Otwarte zasoby – zaczynamy konsultacje założeń do ustawy

Polecamy

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji zaprasza do konsultacji założeń do ustawy o otwartych zasobach publicznych.

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji zaprasza do konsultacji założeń do ustawy o otwartych zasobach publicznych.

Projektowana ustawa będzie regulowała zasady nabywania, udostępniania oraz ponownego wykorzystywania zasobów publicznych. Jaki cel nam przyświeca? Ułatwienie dostępu i stworzenie możliwości wykorzystywania wiedzy to wielka szansa rozwojowa, przed którą stoi nasz kraj i my wszyscy. Dla gospodarki zasoby te są kluczowym kapitałem, mają też istotne znaczenie społeczne, ponieważ wpływają na jakość i skuteczność edukacji, badań i rozwoju, dynamiki kultury oraz szeroko pojętej innowacyjności.

Uwagi i opinie do projektu założeń można zgłaszać na portalu mamzdanie.org.pl do 21 stycznia 2013 r. Dokument dostępny jest też w Biuletynie Informacji Publicznej MAC.

Dzięki internetowi mamy łatwiejszy dostęp do wiedzy - są tacy, którzy ją gromadzą, ale jest też cała rzeszą ludzi, która chce się nią dzielić. Dobrym przykładem jest Wikipedia, którą wszyscy znamy i z której korzystamy. Powstała bez pomocy państwa, dzięki pracy użytkowników internetu, którzy chcieli po prostu dzielić się swoją wiedzą z innymi. Dotychczas gromadziliśmy naszą wiedzę w postaci kolekcji książek, artykułów naukowych, baz danych, zdjęć, dzieł sztuki, nagrań filmowych czy muzycznych. Do dziś wiele z tych zbiorów zastało przeniesionych na nośnik cyfrowy, co umożliwia udostępnienie ich w sieci. Wystarczy dostęp do internetu, aby obejrzeć mapę Ptolemeusza, zobaczyć pierwsze wydanie "Sonetów" Mickiewicza, posłuchać koncertu

Pendereckiego czy przeczytać poezję Agnieszki Osieckiej. Te zbiory to właśnie nasze wspólne zasoby.

Instytucje publiczne mają szczególnie dużo takich zasobów. Działalność wielu bibliotek, archiwów, filmotek, muzeów czy instytucji naukowych polega nie tylko na gromadzeniu zasobów wiedzy, ale także udostępnianiu ich jak najszerszej grupie zainteresowanych. Dzięki internetowi mamy nowe możliwości dostępu do tych zasobów nawet bez wychodzenia z domu.

Jest to szczególnie ważne, bo - jak powiedział premier Donald Tusk - to, co powstaje za pieniądze publiczne, jest własnością publiczną. Wszyscy wspieramy naszą kulturę i naukę płacąc podatki, to z naszych pieniędzy współfinansowana jest praca twórców i naukowców. Dlatego ważne jest, by owoce ich prac były tak dostępne jak to możliwe.

Ideę otwartych zasobów MAC prezentuje w półtoraminutowym filmiku, który można zobaczyć pod adresem: http://vimeo.com/55936989#. Filmik dostępny jest na otwartej licencji, więc można go swobodnie rozpowszechniać.

Co da ustawa o otwartych zasobach?

  • określi tryb nabywania praw do zasobów
    • nabycie przez instytucje pełni majątkowych praw autorskich do zasobu, połączone z udzieleniem licencji na rzecz twórcy.
    • nabycie udziału w majątkowych prawach autorskich, z określeniem zasad wykonywania wspólnego prawa.
  • określi stopnie otwartości zasobów
    • Opcja podstawowa - zasoby dostępne w systemie repozytorium, bez kreowania dalszych uprawnień eksploatacyjnych.
    • Opcja pośrednia - zasoby dostępne na licencji częściowo zapewniającej swobodę dostępu i korzystania (np. na wykorzystanie niekomercyjne).
    • Opcja pełna - zasoby na wolnej licencji, zapewniającej swobodę dostępu i korzystania.

Dodatkową możliwością jest zastosowanie okresu embargo.

Jakich dziedzin dotyczy ustawa?

NAUKA: należy dążyć do tego, by umożliwić co najmniej swobodny dostęp m.in. do:

  • publikacji w czasopismach finansowanych ze środków publicznych
  • publikacji pracowników zatrudnionych w instytucjach finansowanych ze środków publicznych
  • publikacji powstałych w efekcie prowadzenia projektów badawczych finansowanych ze środków publicznych

EDUKACJA: celem jest zapewnienie swobodnego dostępu i możliwości przetwarzania, i ponownego wykorzystania:

  • podręczników finansowanych ze środków publicznych
  • zasobów stworzonych przez pracowników publicznych instytucji edukacyjnych
  • zasobów finansowanych z konkursów MEN

KULTURA: celem jest zapewnienie dostępu przy uwzględnieniu elastycznych reguł udostępniania, co oznaczałoby:

  • pełną otwartość zasobów tworzonych przez pracowników publicznych instytucji kulturowych czy digitalizowanych zasobów z dóbr publicznych
  • opcję podstawową lub długi czas embargo w przypadku zasobów o dużej wartości komercyjnej (np. bieżące produkcje mediów publicznych)
  • możliwość nakładania opłat za komercyjne wykorzystanie zasobów

Jak należy rozumieć pełną otwartość?

Jest ona wtedy, gdy zasobny udostępniane są w całości, niezwłocznie, jak najszerszemu gronu odbiorców, są ustrukturyzowane, co umożliwia ich automatyczne przetwarzanie, są opisane metadanymi, powszechnie dostępne, udostępniane w otwartym standardzie plików

Chodzi o to, by ta ustawa tworzyła jasne ramy dla otwierania zasobów oraz dla korzystania z nich. Obywatel powinien mieć dostęp do szerokiego wachlarza zasobów o jak największym stopniu otwartości, móc do nich szybko dotrzeć, a także wiedzieć, na jakich zasadach może z nich korzystać.

Otwieranie zasobów wymaga jednak wypracowania nowych wzorców w organizacjach, często też znalezienia funduszy, a to trwa. Ustawa ma stymulować systematyczne udostępnianie zasobów.

Rozpoczynając prace nad nową ustawą i przedstawiając jej założenia MAC chce poznać Państwa opinię w następujących kwestiach:

  1. Jakie przepisy i pozaprawne bariery utrudniają dziś - w Państwa opinii - proces otwierania zasobów? Jak oceniają Państwo przyjęte zasady otwierania zasobów w nauce, edukacji i kulturze?
  2. Czy sposób wskazania podmiotów, które obejmie ustawa o otwartych zasobach, jest właściwy? Jak oceniają Państwo zaproponowany sposób oceny stopnia otwartości zasobów?
  3. Czy zasada embarga spełni pokładane w niej nadzieje?
  4. Czy są jakieś istotne kwestie, które Państwa zdaniem, powinny być poruszone, by umożliwić szersze otwieranie zasobów?
  5. Sama ustawa zasobów nie otworzy - jednak stworzy lepsze warunki dla ich otwierania. Dlatego pytamy też: na czym powinien się skupić wysiłek państwa w pierwszym okresie otwierania zasobów? Na jakich zasobach Państwu szczególnie zależy?

źródło: www.mac.gov.pl

Udostępnij artykuł: