Raport Specjalny | Horyzonty Bankowości 2022 | Jak nie podatek to wojna

BANK 2022/03

Po latach obniżającej się rentowności polski sektor bankowy zaczął ją powoli odzyskiwać w zeszłym roku. Napaść Rosji na Ukrainę, wojna i sankcje mogą to zatrzymać. Wzrośnie inflacja, gospodarka osłabnie, zwiększy się ryzyko kredytowe. Nawet silne banki mogą przez dłuższy czas nie pokrywać kosztu własnego kapitału. A słabe mogą okazać się obciążeniem dla całego sektora finansowego i podatników.

Po latach obniżającej się rentowności polski sektor bankowy zaczął ją powoli odzyskiwać w zeszłym roku. Napaść Rosji na Ukrainę, wojna i sankcje mogą to zatrzymać. Wzrośnie inflacja, gospodarka osłabnie, zwiększy się ryzyko kredytowe. Nawet silne banki mogą przez dłuższy czas nie pokrywać kosztu własnego kapitału. A słabe mogą okazać się obciążeniem dla całego sektora finansowego i podatników.

Jacek Ramotowski

Rentowność polskich banków systematycznie i coraz mocniej spadała od 2011 r. Dno osiągnęła w roku 2020. Wskutek wzrostu stóp procentowych i niespełnienia się negatywnych scenariuszy gospodarczych po pandemicznym kryzysie w tym roku miała szansę ruszyć w górę. Ale pojawiły się nowe ryzyka związane z wojną. To może przedłużyć bardzo niekomfortową i niebezpieczną sytuację, kiedy znaczna część polskich banków nie pokrywa kosztu kapitału.

Powody spadku

Wieloletni trend spadku rentowności polskich banków zaczął się w 2011 r. – jak pisał o tym Narodowy Bank Polski w „Raporcie o Stabilności Systemu Finansowego” z grudnia 2019 r. Z przeprowadzonej wówczas analizy wynikało, że ma to charakter strukturalny. Według wyliczeń NBP, zwrot z kapitału regulacyjnego (RORC) polskiego sektora obniżył się z niemal 16% na koniec 2011 r. do niespełna 8% w połowie 2019 r. Przypomnijmy, jakie były tego najważniejsze powody.

W związku z regulacjami zwanymi Bazyleą III i IV obniżyła się relacja aktywów do kapitału Tier 1, co w ciągu kilku lat zjadło ok. 2 pkt. proc. rentowności. Rozpoczęty pod koniec 2012 r. cykl obniżek stóp procentowych doprowadził do spadku marży odsetkowej. To kolejny punkt procentowy ubytku rentowności. O ok. drugie tyle obniżyła się rentowność z powodu spadku marży pozaodsetkowej, co było m.in. efektem modelu „bankowości za zero”.

Najsilniejsze uderzenie w rentowność nastąpiło jednak ze strony obciążeń, w tym podatkowych. Z jednej strony banki musiały płacić wyższe składki na fundusz gwarantowania depozytów oraz uporządkowanej restrukturyzacji. Jak zwraca uwagę NBP, stawki te ustalone zostały na znacząco wyższym poziomie niż w większości państw Unii. Podatek bankowy wprowadzony w 2016 r. zadał rentowności najsilniejszy cios. Efektywna stopa opodatkowania banków skoczyła z 21% do 48%. Ta podwyżka ukradła z rentowności ponad 3 pkt. proc.

Tracący z roku na rok rentowność sektor bankowy zderzył się z pandemicznym kryzysem. Stopy procentowe spadły niemal do zera, co spowodowało skurczenie się wyniku odsetkowego. Banki doszły do wniosku, że „bankowość za zero” to pułapka, i&...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: