Nowoczesny Bank Spółdzielczy: Specyfika kościelnych banków spółdzielczych

BANK 2019/01

W Niemczech istnieje obecnie 10 banków kościelnych, z których 9 funkcjonuje w formie spółdzielni, a jeden – Steyler Bank – w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wszystkie kościelne banki spółdzielcze zrzeszone są w Federalnym Związku Banków Ludowych i Banków Raiffeisena (BVR).

W Niemczech istnieje obecnie 10 banków kościelnych, z których 9 funkcjonuje w formie spółdzielni, a jeden – Steyler Bank – w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wszystkie kościelne banki spółdzielcze zrzeszone są w Federalnym Związku Banków Ludowych i Banków Raiffeisena (BVR).

Eugeniusz Gostomski
Uniwersytet Gdański

Są to banki niszowe, specjalizujące się w obsłudze bankowej księży, pastorów, parafii, kurii biskupich, organizacji charytatywnych i związanych z Kościołem katolickim, Kościołem ewangelickim, baptystami bądź innymi Kościołami protestanckimi instytucji pomagających bezpłatnie osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej. Wśród niemieckich banków kościelnych znajdują się dwa duże banki ewangelickie, sześć dosyć dużych banków należących do Kościoła Katolickiego i dwa małe banki oszczędnościowo-kredytowe będące własnością małych wspólnot protestanckich. Charakter kościelny ma też bank zakonu werbistów – Steyler Bank, ale pod względem prawnym nie jest on spółdzielnią. Przynależność banków kościelnych do różnych kościołów wynika po części ze struktury religijnej społeczeństwa niemieckiego (zob. 1.).

Jak wynika z  1., najwięcej osób (28,1% całej populacji) deklaruje przynależność do Kościoła Katolickiego, a następnie do Kościoła Ewangelickiego (26%), zaś inne religie mają mniejsze znaczenie.

Banki kościelne w Niemczech powstały w dwóch fazach. Pierwsze siedem banków tego typu utworzonych zostało w latach 1917 – 1927 w celu ułatwienia proboszczom i pastorom, którzy mieli gospodarstwa przykościelne wraz z inwentarzem, wypłacenia odprawy odchodzącym na emeryturę księżom lub pastorom oraz z myślą o sfinansowaniu kosztów odbudowy budynków kościelnych ze zniszczeń spowodowanych I wojną światową. Inicjatorami utworzenia pierwszych banków kościelnych byli księża należący do Związku Księży Katolickich, potem w ich ślad poszli pastorzy ewangeliccy. Dwa pierwsze banki kościelne, należące do Kościoła Katolickiego i działające do dzisiaj, powstały w 1917 r.; Liga Bank w Regensburgu i Pax Bank w Kolonii. Ich działalność koncentrowała się głównie na przyjmowaniu depozytów od księży i udzielaniu pożyczek osobom duchownym. Motywy powołania do życia banków kościelnych były więc podobne do motywów utworzenia pierwszych banków spółdzielczych w Niemczech, które powstały z inicjatywy F.W. Raiffeisena w połowie XIX w. Raiffeisen jako głęboko wierzący chrześcijanin, aby pomóc bliźnim wyjść z biedy, zaczął tworzyć spółdzielnie kredytowe oparte na idei samopomocy i samorządności.

Druga faza tworzenia banków kościelnych przypada na lata 1953 – 1972, kiedy powstało 7 kolejnych banków ściśle związanych z Kościołem Katolickim lub Kościołem Ewangelickim. Jako ostatni utworzony został w 1972 r. Bank für Kirche und Caritas eG w Paderborn. Później już żaden nowy bank tego typu nie powstał, ale miały miejsce fuzje banków kościelnych i zmiany ich nazw. Zasadniczymi motywami powołania do życia banków kościelnych, z wyjątkiem Steyler Banku, były: konieczność odbudowy budynków kościelnych zniszczonych w czasie II wojny światowej, potrzeba sfinansowania budowy mieszkań dla księży, poprawa zarządzania finansami kościelnymi i pełniejsza realizacja funkcji religijnych oraz społecznych zarówno przez instytucje Kościoła Ewangelickiego, jak i Kościoła Katolickiego.

Utworzony w 1964 r. przez zakon werbistów Steyler Bank z siedzibą w St. Augustin koło Bonn stawia sobie inne cele: wspieranie finansowe pracy misjonarzy na całym świecie i pomoc materialna dla misji w krajach rozwijających. Jest to nieduży bank o sumie bilansowej około 290 mln euro w formie spółki z o.o. Prowadzi na zasadach rynkowych dla sympatyków misji kilkanaście tysięcy kont oszczędnościowych, a pozyskane środki inwestuje w projekty spełniające kryteria etyczne i ekologiczne. Deponenci mogą zadeklarować przekazywanie części przysługujących im odsetek na cele misyjne. Poza tym klienci Steyler Banku mogą składać dobrowolne ofiary na kształcenie misjonarzy i utrzymanie placówek misyjnych werbistów na świecie. Na te cele przeznacza się też wypracowany przez bank zysk.

Obecnie w Niemczech funkcjonuje 9 kościelnych banków spółdzielczych. Są one zróżnicowane pod względem liczby i struktury członków, rodzaju prowadzonej działalności, wielkości sumy bilansowej i segmentów obsługiwanych klientów. Siedem banków z tej grupy to to podmioty znacznie większe od przeciętnego niemieckiego banku spółdzielczego. Na liście rankingowej niemieckich spółdzielni kredytowych sporządzonej według wielkości sumy bilansowej ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: