Opinie: Działania dla dobra społeczności lokalnej

NBS 2016/05

Spółdzielczość w Polsce, szczególnie bankowa, przeszła wiele różnorodnych transformacji. Jednakże przemiany wizerunkowe i jakościowe bankowości spółdzielczej, a nawet i kryzys finansowy na szczęście nie zdołały wykorzenić charakterystycznych dla nich cech ekonomii społecznej i poczucia odpowiedzialności za region, w którym funkcjonują.

Spółdzielczość w Polsce, szczególnie bankowa, przeszła wiele różnorodnych transformacji. Jednakże przemiany wizerunkowe i jakościowe bankowości spółdzielczej, a nawet i kryzys finansowy na szczęście nie zdołały wykorzenić charakterystycznych dla nich cech ekonomii społecznej i poczucia odpowiedzialności za region, w którym funkcjonują.

Kazimierz Pierzchała

Co więcej, kryzys finansowy przyczynił się do powrotu do bankowości zrównoważonego bilansu, opartej na stabilnych relacjach z klientem, w tym lokalnej społeczności.

nbs.2016.05.foto.094.b.267xKs. Kazimierz Pierzchała

Dr Władysław Sadowski,
wójt gminy Kamienica.

nbs.2016.05.foto.093.a.267xKs. Kazimierz Pierzchała

dr nauk humanistycznych z zakresu pedagogiki. Wykładowca w Wyższej Szkole Gospodarki Krajowej w Kutnie.

 

Banki spółdzielcze - obok celu ekonomicznego, który jest istotnym elementem ich działania - wypełniają określoną misję społeczną i zaspakajają potrzeby swoich członków. Różni je to zasadniczo od banków komercyjnych, dla których naczelnym celem jest maksymalizacja zysku przy minimalizacji ryzyka. Zapewne dlatego, jakże często, realizują te zadania, z których państwo nie wywiązuje się w stopniu wystarczającym. Banki spółdzielcze, uzupełniając sektor publiczny i prywatny, zapobiegają wykluczeniu społecznemu oraz łagodzą napięcia społeczne, wspomagają proces budowy i ewolucji społeczeństwa obywatelskiego. Ich polityka sprzyja spójności społecznej, zwiększaniu zatrudnienia, walce z biedą, lepszemu zarządzaniu oraz stabilnemu rozwojowi. Śmiało można zatem stwierdzić, że misją banków spółdzielczych jest działanie na rzecz swoich członków, klientów oraz rozwoju środowiska lokalnego, a filozofią - sformułowane w 1992 r. w Rio de Janeiro podczas konferencji ONZ na temat ochrony środowiska i rozwoju - hasło: "Myśl globalnie, działaj lokalnie".

Niezaprzeczalną wartością sektora banków spółdzielczych jest indywidualne traktowanie każdego klienta oraz umiejętność budowania prawdziwie partnerskich relacji. Charakteryzuje go także duża elastyczność i zdolność do niemal natychmiastowych przekształceń.

Współpraca urzędu gminy z BS w Limanowej oddział w Kamienicy

Urząd Gminy w Kamienicy współpracuje z Bankiem Spółdzielczym w Limanowej oddział w Kamienicy od ponad 25 lat, tj. od czasu reformy ustrojowej i wejścia ustawy o samorządzie terytorialnym. Współpraca przez te wszystkie lata układała się pomyślnie. Bank nie był nigdy nastawiony wyłącznie na zysk, brał pod uwagę także inne aspekty społeczne. Jego udziałowcami są mieszkańcy gmin powiatu limanowskiego, w tym wielu rolników, zatem co roku na walnych zebraniach akcjonariuszy przy ustalaniu zasady funkcjonowania instytucji oraz planu działalności i rozwoju brano pod uwagę przede wszystkim dobro akcjonariuszy. Z roku na rok bank rozwija się, powiększa swój kapitał, w tym aktywa i pasywa oraz obsługuje coraz więcej przedsiębiorców i klientów komercyjnych.

Banki spółdzielcze - potencjał organizacyjny

31 grudnia 2015 r. działalność prowadziło 560 banków spółdzielczych (89% wszystkich banków w Polsce) zrzeszonych w dwóch strukturach - Banku BPS S.A. i SGB-Banku) oraz Krakowski Bank Spółdzielczy działający samodzielnie i współpracujący z Bankiem BPS S.A. Dysponowały 4,4 tys. placówek (ok. 30% funkcjonujących w kraju), miały 1 mln udziałowców, ok. 2,5 mln klientów, prowadziły ponad 10 mln rachunków, obsługiwały 60% lokat rolników indywidualnych, dysponowały 4,7 tys. bankomatów (ok. 30% urządzeń w Polsce), zatrudniały 33 tys. osób (ok. 19% zatrudnienia w sektorze). Sektor bankowości spółdzielczej wypracowuje ponad 7% zysków całego systemu bankowego i reprezentuje ponad 5% wartości jego aktywów.

Bank BPS S.A. zrzeszał 358 instytucji (63,81% łącznej liczby banków spółdzielczych), a SGB-Bank S.A. - 202 banki (36,01%).

Od kilku lat prawo zamówień publicznych zobligowało gminy do ogłaszania przetargów nieograniczonych na obsługę bankową swoich urzędów. Dotychczas najkorzystniejszą ofertę dla Urzędu Gminy w Kamienicy przedstawiał Bank Spółdzielczy w Limanowej. Umowę zawarto na trzy kolejne lata. Bank obsługuje wszystkie jednostki organizacyjne gminy Kamienica. Współpraca układa się dobrze. Obsługa bankowa prowadzona jest na wysokim poziomie, każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. Bank najczęściej przychyla się do wymagań Urzędu Gminy w Kamienicy. Dotychczas nie korzystał on z kredytów, nie było bowiem takiej potrzeby. Zgodnie z zawartą umową na obsługę bankową urząd ponosi niewielkie koszty związane z kontami masowymi i zakupem książeczek czekowych, nie płaci za dokonane przelewy bankowe, z drugiej jednak strony nie korzysta z odsetek od bieżących stanów kont. Otrzymuje je wyłącznie wtedy, gdy wolne środki są lokowane na kontach terminowych. Dodatkowym ułatwieniem dla mieszkańców jest to, iż są oni zwolnieni z wszelkich opłat od operacji bankowych związanych z przelewami za opłaty lokalne, w tym podatkowe, za odpady stałe i ścieki. Bank spółdzielczy umożliwia również szkołom zakładanie kont w ramach Szkolnej Kasy Oszczędności, ucząc przy okazji najmłodsze dzieci nie tylko oszczędzania, ale również zarządzania swoimi zasobami. Na koniec roku szkolnego funduje uczniom oszczędzającym w szkolnych kasach nagrody. Ponadto w ramach współpracy z samorządem gminy co roku opracowuje plany związane z dalszym rozwojem i wzmocnieniem kapitałowym.

Źródła finansowania działalności banków spółdzielczych

Zasadniczym źródłem finansowania działalności banków spółdzielczych były w 2015 r. zobowiązania wobec sektora niefinansowego, które stanowiły 80,74% pasywów bilansowych ogółem, natomiast udział kapitałów w pasywach wynosił 9,80%; zobowiązań wobec sektora instytucji rządowych i samorządowych - 6,26%; zobowiązań wobec sektora finansowego - 1,73%, pozostałych pasywów - 1,47%. W porównaniu do grudnia 2014 r. w strukturze pasywów zwiększył się udział zobowiązań wobec sektora niefinansowego kosztem pozostałych pozycji.

Depozyty

Depozyty w bankach spółdzielczych Grupy BPS, w porównaniu do grudnia 2014 r., wzrosły o 4557 mln zł (o 8,61%) i na koniec 2015 r. wynosiły 57 489 mln zł. Na ogólną wielkość depozytową składały się depozyty sektora niefinansowego - 53 367 mln zł oraz sektora instytucji rządowych i samorządowych - 4122 mln zł. O wysokiej dynamice rozwoju zdecydowały przede wszystkim depozyty przedsiębiorców indywidualnych - wzrosły o 12,01% oraz przedsiębiorstw - wzrost o 9,56%. W mniejszym stopniu wzrosły depozyty osób prywatnych (o 8,58%), rolników indywidualnych (o 7,78%) oraz instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych (o 7,74%). Zobowiązania wobec sektora instytucji rządowych i samorządowych w ciągu 12 miesięcy 2015 r. zwiększyły się o 6,79%. W strukturze podmiotowej depozytów sektora niefinansowego dominowały środki osób prywatnych; ich udział wynosił 73,36%. Depozyty rolników indywidualnych stanowiły 9,52%, przedsiębiorstw - 8,65%, przedsiębiorców indywidualnych - 5,66% oraz instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych - 2,80%.

Kapitały

Ważnym źródłem finansowania w zrzeszonych bankach spółdzielczych były w 2015 r. kapitały, które pokrywały aktywa bilansowe w 9,80%. Na koniec grudnia 2015 r. osiągnęły poziom 6504 mln zł i były ponad 4,5-krotnie wyższe od wartości rzeczowych aktywów trwałych. W porównaniu 31 grudnia 2014 r., pomimo amortyzacji funduszu udziałowego zgodnie z rozporządzeniem CRR, ich wartość wzrosła o 4,14%.

Wynik finansowy, efektywność

Wynik finansowy netto banków spółdzielczych wypracowany w 2015 r. wyniósł 359,0 mln zł i był o 96,9 mln zł (o 21,25%) niższy niż w 2014 r.

nbs.2016.wykres.094.a

Wzrost, ale nie kosztem klientów

Nadrzędnym celem działalności Banku Spółdzielczego w Limanowej oddział w Kamienicy pozostaje utrzymanie trwałego poziomu wzrostu oraz zgodna z ustalonym planem poprawa rentowności i rozwój wszystkich obszarów prowadzonej działalności, przede wszystkim jednak zadowolenie mieszkańców gminy i wszystkich pozostałych klientów.

Realizując zadania gospodarczo- -finansowe, bank kieruje się przyjętą strategią rozwoju na lata 2016-2020 oraz ustalonym planem finansowym.

Współpraca gminy Kamienica z Bankiem Spółdzielczym w Limanowej oddział w Kamienicy układa się bardzo poprawnie. W ramach podpisanej umowy na obsługę bankową, o czym już wspomniano, wprowadzono wiele udogodnień dla mieszańców gminy oraz samego urzędu i wszystkich jednostek organizacyjnych, w tym szkół, gminnego ośrodka kultury i gminnego ośrodka pomocy społecznej. Z roku na rok bank oferuje coraz szerszy zakres usług, także bankowość elektroniczną, lokaty terminowe, kredyty i linie kredytowe - wszystko ku zadowoleniu swoich klientów.

Samorządy w Polsce

W Polsce mamy 2479 gmin, 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu oraz 16 województw. Łącznie daje to prawie 2900 jednostek samorządowych - potencjalnych klientów dla sektora banków spółdzielczych.

Zasadniczym zadaniem samorządów terytorialnych wszystkich szczebli jest pilotowanie działań służących zaspokajaniu różnorakich potrzeb społecznych - zarówno w skali lokalnej, jak i regionalnej. Wypełnienie tych zadań wymaga od podejmowania wielu inwestycji. Chodzi tu przede wszystkim o projekty dotyczące infrastruktury technicznej - zarazem o charakterze bytowym, jak też stanowiącej fundament do prowadzenia i rozwijania działalności gospodarczej. Ale także projekty z zakresu infrastruktury społecznej, umożliwiającej miejscowej ludności zaspokajanie szeroko pojętych potrzeb kulturalnych, edukacyjnych, zdrowotnych czy też rekreacyjnych.

Samorządy terytorialne mogą na realizację tych celów zaciągać kredyty. Muszą w tym celu nie tylko posiadać zdolność kredytową, lecz także spełnić szereg uwarunkowań prawnych - o czym mowa w Ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. 2009 nr 157 poz. 1240, z późn. zm.)

Strategia działania BS w Łososinie Dolnej

Bank Spółdzielczy w Łososinie Dolnej jest uniwersalnym bankiem, wyłącznie z polskim kapitałem, o cechach lokalnego banku samorządowego, działającym jako spółdzielnia. Zgodnie ze statutem prowadzi swą działalność na terenie woj. małopolskiego. Zamierza efektywnie, kompleksowo i profesjonalnie zaspokajać potrzeby bankowe i finansowe swych właścicieli, klientów lokalnego rynku, gwarantując przy tym bezpieczeństwo zgromadzonych depozytów i aktywnie działając na rzecz rozwoju gospodarczego swojego regionu.

Bank prowadzi:

  • 155 rachunków podmiotów gospodarczych (czyli obsługuje 29,7% podmiotów zarejestrowanych na terenie gminy);
  • 645 rachunków gospodarstw rolnych - głównie dla rozliczeń środków z dopłat bezpośrednich obszarowych (obsługuje 35% gospodarstw na terenie gminy).

Strategia Banku Spółdzielczego w Łososinie Dolnej zakłada wychodzenie naprzeciw oczekiwaniom klientów, zwłaszcza społeczności lokalnej. Polityka długofalowa to umocnienie konkurencyjnej pozycji rynkowej poprzez sprawny i powszechny system rozliczeń bankowych, nieustanne zwiększanie zakresu, poziomu i jakości świadczonych usług bankowych. Dzięki takim atutom jak elastyczność, krótki proces decyzyjny, bliski i dobry kontakt z klientem, bank jest w stanie sprostać istniejącej na terenie jego działania konkurencji.

Filozofia działania Banku Spółdzielczego w Łososinie Dolnej zakłada:

  • zaspokajanie potrzeb klientów,
  • relację klient-pracownik ma cechować rzetelność, wiarygodność i profesjonalizm, pracownik ma przy tym dysponować odpowiednią wiedzą i doświadczeniem,
  • integrowanie i wzbogacanie katalogu produktów,
  • lojalność w stosunku do klientów, niepozostawianie ich bez opieki i pomocy w sytuacji kryzysowej,
  • poświęcanie szczególnej uwagi samorządom lokalnym, zabieganie o jak najściślejsze związki, uznawanie za pożądany udział przedstawicieli samorządów lokalnych w organach nadzorczych banku,
  • aktywne uczestnictwo w życiu publicznym regionu, wspieranie lokalnej działalności społecznej i kulturalno-oświatowej, szczególnie w tych środowiskach, w których funkcjonują jego członkowie.

Kredyty i należności

Zasadniczą pozycję w strukturze aktywów banków zajmują kredyty i inne należności od podmiotów sektora niefinansowego, a także sektora instytucji rządowych i samorządowych - na koniec grudnia 2015 r. stanowiły one 59,06%. Wartość tej pozycji w ciągu 12 miesięcy zwiększyła się o 2267 mln zł (o 6,14%), osiągając poziom 39 212 mln zł na koniec okresu sprawozdawczego.

W okresie tym w portfelu kredytowym dominowały kredyty udzielone sektorowi niefinansowemu. Ich wielkość osiągnęła 34 989 mln zł i stanowiła 89,23% łącznego obliga kredytowego. Najwyższe tempo wzrostu wykazywały kredyty dla osób prywatnych (11,15%), dla przedsiębiorstw (7,21%) oraz dla instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych (7,16%). W nieco mniejszym stopniu wzrosły kredyty dla przedsiębiorców indywidualnych (3,78%) i rolników indywidualnych (2,31%).

Kredyty udzielone rolnikom indywidualnym stanowiły 24,59%, przedsiębiorstwom − 32,66%; osobom prywatnym - 23,92%, przedsiębiorcom indywidualnym - 17,78%, natomiast udział kredytów instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych wyniósł 1,04%.

nbs.2016.wykres.096.a

Sprawdzeni partnerzy

Dla bankowości spółdzielczej współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego to bardzo ważny obszar działalności. Są to bowiem kontrahenci z reguły bardzo stabilni, przewidywalni, mający wieloletnie programy rozwojowe. Ale także partnerzy, którzy z mocy różnych decyzji będą te programy realizować w najbliższych latach. Dla bankowców jednostki samorządu terytorialnego są partnerami strategicznymi, co w oddzielnej rozmowie zgodnie potwierdzili: Agnieszka Hajduk - członek zarządu Banku Spółdzielczego w Łososinie Dolnej, Maria Kosecka - skarbnik gminy Łososina Dolna, a także Władysław Sadowski - wójt gminy Kamienica.

Zapewne dlatego, jak stwierdził na Forum Samorządowców Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich - banki właśnie z nimi chcą zawiązać, zresztą większość z nich już to uczyniła, bardzo stabilne wieloletnie kontakty, wieloletnią współpracę, która dotyczyć będzie nie tylko obsługi budżetów samorządowych, ale też restrukturyzacji i modernizacji przedsiębiorstw czy wspierania eksportu.

 

Udostpnij artyku: