika Strzelecka, Manager w Zespole Forensic i Financial Crime w Deloitte.

1. Globalne usprawnienia systemowe w zakresie zarządzania ryzykiem przestępstw finansowych

Choć obowiązujące obecnie zasady AML/CFT w dużej mierze opierają się na wspólnym zestawie standardów FATF, to ich wdrażanie może się różnić w poszczególnych krajach bądź regionach.

Niezbędne jest więc konsekwentne stosowanie globalnych standardów, dzięki czemu poprawia się ochrona systemów finansowych na skalę światową. W tym celu należy zwiększyć skuteczność wdrażania standardów i wytycznych FATF we wszystkich krajach oraz wyeliminować luki w systemie.

2. Rozwój partnerstwa sektora PPP

W centrum modelu AML/CFT opartego na działaniach wywiadowczych znajduje się partnerstwo publiczno-prywatne (PPP), czyli współpraca między instytucjami finansowymi, organami ścigania, decydentami i organami regulacyjnymi. PPP to nie tylko ważny pierwszy krok na drodze do osiągnięcia korzyści operacyjnych i wzrostu wydajności.

Pozwala też budować relacje i prowadzić efektywny dialog między zainteresowanymi stronami. Dzięki możliwości szerszej koordynacji wprowadzanych ulepszeń PPP ułatwiają przepływ informacji, przez co mogą skutecznie zapobiegać wtargnięciom przestępców do systemu finansowego. Można na tym polu zrobić znacznie więcej niż do tej pory.

3. Poprawa transgranicznej i krajowej wymiany informacji

Skuteczność walki z zagrożeniami przestępczości finansowej można poprawić także dzięki lepszemu przepływowi informacji o sposobie działania przestępców, zarówno na szczeblu krajowym, jak i ponadregionalnym. Ma to kluczowe znaczenie dla przeciwdziałania zagrożeniom wynikającym z finansowania terroryzmu.

Bez odpowiedniego wglądu instytucji finansowych, organów ścigania i agencji wywiadowczych w sposób wspierania tych działań, wysiłki mające na celu powstrzymanie terrorystów przed wyrządzaniem dalszych szkód na świecie nie przyniosą rezultatów.

Czytaj także: Raport Specjalny. Zapobieganie praniu pieniędzy: Od IV do V dyrektywy AML

4. Poprawa wykorzystania i jakości danych

Samo usprawnienie wymiany informacji nie jest jednak wystarczające. Równie istotny jest sposób przechowywania zgromadzonych danych, a także określenie zasad, które regulują dostęp do nich. Mimo podjęcia wszelkich starań, aby chronić prawa obywateli i ich prywatność, nie ma powszechnej zgody co do efektywnego sposobu i niezbędnego zakresu gromadzenia, systematyzowania, weryfikacji i udostępniania takich informacji.

5. Reformowanie systemów SAR

Obecny stan systemów raportowania podejrzanych aktywności (SAR) na całym świecie może stanowić wyzwanie zarówno dla instytucji finansowych, jak i organów ścigania. Skuteczność SAR można zwiększyć dzięki reformom, które pomogłyby w optymalizacji wykorzystania zasobów sektora publicznego i prywatnego.

6. Łagodzenie niespójnego lub niekonsekwentnego wdrażania standardów i wytycznych AML/CFT

Wdrażanie systemów zarządzania ryzykiem związanym z przestępstwami finansowymi wymaga dokładnej weryfikacji, aby obowiązujące standardy były spójne w wymiarze transgranicznym, a regulacje priorytetowo traktowały efektywną realizację założonych celów i osiągane rezultaty.

Niespójne lub niekonsekwentne stosowanie światowych standardów może tworzyć luki, które będą skutecznie wykorzystywane przez przestępców.

7. Usprawnienie technologii i zwiększenie zakresu jej wykorzystania do zwalczania nielegalnego finansowania

Rozwój nowych technologii i coraz powszechniejsze ich wykorzystanie wzmocniły wysiłki instytucji finansowych w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących przestępstw finansowych. Grupa G20 i społeczność międzynarodowa powinny wspierać proces wprowadzania innowacyjnych rozwiązań technologii nadzoru finansowego, które mają pomagać w zwalczaniu przestępstw finansowych.
Instytucje korzystają z coraz szerszego wachlarza rozwiązań technologicznych wspierających funkcje AML, jednakże możliwości, w szczególności w zakresie analizowania danych w oparciu o sztuczną inteligencję, są znacznie większe.

– To co może pomóc instytucjom obowiązanym w rozwoju technologii ‒ to regulacje nakierowane na zwiększenie możliwości w zakresie wymiany danych między instytucjami finansowymi oraz wprowadzenie rozwiązań zapewniających lepszą jakość tych danych.

Z punktu widzenia rozwiązań technologicznych pomocna byłaby zmiana sposobu w jaki konstruowane są przepisy prawa, tak by funkcja AML mogła być w jeszcze większym stopniu zautomatyzowanamówi Mateusz Ordyk, Partner w Deloitte Legal.

Biorąc pod uwagę konsekwencje przestępczej działalności dla światowego systemu finansowego, a w szerszej perspektywie także problemy dotyczące kwestii społecznych, zapobieganie nielegalnym przepływom środków pieniężnych powinno być traktowane priorytetowo.

Mimo coraz większych wysiłków lokalnych interesariuszy i licznych inicjatyw prowadzonych na szczeblu międzynarodowym, ramy regulacyjne nadal nie zapewniają instytucjom finansowym skutecznych narzędzi do walki z przestępczością finansową.

– Aby działania w tym zakresie były skuteczne, potrzebna jest współpraca sektora prywatnego i publicznego oraz ustandaryzowanie przepisów prawa.

Dopiero wtedy uda się zapewnić instytucjom finansowym oraz jednostkom analitycznym odpowiednie narzędzia do wykrywania przepływów środków finansowych pochodzących z nielegalnych źródeł i do zapobiegania temu procederowi.

Tworzenie szczelniejszych globalnych ram tej walki jest imperatywem biznesowym i społecznym –podsumowuje Małgorzata Wójcik-Czarnecka, Senior Associate w Zespole Forensic i Financial Crime w Deloitte.

Pełny raport do pobrania znajduje się tutaj.

Źródło: Deloitte
Udostępnij artykuł: