Raport specjalny – „Ranking największych banków w Polsce”: Innowacyjność nie ma ceny

BANK 2018/06

W tegorocznym „Rankingu największych banków w Polsce Miesięcznika Finansowego BANK” postanowiliśmy wprowadzić nową kategorię „Banki innowacyjne”. Zwyciężył w niej Alior Bank S.A. Zdecydowała o tym jego innowacyjność produktowa oraz umiejętność narzucenia rynkowej gry instytucjom bankowym od lat obecnym nad Wisłą.

W tegorocznym „Rankingu największych banków w Polsce Miesięcznika Finansowego BANK” postanowiliśmy wprowadzić nową kategorię „Banki innowacyjne”. Zwyciężył w niej Alior Bank S.A. Zdecydowała o tym jego innowacyjność produktowa oraz umiejętność narzucenia rynkowej gry instytucjom bankowym od lat obecnym nad Wisłą.

Prof. dr hab. Jan K. Solarz,  Dr Marcin Daniecki Fundacja Instytut Badań i Edukacji Planowania Finansowego

Nic dziwnego, że obecne władze, realizując swoją koncepcję „repolonizacji sektora bankowego”, postanowiły za pomocą PZU S.A. przejąć kontrolę nad tym konkretnym bankiem. Od lat bowiem ma on wizerunek instytucji finansowej bardzo nowatorskiej – tak jeśli chodzi o proponowane produkty, jak i nowy typu podejścia do swoich klientów i do rynku.

image

Mniejszy też dużo może

Na początku transformacji ustrojowej nowo wyodrębnione z Narodowego Banku Polskiego systemowo ważne banki miały po 3% udziału w rodzącym się rynku finansowym. Obecnie masa krytyczna, czyli poziom budżetu, który zapewnia instytucji ciągłość odzyskiwania kosztów z otoczenia handlowego, ulega istotnemu zmniejszeniu. Aby przetrwać na konkurencyjnym rynku bankowym, nie potrzeba już Bóg wie ilu miliardów. Wystarczy być czujnym i odpowiednio reagować na potrzeby konsumentów. Co więcej – nakłady ponoszone na innowacje technologiczne zachęcają banki do konsolidacji, zaś nowe technologie istotnie zmniejszają fundusze niezbędne do funkcjonowania w wirtualnym świecie, w którym tak naprawdę liczy się uwaga klienta, a nie wielkość instytucji.

Na ekranie smartfonu oferta dużych i małych banków wygląda jednakowo. Konsumenci już ponad 50% swej aktywności online poświęcają bankowości mobilnej. Jesteśmy świadkami koegzystencji dużych i niszowych banków opartej na konkurencji, kooperacji i wspólnej walce z konkurencją ze strony trzecich usługodawców – fintechów.

Personifikacja oferty bankowej pozwala trafiać do klientów najzamożniejszych bezpośrednio lub pośrednio poprzez family office. Banki wysoce specjalistyczne mogą się zadowolić mniejszym niż dotychczas udziałem w rynku. Tak czy inaczej kierunek i tempo zmiany sumy bilansowej jest w tej grupie najważniejszym wskaźnikiem sukcesu rynkowego.

Sygnał, którego nie wolno przegapić

Mimo dużej różnorodności banków umownie nazwanych „niszowymi” nadal sygnałem wczesnego ostrzegania o ryzyku systemowym pozostaje spadek sumy bilansowej. Jest to jeden z tych symptomów, który nie powinien pozostać nie zauważony. Na tym tle korzystnie wyróżnia się lider tej grupy Alior Bank S.A. (wzrost sumy bilansowej o 13,63%).

Już w momencie powstania, w listopadzie 2008 r., Alior Bank postawił na innowacje produktowe i szybki rozwój, tak by w dającym się przewidzieć czasie stać się 5–6 bankiem w Polsce. Wzrost sumy bilansowej wynika w pewnej mierze z włączenia do niej części aktywów Banku BPH S.A. Fuzja operacyjna nastąpiła 25 marca 2017 r. Dominującym aktorem w procesie repolonizacji okazało się państwo, którego wehikułem finansowym stał się Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. Atutem Alior Banku był jego autorski i zaawansowany system informatyczny.

Drugi w klasyfikacji – Idea Bank S.A., odnotował bardzo zbliżony wzrost sumy bilansowej – o 11,33%. Jednakże przebudowa struktury jego bilansu skutkowała spadkiem o 43,21% wyniku finansowego netto. W grupie wzrostowej znalazł się też Bank Pocztowy S.A. (o 7,55%).

Na odwrotnym, spadkowym biegunie znalazło się kilka instytucji. Raiffeisen Bank Polska S.A. przygotowuje się do przyjaznego przejęcia przez jeden z banków rolnych. W ramach tych dostosowawczych zabiegów zmniejszono jego sumę bilansową o 8,04%. W sferze jej spadku znalazł się również Bank Ochrony Środowiska S.A. (-5,53%). Minimalną zmianę sumy bilansowej wykazał Euro Bank S.A. (0,65%).

Odmienność mile widziana

Współwystępowanie w grupie banków nieistotnych systemowo przeciwstawnych tendencji – i to w tych samych makroekonomicznych warunkach – nakazuje uważne monitorowanie sytuacji tych z nich, które notowane są na giełdzie. Łatwo w stosunku do nich o wywołanie przepowiedni samo się spełniających. Ujednolicenie zachowań rynkowych w tej grupie banków jest szczególnie niebezpieczne. Jak długo cechują je odmienne tendencje kształtowania się sumy bilansowej, tak długo można nie obawiać się ryzyka systemowego, możliwości zarażania się jednakowym apetytem na ryzyko w warunkach niskiej kultury zarządzania nim.

Systemowe znaczenie ma fakt, że w 2017 r. wartość kredytów dla sektora niekredytowego zwiększyła się o 3,2% do 1040,3 mld zł, a depozytów o 4,0% do kwoty 1062,5 mld zł.

W 2017 r. systemowe i niszowe banki wypracowały wynik finansowy netto w wysokości 13,6 mld zł wobec 13,9 mld zł w roku 2016. Różnica ta (2,3%) wynika z jednorazowego zysku w 2016 r. związanego ze sprzedażą akcji Visa Europe (2,0 mld zł). Negatywny wpływ na wynik netto banków miał dłuższy okres pobierania podatku bankowego w 2017 r. Wzrosły koszty ogólnego zarządu – o 0,5 mld zł oraz koszty pracownicze – o 0,9 mld zł. Podatek bankowy wzrósł o kolejne 0,4 mld zł. Łącznie w 2017 r. instytucje te zapłaciły państwu 3,6 mld zł daniny. Banki podlegające ustawie o podatku od niektórych instytucji finansowych ograniczyły zakup bonów pieniężnych NBP na rzecz papierów skarbowych.

Prof. zw. dr hab. Jan K. Solarz jest kierownikiem Katedry Bankowości i Ubezpieczeń Społecznej Akademii Nauk w Warszawie oraz wiceprezesem Fundacji Instytut Badań i Edukacji Planowania Finansowego

Dr Marcin Daniecki jest prezesem Fundacji Instytut Badań i Edukacji Planowania Finansowego

Udostpnij artyku: