Raport specjalny: Projekt ustawy o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym w świetle zasady proporcjonalności

BANK 2015/01

Uwagi wstępne Projekt ustawy o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym (dalej projekt ustawy)1 stanowi realizację unijnego zalecenia Europejskiej Rady Ryzyka Systemowego (ERRS) z 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (ERRS/2011/3) i przewiduje powołanie po raz pierwszy w historii integracji nadzorczej krajowego nadzorcy makroostrożnościowego - Rady ds. Ryzyka Systemowego (RRS). Wiąże się to z tworzeniem krajowej sieci bezpieczeństwa finansowego, cechującej się nadzorczym, również makroostrożnościowym, stabilnościowym podejściem regulacyjnym2. Tworzona ustawa ma określać na najbliższe lata zasady, fundament i model normatywny krajowego systemu nadzoru makroostrożnościowego w sieci stabilności finansowej.

Uwagi wstępne Projekt ustawy o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym (dalej projekt ustawy)1 stanowi realizację unijnego zalecenia Europejskiej Rady Ryzyka Systemowego (ERRS) z 22 grudnia 2011 r. w sprawie mandatu makroostrożnościowego organów krajowych (ERRS/2011/3) i przewiduje powołanie po raz pierwszy w historii integracji nadzorczej krajowego nadzorcy makroostrożnościowego - Rady ds. Ryzyka Systemowego (RRS). Wiąże się to z tworzeniem krajowej sieci bezpieczeństwa finansowego, cechującej się nadzorczym, również makroostrożnościowym, stabilnościowym podejściem regulacyjnym2. Tworzona ustawa ma określać na najbliższe lata zasady, fundament i model normatywny krajowego systemu nadzoru makroostrożnościowego w sieci stabilności finansowej.

Magdalena Fedorowicz
Dr hab. nauk prawnych, Katedra Prawa Finansowego,
Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu

Projektowana ustawa wpisuje się w normatywny nurt tworzenia w państwach członkowskich organów nadzoru makroostrożnościowego, przeciwdziałających ryzykom systemowym i dbających o stabilność finansową w makroostrożnosciowym, krajowym ujęciu, na wzór i podobieństwo regulacji celów, zadań i kompetencji ERRS na szczeblu UE. W projekcie ustawy proponuje się nie tylko powołanie RRS z przydzielonym jej niewiążącym instrumentarium prawnym, ale również w obszernych rozdziałach umieszcza się przepisy implementujące postanowienia dyrektywy CRD IV, transponujące postanowienia dotyczące buforów kapitałowych, powodując tym samym umieszczenie rozwiązań makroostrożnościowych dla ryku finansowego w jednym akcie prawnym. Dokonywanie oceny proponowanej regulacji możliwe jest w różnych aspektach, a w niniejszym opracowaniu proponuje się ewaluację jej wybranych postanowień w świetle zasady proporcjonalności jako fundamentalnej wytycznej dla działań prawodawcy i regulatora unijnego i krajowego3.

Zasada proporcjonalności i jej determinanty prawne

Jak wiadomo, zasada proporcjonalności posiada swoje normatywne podstawy w art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, stanowiącym, że: "zgodnie z zasadą proporcjonalności zakres i forma działania Unii nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów traktatów", a "Instytucje Unii stosują zasadę proporcjonalności zgodnie z protokołem w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności".

Normatywnymi, istotnymi wyznacznikami zasady proporcjonalności proponowanymi i definiowanymi przez przedstawicieli doktryny i praktyki są: odpowiedniość, konieczność oraz proporcjonalność sensu stricto4. Oczywistym jest, że odnoszenie tej zasady do podmiotów prawa, jakimi są banki czy szerzej instytucje finansowe, koncentruje jej rozumienie na m. in.: realizacji zasady wolności gospodarczej, równości podmiotów wobec prawa i w prawie, swobody podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w całej UE, podleganiu nadzorowi (krajowemu i unijnemu) w razie naruszenia odpowiednio unormowanych przesłanek nadzoru (krajowego i unijnego), a z drugiej strony, na prawie do uzyskania szerokiej informacji w zakresie i sposób adekwatnych do potrzeb i obowiązków określonych w obowiązujących przepisach. Warto dodać, że komponenty rekonstrukcji i oceny uwzględnienia zasady proporcjonalności w projektowanej ustawie (jak i we wszystkich innych regulacjach) powinny wykorzystywać cztery grupy kryteriów5: zarządcze6, prawne7, finansowe8 i społeczno-ekonomiczne9. Test odpowiedniości w tym przypadku odpowiadać ma na pytanie, czy dzięki projektowanej ustawie zostanie osiągnięty zamierzony cel (przeciwdziałanie ryzykom systemowym i osiąganie stabilności krajowego systemu finansowego), a w dalszej konsekwencji zwiększenie stabilności i bezpieczeństwa dla uczestników rynku finansowego. Kolejny komponent zasady proporcjonalności - konieczność - dotyczyłby oceny, czy np. dany instrument nadzoru makroostrożnościowego RRS, grupa instrumentów tego nadzoru, czy też cała jego regulacja prawnie i faktycznie tworzą podstawy i są niezbędne do wzmocnienia odporności na ryzyko systemowe krajowego systemu finansowego. Niezbędność regulacji przejawia się również w ocenie czy zespół regulacji nadzoru makroostrożnościowego unormowany w projekcie ustawy (rozpatrywany systemowo) lub pojedyncze instrumenty tego nadzoru rozpatrywane z punktu widzenia jego zakresu podmiotowego i przedmiotowego są prawidłowe i niezbędne dla osiągnięcia celu przyjmowanej regulacji, a także na ile instrumenty nadzoru makroostrożnościowego mają szansę na tzw. "głębokość" i "szerokość" urzeczywistniania celu nadzoru makroostożnościowego. Z kolei ostatni komponent zasady proporcjonalności - proporcjonalność sensu stricto w analizowanej sytuacji wiązany byłby z odpowiedzią na pytanie czy "korzyści wynikające z podjęcia danego środka przeważają nad kosztami finansowymi, społecznymi i innymi dla obywateli lub UE"10. W niniejszym artykule skoncentrowano się głównie na kryterium prawnym dla oceny w ujęciu instytucjonalnym RRS i jej instrumentarium prawnego.

Wybrane postanowienia projektowanej ustawy w świetle zasady proporcjonalności

Zgodnie z art. 3 projektu ustawy, celem nadzoru makroostrożnościowego jest identyfikacja, ocena i monitorowanie ryzyka systemowego powstającego w systemie finansowym lub jego otoczeniu oraz działanie na rzecz jego wyeliminowania, bądź ograniczenia z wykorzystaniem instrumentów makroostrożnościowych; w szczególności organ właściwy w sprawach nadzoru makroostrożnościowego dąży do wzmocnienia odporności systemu finansowego na wypadek realizacji ryzyka systemowego, wspierając w ten sposób długookresowy zrównoważony wzrost gospodarczy kraju. Z kolei ryzyko systemowe, jako kluczowe pojęcie dla analizy nadzoru makroostrożnościowego, definiowane jest w art. 2 pkt 2 projektu ustawy jako ryzyko zakłócenia w funkcjonowaniu systemu finansowego, które, w razie jego urzeczywistnienia, zaburza działanie systemu finansowego i gospodarki narodowej jako całości; źródłem ryzyka systemowego mogą być w szczególności tendencje związane z nadmierną dynamiką kredytu bądź zadłużenia i związane z nimi nierównowagi w zakresie cen aktywów, niestabilne modele finansowania, rozkład ryzyka w systemie finansowym, powiązania pomiędzy instytucjami finansowymi, bądź nierównowagi makroekonomiczne i sektorowe. Cel projektowanej ustawy jest nie tylko prawnie uzasadniony i pożądany w świetle regulacji unijnych związanych z Europejskim Systemem Nadzoru Finansowego (ESNF), ale stanowi też bezpośrednią implementację zalecenia ERRS z 2011 r. i jest niezbędny ze względu na finansową prakseologię krajowego systemu stabilności finansowej i jego powiązań z ESNF. Jego realizacja ma szansę pozytywnie wpłynąć na osiągnięcie celu kra10 jowej stabilności finansowej. Można jednak postulować dookreślenie w art. 3 projektu ustawy, że celem działania nadzoru makroostrożnościowego jest identyfikacja, ocena i monitorowanie ryzyka systemowego oraz działania na rzecz jego wyeliminowania bądź ograniczenia w sektorze rynku finansowego, a nie w nie do końca zrozumiałym "otoczeniu systemu finansowego". W projekcie ustawy odsyła się do rozumienia pojęcia "system finansowy" do rozporządzenia o ERRS (art. 2 pkt 1 projektu ustawy w zw. z art. 2 lit. b rozporządzenia o ERRS), w którym normuje się, że system finansowy oznacza wszystkie instytucje finansowe, rynki, produkty i infrastruktury rynkowe, a więc odnosząc to pojęcie w istocie do segmentów rynku finansowego. Teoretyczna i legislacyjna ocena sformułowanego w projekcie ustawy celu przy poczynionym zastrzeżeniu pozwala przyjąć, że regulacja ta przynajmniej teoretycznie stwarza szanse na osiągnięcie wyartykułowanych celów nadzoru makroostrożnościowego.

Oczywiście warunkiem realizacji celu makroostrożnościowego jest przekonanie do działań służących realizacji pożądanego makroostrożnościowo stanu rzeczy, co z uwagi na niewiążący charakter prawny (rozdział IV projektu ustawy w zw. z art. 5 projektu ustawy) instrumentarium RRS (opinie, ostrzeżenia i zalecenia) wymagać będzie stosowania jedynych posiadanych przez RRS tzw. miękkich form oddziaływania na rynek finansowy (ostrzeżenia) i właściwe organy (BFG, KNF, MF, NBP - tu głównie ostrzeżenia i zalecenia) czy też lepszego wykorzystywania instrumentów współpracy KNF między nadzorem makroostrożnościowym a mikroostrożnościowym. Adresaci zaleceń (BFG, KNF, MF, a także NBP w zakresie działań mogących służyć ograniczeniu ryzyka systemowego) nie mają obowiązku podjęcia działań sugerowanych w zaleceniu i stosowania się do zalecenia. Szczególne wątpliwości interpretacyjne i legislacyjne dotyczą zaleceń RRS kierowanych w perspektywie do NBP jako właściwego podmiotu (co związane jest z ryzykiem naruszenia zasady niezależności banku centralnego). Pojawia się w tym miejscu również uwaga natury ogólnej, artykułowana już wcześniej przez RCL o zastrzeżeniach systemowych dotyczących obecnego uregulowania instrumentu zalecenia. Uchwała zawierająca zalecenia podejmowana będzie bowiem przez te same podmioty wchodzące w skład RRS, do których będzie potem kierowana11.

Z punktu widzenia wyposażenia RRS w kompetencje do realizowania celu i zadań zauważyć należy, że opinie, ostrzeżenia i zalecenia nie mają charakteru wiążącego prawnie, co rodzi pytania o ich adekwatność dla realizacji założonych zadań i celu. Z uwagi na projektowaną pozycję prawną RRS w systemie prawa, w tym w szczególności w regulacjach prawa rynku finansowego, w braku konstytucyjnego zakorzenienia (które nie jest oczywiście postulowane przez autorkę) nie ma prawnej możliwości wyposażenia RRS w kompetencje do stanowienia aktów prawa powszechnie wiążącego ani wewnętrznie wiążącego w zakresie projektowanego zakresu podmiotowego nadzoru makroostrożnościowego i adresatów instrumentów RRS. W razie potrzeby wzmocnienia swojej siły oddziaływania na rynek finansowy w zakresie nadzoru makroostrożnościowego RRS powinna działać we współpracy z KNF jako organem nadzoru nad rynkiem finansowym czy ewentualnie opiniować używanie formy decyzji administracyjnej w razie poczynienia odpowiednich zmian we właściwych ustawach. W sytuacji braku wiążącego instrumentarium oddziaływania na rynek finansowy RRS staje się organem dysponującym istotną dla uczestników rynku finansowego informacją makroostrożnościową. Rzetelna informacja na rynku finansowym, szeroka działalność informacyjna i ostrzegawcza stanowią niewątpliwą wartość tak dla regulatorów rynku, jak i podmiotów nadzorowanych.

W regulacji o nadzorze makroostrożnościowym zasadnie proponuje się implementować również postanowienia dotyczące buforów kapitałowych. W ramach tej grupy regulacji (rozdziały V-VIII projektu ustawy) pojawia się jednak szereg problemów natury kompetencyjnej w procesie ustalania wskaźników buforów i kwalifikowania instytucji, jak i uwag dotyczących aktywności RRS z uwagi na jej działania jako organu wyznaczonego w rozumieniu art. 458 rozporządzenia CRR (rozdział XI projektu ustawy). Refleksja dotycząca zawirowań kompetencyjnych między RSS a MF w zakresie buforów kapitałowych (wskaźników) jest zauważalna wszędzie tam, gdzie z jednej strony upoważnia się MF do określania wskaźników buforów w rozporządzeniach, a z drugiej wskazuje się na RRS jako organ właściwy w tym zakresie, m. in. np. art. 30 ust. 4 w zw. z art. 30 ust. 1 i art. 31 czy art. 47 projektu ustawy12. W istocie krajowa wizja związania ze stosowaniem instrumentów prawnych w zakresie buforów kapitałowych wydaje się nieprzejrzysta z regulacyjnego punktu widzenia, a tym samym wywoływać może spore problemy w praktyce.

Z uwagi na niewiążący prawnie charakter instrumentarium stosowanego przez RRS, efektywność oddziaływania RRS na rynek finansowy będzie uzależniona od akceptacji przez adresatów ostrzeżeń czy reakcji na inne niewiążące akty RRS przez właściwe podmioty, głównie KNF, w związku z wymogami nadzorczymi z ustawy - Prawo bankowe i ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym.

Kryterium osiągnięcia prawnego elementu odpowiedniości, a więc i systemowej spójności, dotyka również utrzymania Komitetu Stabilności Finansowej (KSF) jako gremium o zadaniach koordynacyjnych w razie bezpośredniego zagrożenia dla stabilności krajowego systemu finansowego. Przy praktycznie takim samym składzie obydwu gremiów i podobnej roli w systemie krajowej sieci stabilności finansowej kompetencje RRS mogłyby zostać poszerzone o opracowywanie i przyjmowanie procedury współdziałania na wypadek wystąpienia zagrożenia dla stabilności krajowego systemu finansowego oraz koordynowanie działania członków w sytuacji bezpośredniego zagrożenia dla stabilności krajowego systemu finansowego (art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o KSF), czyli uprawnienia, które pozostać ma w świetle proponowanych zmian w gestii KSF. Utrzymywanie dla wskazanych aktywności KSF nie wydaje się zgodne z zasadą racjonalności prawodawczej. Dlatego postulować należałoby jego likwidację na rzecz wzmocnienia i zwiększenia zakresu działań RRS o wzmiankowane uprawnienia KSF. Niepotrzebne wydaje się dublowanie kompetencji KSF i RRS i postulować należy zakończenie bytu prawnego KSF w sytuacji, jak się wydaje, utraty ratio legis dla regulacji KSF.

Zakresem nadzoru makroostrożnościowego objęto instytucje i firmy inwestycyjne (art. 2 projektu ustawy) działające na rynku, a w zakresie art. 5 pkt 3 projektu ustawy instytucje finansowe. W tym ostatnim przypadku szczególną rolę powierzono właściwym organom (NBP, BFG, KNF, MF), które jako podmioty zaangażowane w tworzenie i prawidłowe funkcjonowanie krajowej sieci stabilności finansowej powinny rozważać w oparciu o ostrzeżenia i zalecenia RRS stosowanie wobec tych instytucji szczególnych wymogów nadzorczych z ustaw: Prawo bankowe, o obrocie instrumentami finansowymi oraz o nadzorze nad rynkiem finansowym. W tym kontekście powstaje pytanie - czy w odniesieniu do regulacji instytucji finansowej systemowo ważnej nie byłoby zasadne zastosowanie uzasadnionych wyłączeń, a już z pewnością wskazanie dokładniejszych kryteriów wyłaniania takich instytucji. Dyskusyjna z funkcjonalnego punktu widzenia pozostaje też formuła zalecania właściwym podmiotom stosowania wymogów nadzorczych.

Niedostateczne uwzględnienie zasady proporcjonalności w odniesieniu do nieprecyzyjnego zakresu podmiotowego i przedmiotowego nadzoru makroostrożnościowego może wpływać na zasady efektywnej konkurencji na rynku i stawiania pytania o realizację zasady równości materialnej podmiotów w prawie i wobec prawa. W odniesieniu do problemu zakresu podmiotowego projektu ustawy należałoby zastanowić się nad stosowaniem adekwatnych regulacji do zakresu podmiotowego, przewidzianego zwłaszcza w art. 5 pkt 3 projektu ustawy. Z punktu widzenia zakresu przedmiotowego użyta definicja ryzyka systemowego, przejęta z rozporządzenia ERRS, zawiera bardzo wiele pojemnych i niedookreślonych zwrotów, co powodować może problemy w praktyce, jednak pozostawienie w tym zakresie pewnej elastyczności interpretacyjnej wydaje się niezbędne dla osiągnięcia celów regulacji.

Rada ds. Ryzyka Systemowego jawi się zatem jako organ krajowej sieci stabilności finansowej o kompetencjach opiniodawczo- sygnalizacyjnych i ostrzegawczych. Nie można jej przypisać atrybutów organu administracji publicznej ani organu administracji w znaczeniu funkcjonalnym. Rada ds Ryzyka Systemowego nie posiada - i z uwagi na realizowane cele nie powinna posiadać - kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych. Podstawowym zadaniem przyszłej działalności RRS ma być stymulowanie dobrych praktyk w polityce makroostrożnościowej wśród instytucji i podmiotów objętych regulacją ustawy. Zauważyć również należy, że alternatywą dla RRS mógłby być model nadzoru makroostrożnościowego bliżej powiązany z bankiem centralnym.

Z punktu widzenia realizacji zasady proporcjonalności niezwykle istotnym zagadnieniem jest wyłączenie stosowania regulacji dotyczącej buforów zabezpieczających i specyficznych buforów antycyklicznych względem firm inwestycyjnych, będących mikroprzedsiębiorcami, małymi i średnimi przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co w kwietniowej wersji projektu ustawy zasadnie (w przeciwieństwie do styczniowej wersji projektu ustawy), zgodnie ze stanowiskiem MF z 10 kwietnia 2014 r. dookreślono i zmodyfikowano stosownie do uwag RL13. Ponadto dla zgodnego z zasadą proporcjonalności stosowania przepisów istotne są również uwagi o niedookreśloności kryteriów klasyfikowania z art. 35 ust. 3 i art. 37 ust. 3 czy art. 38 ust. 3 projektu ustawy, co w konsekwencji może bezpośrednio wpływać na kondycję finansową podmiotów na rynku finansowym.

Jest oczywiste, że projektowana regulacja w zakresie dotyczącym buforów kapitałowych, wdrażanych stopniowo, zgodnie z rozdziałem XIII projektu ustawy, przyczyni się do wzrostu kosztów funkcjonowania podmiotów objętych projektowaną regulacją implementującą w tym zakresie postanowienia dyrektywy CRD IV. Nakładanie nowych obowiązków na instytucje może mieć swoje konsekwencje biznesowe i finansowe, a przewidywany wzrost poziomu bezpieczeństwa funkcjonowania banków w wyniku wdrożenia projektu ustawy może redukować aktywność tych instytucji na rynku. Fakt ten podkreśla się w dokumencie OSR zwracając jednak uwagę, że "w średnim i długim okresie koszty te zostaną zrekompensowane poprzez wygładzenie wahań cyklicznych, w tym także wahań w dochodach"14. W szczególności z punktu widzenia banków lokalnych, ciężar ten może być szczególnie trudny do poniesienia.

bank.2015.01.foto.074.a.400xUwagi końcowe

Projektowana RRS jest potrzebną strukturą nadzoru makroostrożnościowego i wprowadza na poziomie krajowym mechanizm stanowiący istotny, nowy element nadzorczy krajowej sieci bezpieczeństwa finansowego. Powoduje to jednak, z racji dublowania się celów, że pozostawienie KSF uznane być musi za niepotrzebne. Istotne jest bowiem takie podejście regulacyjne, które uwzględniać będzie transparentne działanie RRS na rynku finansowym w aspekcie instytucjonalnym z punktu widzenia powiązań z innymi strukturami na rynku finansowym oraz w aspekcie funkcjonalnym, ważnym zwłaszcza dla uczestników rynku finansowego, w tym szczególnie bankowego i właściwych organów. Oczywiście otwarte pozostaje nadal pytanie o jak najbardziej optymalny, dopuszczalny regulacyjnie i efektywny kształt instrumentarium prawnego RRS dla jak najlepszego urzeczywistniania celu nadzoru makroostrożnościowego przy wykorzystaniu obowiązujących regulacji prawnych.

Niewątpliwe jest również to, że w zakresie nadzoru makroostrożnościowego, przeciwdziałającemu i ograniczającemu ryzyka systemowe oraz w projektowanym kształcie posługującemu się niewiążącymi instrumentami oddziaływania, wzrasta znaczenie bankowości centralnej. Warto dodać, że konstruowane są również w pozostałych państwach członkowskich UE krajowe sieci stabilności finansowej albo instytucjonalnie skoncentrowane na zakotwiczeniu tego nadzoru w krajowych bankach centralnych, albo na tworzeniu kolegialnych, specjalnie powołanych do tego celu organów krajowego nadzoru makroostrożnościowego.

W długim okresie wprowadzenie regulacji makroostrożnościowej ma szansę przyczynić się do zwiększenia efektywności szeroko rozumianego nadzoru nad rynkiem finansowym i osiągnięcia celów tego nadzoru w wymiarze krajowym, a jako suma celów krajowych pozostałych państw członkowskich, również w wymiarze unijnym. Wydaje się, że sprzężenie celów nadzoru makroostrożnościowego i realizacji zasady proporcjonalności jest szczególnie istotne dla funkcjonalności projektowanej regulacji.


  1. Projekt ustawy w wersji z dnia 2 czerwca 2014 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym, http://legislacja.rcl.gov. pl/docs//2/170282/170307/170308/dokument115735.pdf (10.7.2014).
  2. Zob. szerzej M. Fedorowicz, Rola bankowego nadzoru stabilnościowego w architekturze finansowej Unii Europejskiej, [w:] K. Opolski, J. Górski, (red.), Perspektywy integracji gospodarczej i walutowej w Unii Europejskiej w czasach kryzysu, Warszawa 2013, s. 269 i 270.
  3. Kompleksowa ocena prawna projektu ustawy o nadzorze makroostrożnościowym zawarta została w dokumencie M. Fedorowicz, "Ocena projektu ustawy o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym w świetle zasady proporcjonalności ze szczególnym uwzględnieniem charakteru prawnego Rady ds. Ryzyka Systemowego oraz instrumentów nadzoru makroostrożnościowego", maszynopis s. 1-48.
  4. S. Kasiewicz, L. Kurkliński, W. Szpringer, Zasada proporcjonalności a polski sektor bankowy. Uwarunkowania, narzędzia, szanse, zagrożenia, ALTERUM Ośrodek Badań i Analiz Systemu Finansowego - Zakład Warszawskiego Instytutu Bankowości, Warszawa 2013, zob. również T. Białek, M. Grabowska, P. Brewiński, Opinia prawna z dnia 21 czerwca 2013 r. dotycząca zasady proporcjonalności w europejskim prawie wspólnotowym i polskim porządku prawnym, Centrum Prawa Bankowego i Informacji, Warszawa 2013, passim.
  5. Na podstawie opracowania S. Kasiewicz, L. Kurkliński, W. Szpringer, Zasada proporcjonalności...., passim.
  6. Kryterium zarządcze określono jako "stopień, w jakim cały proces projektowania i implementacji regulacji jest skutecznie zarządzany", S. Kasiewicz, L. Kurkliński, W. Szpringer, Opinia..., s. 20 maszynopisu.
  7. Kryterium prawne zdefiniowano jako "stopień w jakim dana regulacja jest spójna z istniejącym porządkiem prawnym", ibidem, s. 20 maszynopisu
  8. Kryterium finansowe wiązane jest z udzieleniem odpowiedzi na pytanie "na ile zasada proporcjonalności generuje obciążenia finansowe i wpływa na efektywność autonomiczną regulacji, wyrażoną w jednostkach pieniężnych", ibidem, s. 20 maszynopisu.
  9. Kryterium społeczno-ekonomiczne określa "na ile regulacja uwzględnia aspekty ogólnospołeczne i makroekonomiczne", ibidem, s. 20 maszynopisu.
  10. Zob. na podstawie T. Białek i in., Opinia prawna..., s. 21 maszynopisu.
  11. Uwagi RCL z dnia 20 stycznia 2014 r. do projektu ustawy o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym, s. 2.
  12. W dokumencie RCL z 13 maja 2014 r. zawierającym uwagi do projektu ustawy o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym szeroko wskazano przepisy, które mogą grozić paraliżem decyzyjnym i kolizjami w zakresie nadzoru makroostrożnościowego, s. 3 i 4. Podobnie na ten temat zob. stanowisko NBP z 13 maja 2014 r., s. 1 i 2, http://legislacja.rcl.gov.pl/ docs//2/170282/170313/170315/dokument113374.pdf, (26.5.2014).
  13. Stanowisko MF..., s. 3.
  14. Dokument OSR do projektu ustawy o nadzorze makroostrożnościowym, op. cit., s. 1.

 

Udostępnij artykuł: