Nowoczesne Zarządzanie Biznesem: Bankowcy oceniają rok 2014 jako zgodny z oczekiwaniami

KF 2014.10-12 (październik - grudzień 2014)

Jaki był dla polskiej bankowości rok 2014? W styczniu 2014 r. środowisko bankowe oczekiwało, że będzie to rok dobry lub bardzo dobry, że będzie to czas przechodzenia z modelu zaciskania pasa do modelu właściwego dla okresu korzystnej koniunktury. Środowisko bankowe w 2014 r. wkraczało z optymizmem i oczekiwaniem poprawy sytuacji na rynku. Po roku bankowcy oceniają, że 2014 był rokiem zgodnym z przewidywaniami środowiska.

Jaki był dla polskiej bankowości rok 2014? W styczniu 2014 r. środowisko bankowe oczekiwało, że będzie to rok dobry lub bardzo dobry, że będzie to czas przechodzenia z modelu zaciskania pasa do modelu właściwego dla okresu korzystnej koniunktury. Środowisko bankowe w 2014 r. wkraczało z optymizmem i oczekiwaniem poprawy sytuacji na rynku. Po roku bankowcy oceniają, że 2014 był rokiem zgodnym z przewidywaniami środowiska.

Marcin Idzik

Miniony rok w opiniach środowiska bankowego oceniono jako wymagający, a jednocześnie bardziej korzystny dla banków niż 2013. Wzrost optymizmu był powszechny, lecz podobnie do 2013 r. jego dynamika wyjątkowo powolna. Wnioski wypływające z minionych lat pozwoliły jednak z dystansem spoglądać na korektę zbyt optymistycznych prognoz już po I kwartale 2014 r. Dopiero w IV kw. 2014 r. można było mówić o upowszechnieniu pozytywnych kierunków zmian - to jednak scenariusz, który doskonale znamy także z 2013 r.t

Oceniając ubiegłoroczną sytuację z perspektywy placówek bankowych, należy stwierdzić, że był to okres oczekiwania rychłej poprawy sytuacji na rynku bankowym. Określenie "kryzys" przestało być adekwatne do oceny bieżącej sytuacji, nabrało znaczenia właściwego dla wyciągania wniosków oraz działań regulacyjnych. Miniony rok nie pozwala jednak użyć określenia - ożywienie, a bynajmniej kwestia definicyjna na to nie pozwala. Odpowiedź branży bankowej na tę sytuację możemy poznać jednak po satysfakcjonujących wartościach parametrów sprawozdawczości statystycznej banków, ale również opiniach, które poznajemy w comiesięcznych badaniach koniunktury w bankowości.

Odchodząc od twardej statystyki w kierunku ocen jakościowych formułowanych głosami dyrektorów placówek bankowych zlokalizowanych na terenie całego kraju, nie sposób pominąć prognoz stawianych przez środowisko bankowe na dobiegający końca rok. Nastąpi wzrost przychodów banków - to najczęściej formułowana w styczniu 2014 r. przez dyrektorów placówek bankowych projekcja na dobiegający końca rok. Zgodnie z tą projekcją przychody banków miały być generowane wzrostem aktywności klientów banków i co za tym idzie wzrostem sprzedaży produktów bankowych. W mniejszym stopniu - zupełnie odmiennie niż w poprzednich latach wpływ na poprawę przychodów miał wywrzeć wzrost cen usług bankowych. Kluczową zmianą jakościową była przewidywana modyfikacja kierunkowego modelu działania banków z dotychczasowego - kryzysowego na model bardziej właściwy dla okresu poprawy koniunktury.

kf.2014.k4.foto.013.250xMarcin Idzik,

Associate Director, TNS Polska. Doktor nauk ekonomicznych. Adiunkt na Wydziale Nauk Ekonomicznych SGGW. Ekspert z 11-letnim doświadczeniem w realizacji projektów wizerunku i reputacji instytucji rynku finansowego, relacji instytucji finansowych z klientami oraz badań koniunktury gospodarczej. Ekspert z zakresu badań koniunktury gospodarczej, symulacji i prognozowania gospodarczego. Komentator regularnych badań koniunktury w bankowości oraz bieżących wydarzeń w sektorze bankowym. Autor dwóch książek oraz ponad 100 opracowań naukowych z dziedziny problematyki rynków finansowych, makroekonomii oraz zastosowań metod ilościowych w badaniach ekonomicznych.

W styczniu 2014 r. ponad połowa badanych (67 proc.) kierowników i dyrektorów placówek bankowych przewidywała, iż sytuacja banków w 2014 r. będzie lepsza niż w 2013 r., pogorszenia sytuacji oczekiwało zaledwie 7 proc. badanych. Po roku w grudniu 2014 r., podsumowując sytuację banków, 63 proc. badanych oceniło, że mijający 2014 r. był dobry lub bardzo dobry dla banków w Polsce (rysunek 1). Jest to także ocena znacznie lepsza w stosunku do minionego roku. Wśród ocen 2014 r. nie brakuje także opinii, odchodzenia banków od modelu zaciskania pasa i redukcji kosztów funkcjonowania banków w kierunku modelu nakierowanego na wzrost przychodów banków. W ocenach minionego roku odnajdujemy także informację o wyhamowaniu wzrostu cen usług bankowych, który został wyraźnie zarysowany w 2013 r.

Porównanie warunków funkcjonowania banków w 2014 r. w stosunku do analogicznych ocen w latach poprzednich wypadło także znacznie korzystniej. Dokonując oceny minionego roku głosami dyrektorów, placówek bankowych1 ubiegły rok można podsumować jako okres znaczącego wzrostu aktywności klientów indywidualnych jak i przedsiębiorców na rynku bankowym. Obecnie wśród klientów banków przestała także dominować postawa wyczekiwania i odwlekania decyzji, która jeszcze w 2013 r. okazała się dla funkcjonowania banków wyjątkowo niekorzystna. Wśród przedsiębiorców oraz klientów indywidualnych w minionym roku narastało poczucie optymizmu, sprawstwa, przekonania, że podejmowane działania przyniosą oczekiwane rezultaty, powróciła ufność i wiara w przyszłość. Był to jednak zbyt krótki czas aby wzrost optymizmy znalazł wyraźne odzwierciedlenie w decyzjach konsumentów na rynku finansowym. Przykładem tego scenariusza jest rynek kredytów mieszkaniowych oraz w pierwszej połowie roku rynek kredytów konsumpcyjnych.

Miniony rok to dla banków trudna próba wejścia w dynamikę wzrostu wyższą w stosunku do dynamiki wynikającej z długookresowego trendu. Syntetyczny wskaźnik koniunktury bankowej PENGAB informujący z wyprzedzeniem o klimacie gospodarczym w sektorze bankowym średniorocznie wzrósł o 9 pkt z 17,3 pkt w 2013 r. do 26,3 w 2014 r. (rysunek 2). W ocenie tej warto jednak uwzględnić spadek wartości indeksu PENGAB w drugiej połowie 2014 r.

O poprawie warunków funkcjonowania banków w minionym roku informowały salda ocen tj. różnice między odsetkiem odpowiedzi pozytywnych i negatywnych dla różnych obszarów działalności bankowej. Salda te zarówno dla aktywności depozytowej placówek bankowych, jak i dla aktywności kredytowej były przeciętnie wyższe o kilka do kilkunastu punktów procentowych w porównaniu z rokiem 2013. Innym ważnym wymiarem oceny było upowszechnienie rosnącej dynamiki wzrostu we wszystkich - bez wyjątku monitorowanych segmentach rynku bankowego. W tym przypadku poprawa warunków funkcjonowania banków III i IV kw. 2014 r. miała charakter powszechny obejmujący swoim zasięgiem bez wyjątku wszystkie obszary odpowiedzialne za przychody banków. Na podstawowych rynkach produktowych w większości r./r. odnotowano poprawę. W 2014 r. liczba prowadzonych ROR wzrosła w 70 proc. placówek bankowych, liczba udzielonych kredytów dla osób indywidualnych wzrosła w 72 proc. badanych placówek. 57 proc. placówek odnotowało r./r. wzrost liczby rachunków prowadzonych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, podobnie w ponad połowie placówek wzrosła liczba prowadzonych lokat terminowych. Wyraźnie zarysowała się także tendencja spadku liczby kredytów nieregularnych. W 2014 r. znacznie rzadziej niż przed rokiem zapadały także decyzje o odmowie udzielenia kredytu. W minionym roku w ocenie dyrektorów placówek bankowych rzadziej niż w latach poprzednich klienci indywidulani rezygnowali z usług banków.

W ocenie głównych źródeł zysku banków w 2014 r. przedstawiciele sektora są po połowie podzieleni na dwa obozy. Jedni uważają, że zysk banków w 2014 r. był generowany przede wszystkim przez redukcje kosztów (49 proc.), druga frakcja ocenia jednak że przyczynił się do tego głównie wzrost przychodów. W porównaniu do poprzedniego roku wzrosło znaczenie wzrostu przychodów. Oceniono, że źródłem przychodów banków była przede wszystkim zintensyfikowana sprzedaż wśród dotychczasowych klientów, w zdecydowanie mniejszym stopniu przychody banków warunkowane były pozyskaniem nowych klientów.

Niskie stopy procentowe, taniejący kredyt to symbole w społecznej percepcji, pod którymi upłynął rok 2014. To jednocześnie czynniki, które niekorzystanie wpłynęły w 2014 r. na sytuację finansową banków. W dalszej kolejności bankowcy wskazywali na nieufność wobec banków, konkurencję między bankami oraz stopę bezrobocia. Warto jednak zauważyć, że odsetek wskazań na ten element na przestrzeni ostatnich dwóch lat zmalał o 22 pkt. proc.

Triada czynników w największym stopniu pozytywnie wpływających na kondycję banków w minionym roku w ocenie środowiska bankowego obejmuje tempo wzrostu gospodarczego, tempo wzrostu dochodów ludności. Poza grupą czynników makroekonomicznych jako kluczowe dla funkcjonowania sektora bankowego wskazano fuzje i przejęcia banków, które miały miejsce w minionym roku. W porównaniu z poprzednimi latami w największym stopniu wzrósł pozytywny efekt związany ze wzrostem dochodów ludności. Ten ostatni aspekt pozostaje koherentny z wynikami finansowymi banków. Poprawie warunków funkcjonowania banków w minionym roku sprzyjała systematyczna poprawa sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw, a w dalszej kolejności korzystne zmiany sytuacji ekonomicznej kraju i w konsekwencji, jako parametr opóźniony poprawa kondycji ekonomicznej gospodarstw domowych.

Ogólny bilans ocen aktywności w poszczególnych obszarach działalności banków w 2014 r. wypada pozytywnie. Banki są także przygotowane na wzrost aktywności klientów, zmieniając kierunkowy model prowadzenia biznesu. Dodatkową pozytywną przesłanką jest baczna uwaga banków skupiona na monitorowaniu sytuacji rynkowej oraz działania podejmowane w oparciu o wnioski wynikające z oceny minionych lat. Nietrudno jednak odnieść wrażenie, podobnie jak przed rokiem, że uczestnicy rynku potrzebują czasu, są w stanie wyczekiwania na dowody słuszności lub zaprzeczenia przyjętych założeń.

kf.2014.k4.wykres.013.450xkf.2014.k4.wykres.015.450x


 

Przypis

1 Platformę poznania opinii środowiska bankowego stanowiły comiesięczne pomiary koniunktury w bankowości realizowane nieprzerwalnie każdego miesiąca do 1993 r. przez Związek Banków Polskich we współpracy z TNS Polska. Badania koniunktury w placówkach bankowych są wykonywane przez TNS Polska na zlecenie Związku Banków Polskich począwszy od 1993 r. W comiesięcznych sondażach, realizowanych metodą panelu i techniką wywiadu telefonicznego wspomaganego komputerowo, uczestniczy grupa 200 placówek, zlokalizowanych na terenie całego kraju. Dyrektorzy i kierownicy placówek przedstawiają oceny i prognozy dotyczące zmian stanów depozytów ogółem i w podziale na gospodarstwa domowe oraz podmioty gospodarcze z wyodrębnieniem depozytów złotowych, walutowych i uwzględnieniem rachunków bieżących i terminowych, zmian stanów kredytów złotowych, w podziale na osoby prywatne i podmioty gospodarcze oraz ogólnie kredytów walutowych, oprocentowania kredytów, popytu na akcje i obligacje, ogólnej sytuacji ekonomicznej placówek. Respondenci formułują swe oceny i prognozy poprzez stwierdzenie, że wystąpił (wystąpi) wzrost lub spadek albo brak zmiany. Na podstawie sald odpowiedzi obliczany jest PENGAB agregowany, syntetyczny wskaźnik koniunktury w placówkach bankowych.

 

Udostpnij artyku: