Prezentacja BIK: Częstsza aktualizacja danych kredytowych – nowe wyzwania dla banków

BANK 2016/03

11 września 2016 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o kredycie konsumenckim, wprowadzająca jednocześnie nowe obowiązki dla banków w zakresie aktualizacji danych w BIK.

11 września 2016 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy Prawo bankowe oraz ustawy o kredycie konsumenckim, wprowadzająca jednocześnie nowe obowiązki dla banków w zakresie aktualizacji danych w BIK.

Marcin Ledworowski
Dyrektor Operacyjny BIK

Michał Słoniewicz
Dyrektor Departamentu Zasobów Informacyjnych BIK

Projekt i intencja wprowadzenia zmian ustawodawczych miały na celu zwiększenie dostępności i wiarygodności danych dla rynku finansowego. Kierunkiem przewodnim modyfikacji ustawodawczych było wprowadzenie w polskim systemie prawnym regulacji mających na celu zwiększenie poziomu ochrony interesów konsumentów dokonujących czynności prawnych z różnymi instytucjami finansowymi. Jednym z założeń było jednocześnie dążenie do wyeliminowania luk prawnych w obszarze bezpieczeństwa systemu finansowego

W artykule omawiamy przepis, który odgrywa istotną rolę w zmianie dotychczasowego porządku funkcjonowania banków w systemie wymiany informacji. Warto przy tym nadmienić, że nowa sytuacja prawna wymaga także dokonania zmian w systemach informatycznych BIK do zwiększonej częstotliwości przekazywania danych.

Aktualizacja danych kredytowych w ciągu 7 dni

Ryzyko kredytowe, ze względu na potencjalne straty dla instytucji finansowych, podlega od wielu lat szczególnej uwadze regulatora. W tym kontekście nowelizacja przepisów wprowadza obowiązek aktualizacji danych kredytowych klienta w ciągu 7 dni w zewnętrznych rejestrach kredytowych, utworzonych na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy Prawo bankowe, czyli m.in. w BIK.

Oto brzmienie ww. przepisu art. 105 ust. 4, ustawy - Prawo bankowe: "Banki i instytucje, o których mowa w ust. 4 pkt 2 i 3, obowiązane są do informowania instytucji utworzonych na podstawie ust. 4 o całkowitej spłacie zobowiązań, ich wygaśnięciu, stwierdzeniu nieistnienia zobowiązania, korekcie jego wysokości oraz o nowo powstałych zobowiązaniach i ich aktualizacji, w terminie 7 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających przekazanie informacji. Instytucja utworzona na podstawie ust. 4 obowiązana jest wprowadzić informacje, o których mowa w zdaniu poprzedzającym, do zbioru, w którym są one przetwarzane, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia ich otrzymania".

Wobec nowelizacji art. 105 ust. 4i Prawa bankowego, banki i instytucje finansowe obowiązane są do informowania BIK o każdej zmianie zobowiązania wymagającej aktualizacji w BIK w ciągu 7 dni od zaistnienia okoliczności uzasadniających aktualizację, a w szczególności do przekazania:

  • Informacji o nowym zobowiązaniu.
  • IInformacji o całkowitej spłacie zobowiązania.
  • IInformacji o wygaśnięciu zobowiązania.
  • IInformacji o zmniejszeniu zadłużenia wskutek spłaty raty zgodnie z harmonogramem.
  • IInformacji o zmniejszeniu zadłużenia wskutek przedterminowej spłaty znaczącej części zobowiązania.
  • IInformacji o zmianie warunków spłaty (np. kwota raty, data zakończenia).
  • IInformacji o kondycji zobowiązania (np. status płatności, liczba dni opóźnienia).
  • IKorekty błędnych danych.
  • IZmiany adresu klienta, nazwiska itp.

Częstsza aktualizacja danych kredytowych w praktyce oznacza konieczność wprowadzenia zmian po stronie banków, lecz także nieuchronne zmiany w funkcjonowaniu rejestru kredytowego. Skoro BIK obowiązany jest wprowadzić informacje kredytowe do swojej bazy danych, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia ich otrzymania to nowego zaprojektowania wymaga infrastruktura informatyczna. BIK, bazując na nowych wymaganiach regulacyjnych wspólnie z bankami rozpoczął prace w celu zaadaptowania systemów informatycznych oraz parametrów wydajnościowych sprzętu do nowych wymagań prawnych. Przyjęto rozwiązanie umożliwiające bankom i instytucjom pożyczkowym przekazywanie wsadów informacyjnych dwa razy w tygodniu, tak aby możliwe było utrzymanie terminu 7 dni na przekazanie danych do BIK w każdym przypadku zmiany danych dotyczących zobowiązania.

bank.2016.03.wykres.027.aOptymalne rozwiązanie - przekazywanie wsadów informacyjnych dwa razy w tygodniu

Czy wobec ustawowych 7 dni nie wystarczyłoby przekazywanie wsadów co tydzień? Otóż przekazywanie danych raz w tygodniu byłoby wystarczające w warunkach idealnych, w których każda instytucja przekazująca dane do BIK byłaby w stanie przygotować w konkretnym dniu tygodnia wsad informacyjny, aktualny na koniec dnia poprzedniego, i w dodatku ten wsad nie zawierałby żadnych błędów w zakresie jakości danych. W praktyce takie warunki będą w stanie spełnić nieliczne instytucje, posiadające niewielkie portfele kredytowe, doskonałą jakość danych oraz bardzo sprawny proces przygotowania wsadów informacyjnych do BIK.

Złożoność tych uwarunkowań najpllepiej zilustrować na przykładzie banku, który np. przekazuje wsad informacyjny raz w tygodniu - w poniedziałek, według stanu na koniec poprzedzającej go niedzieli. Otóż, wsad z danymi aktualnymi np. na 14 lutego 2016 r. trafiłby do BIK 15 lutego 2016 r. Kolejny wsad, obejmujący zmiany danych z okresu 15-21 lutego trafiłby do BIK w poniedziałek 22 lutego. Jeżeli w trakcie przetwarzania tego wsadu, któryś z rekordów zawierających zmiany z 15 lutego zostałby odrzucony, bank praktycznie straciłby szanse na dotrzymanie terminu 7 dni, ponieważ nawet uzupełnienie błędnych danych kolejnego dnia, tj. 23 lutego oznaczałoby, że od dnia zajścia zdarzenia do momentu aktualizacji danych w BIK minęłoby co najmniej 8 dni.

Podobnie wyglądałaby sytuacja banku, który potrzebuje np. 3 dni na przygotowanie wsadu informacyjnego. Przy przekazywaniu danych raz w tygodniu także znikome byłoby prawdopodobieństwo dotrzymania terminu dla wszystkich zmian.

Najwięksi dostawcy danych do BIK potrzebują czasu na przygotowanie danych do aktualizacji. Często są to dane pochodzące z różnych systemów informatycznych, hurtowni danych - wymagające wykonania pewnych przetworzeń w celu konwersji do formatu akceptowalnego przez BIK. Ponadto wymagana jest analiza błędów z poprzednich aktualizacji i ich poprawa. Przekazywanie aktualizacji dwa razy w tygodniu powoduje, że na przygotowanie poszczególnych wsadów instytucje raportujące do BIK będą miały 3 lub 4 dni.

Uzyskanie zdolności do przygotowania wsadu w czasie 3 lub 4 dni jest bardzo dużym wyzwaniem. Przypomnijmy, że obecnie wszystkie dane poszczególnych instytucji aktualizowane są w cyklach miesięcznych i tylko informacje o całkowitej spłacie zobowiązania lub o powstaniu nowego są przekazywane w cyklach tygodniowych. Proces, który obecnie trwa miesiąc, zostanie więc skrócony do 3-4 dni.

Nowe przepisy a działania BIK

Kluczowym krokiem w celu sprostania wymogom ustawowym, wchodzącym w życie 11 września 2016 r., jest dla BIK zarówno dostosowanie swoich systemów informatycznych, jak i wsparcie dla banków. W tym celu w BIK powołano dedykowany projekt, którego zadaniem jest zwiększenie wydajności i pojemności systemów informatycznych BIK, modyfikacja narzędzi wykorzystywanych do przetwarzania wsadów i obsługi korekt danych. Wszystko to zapewni przetworzenie danych z banków w ustalonym przez ustawę terminie. Działania projektowe realizowane są według szczegółowych harmonogramów, które zawierają szereg konkretnych etapów i działań, w tym m.in. dokonanie uproszczenia reguł walidacji - reguł poprawności danych w plikach z danymi kredytowymi, testowanie przetwarzania wsadów dla zwiększonej częstotliwości danych.

Banki, aby sprostać nowym wymaganiom ustawowym, mają obowiązek zapewnienia doskonałej jakości przekazywanych danych. Warto zatem zwrócić uwagę na czas, jaki będzie potrzebny bankom na dokonanie przeglądu wszystkich procesów biznesowych związanych z gromadzeniem i aktualizacją danych kredytowych. Ponadto konieczne są przeglądy już zgromadzonych danych i w razie takiej potrzeby ich skorygowanie w systemach banków oraz w BIK przed 11 września 2016 r.

Nowelizacja zapisów ustawy oznacza dla wszystkich banków konieczność efektywnego wykorzystania najbliższych miesięcy dla poprawy jakości danych. Można tu wyróżnić dwa obszary. Pierwszy dotyczy zminimalizowania liczby błędnych rekordów we wsadach informacyjnych. Drugi natomiast dotyczy zredukowania do zera liczby rachunków nieaktualizowanych, czyli takich, które w systemach BIK figurują jako niespłacone, ale nie były zaktualizowane w ramach ostatniego wsadu - najczęściej z powodu błędów w danych.

Działając w tych obszarach, warto korzystać z dostępnych narzędzi służących do aktualizacji i korygowania danych w trybie pozawsadowym, a także korzystać z konsultacji z pracownikami BIK.

Nowe terminy aktualizowania informacji w BIK

W kontekście omawianych zmian ustawodawczych regulator wymaga spójnego podejścia do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania danych kredytowych, zarówno dotyczących zobowiązań konsumentów (System BIK Klient Indywidualny), jak i przedsiębiorców (System BIK Przedsiębiorca). Opracowany przez BIK harmonogram (rysunek 1) pozwoli bankom wywiązać się z nałożonego przez ustawodawcę terminowego obowiązku przekazania informacji. Oznacza to, że banki będą przekazywać kompletne wsady co najmniej dwa razy w tygodniu, co daje 3 dni na przygotowanie wsadu informacyjnego. We wspomnianym harmonogramie przewidziano ponadto aktualizację danych bankowych w sytuacjach nagłych.

BIK odejdzie ponadto od dotychczasowej praktyki odrzucania całego wsadu z powodu zbyt wysokiego udziału błędnych rekordów w całym zbiorze danych przekazanym do aktualizacji. Było to zasadne w sytuacji, gdy na poprawę danych banki miały kilka tygodni, jednak po wprowadzeniu ustawowego terminu 7 dni na aktualizację danych lepszym rozwiązaniem jest natychmiastowe wprowadzenie do systemów BIK poprawnej części wsadu i ewentualne uzupełnienie aktualizacji błędnych rekordów w najkrótszym możliwym terminie.

Adekwatne zmiany w raportach dla banków

Skutkiem wprowadzenia nowych zasad aktualizacji danych kredytowych w BIK będą możliwie niewielkie zmiany w raportach dla banków. Raport, podobnie jak dotychczas, zaprezentuje historię spłaty zobowiązania za okres ostatnich 36 miesięcy. Spośród wszystkich (częstszych ) aktualizacji przekazanych do BIK, w raporcie zostanie pokazana wyłącznie jedna (najpóźniejsza) aktualizacja danych dla każdego miesiąca historii spłat. Zmiany w raportach nie wpłyną na generowanie ocen punktowych - scoringów BIK.

Wsparcie BIK i trochę optymizmu

Wypełniając obowiązek informacyjny, wpisany w DNA każdego rejestru kredytowego, BIK służy sektorowi bankowemu wsparciem merytorycznym i operacyjnym, w szczególności w okresie dostosowawczym do nowych przepisów prawnych.

BIK organizuje spotkania poświęcone najistotniejszym kwestiom związanym ze zmianami, jak i monitorowaniu stanu przygotowań banków do nowej regulacji. Tego typu spotkania będą kontynuowane, szczególnie w gorącym okresie przygotowań do pełnego dostosowania się do wchodzących w życie nowych przepisów.

Choć nadchodzącym wyzwaniom z pewnością towarzyszy wysiłek organizacyjny i wymagająca nowego podejścia adaptacja do odmiennych warunków działania, to warto wskazać też na korzyści z częstszej aktualizacji danych. Najistotniejszą korzyścią będzie posiadanie przez sektor bankowy wspólnego rejestru kredytowego z bardziej aktualną informacją o zobowiązaniach kredytowych klientów indywidualnych i przedsiębiorców. Pozwoli to bankom m.in. podejmować decyzje kredytowe na bazie bardziej aktualnej informacji i lepiej monitorować istniejących klientów. Nie bez znaczenia jest też fakt, że zmniejszy się ilość składanych reklamacji klientów do banków, związanych z aktualnością ich danych w bazach BIK.

 

Udostępnij artykuł: