Rynek finansowy: Nadzór ma zastrzeżenia

BANK 2015/03

Co dalej z prawem bankowym? Na drodze ustawodawców piętrzą się kolejne przeszkody.

Co dalej z prawem bankowym? Na drodze ustawodawców piętrzą się kolejne przeszkody.

Krzysztof Maciejewski

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw z dnia 6 listopada 2014 r. rodzi się w prawdziwych bólach. Niedawno do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo w tej sprawie z Komisji Nadzoru Finansowego. Swoje zastrzeżenia zgłasza także Narodowy Bank Polski. Nie wiadomo, czy prace nad nowelizacją nie zostaną na jakiś czas wstrzymane.

Problemy z nazewnictwem Już pierwsza uwaga UKNF jest dość istotna. Andrzej Jakubiak, przewodniczący nadzoru, zaczyna od tytułu projektu. - W związku z tym, że przepisy CRD IV obejmują nie tylko banki, ale również firmy inwestycyjne, postulujemy zmianę tytułu projektu ustawy, polegającą na wyraźnym wskazaniu, iż ten akt prawny obejmuje swoim zakresem oba wyżej wymienione segmenty rynku - stwierdza w piśmie. Dalej jest jeszcze mocniej. Projekt nie uwzględnia szeregu zasadniczych uwag i zastrzeżeń UKNF przekazanych do projektu z dnia 16 kwietnia 2014 r., które były przedmiotem ustaleń na konferencji uzgodnieniowej w Ministerstwie Finansów w dniach 12, 16 i 23 czerwca [2014 r. - przyp. red.] - czytamy. W związku z powyższym UKNF podtrzymuje 2015wszystkie nieuwzględnione uwagi i wskazuje na konieczność zmiany projektu, gdyż w obecnej wersji może powodować on wiele poważnych wątpliwości i problemów prawnych z interpretacją i stosowaniem przepisów w proponowanym brzmieniu.

Zdaniem Andrzeja Jakubiaka, propozycja nowelizacji - w zakresie zmiany ustawy - Prawo bankowe, nadal nie uwzględnia transpozycji szeregu artykułów dyrektywy CRD IV. Oprócz tego pominięto pełen zakres tzw. opcji narodowych, przez co nie wzięto pod uwagę wszystkich upoważnień przewidzianych w CRR dla właściwych organów. W szczególności, w zakresie opcji wynikającej z art. 124 ust. 2 CRR, uwzględniono jedynie możliwość określenia wyższej wagi ryzyka dla ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach. W projekcie brak jest wreszcie transpozycji art. 91 ust. 2 i 9 CRD IV dotyczących odpowiednio wymogu poświęcania wystarczającej ilości czasu na wykonywanie swoich funkcji przez członków rady nadzorczej i zarządu oraz przeznaczania odpowiednich zasobów ludzkich i finansowych na wprowadzenie w obowiązki i szkolenie członków tych organów.

Rola rady

Sporo zastrzeżeń pojawia się już w pierwszym artykule nowego projektu - począwszy od określenia podmiotu dominującego, aż po kompetencje rady nadzorczej. Zgodnie z projektem rada nadzorcza banku sprawuje nadzór nad wprowadzeniem systemu zarządzania oraz ocenia adekwatność i skuteczność tego systemu, w tym zatwierdza polityki, o których mowa w ust. 2, i dokonuje oceny stopnia ich realizacji. Tymczasem projekt, zmieniając treść obecnego art. 9a ustawy Prawo bankowe, przyjął koncepcję proponowaną przez NBP podczas konsultacji poprzedniego projektu. Koncepcja ta, stanowi transpozycję art. 88 ust. 1

CRD IV odnoszącego się do "zasad zarządzania", pomijając jednak całkowicie art. 74 CRD IV odnoszący się z kolei do "zarządzania wewnętrznego oraz planów naprawczych i planów uporządkowanej likwidacji". Tymczasem z treści art. 74 ust. 1 CRD IV wynika wprost, iż powinien on być transponowany łącznie z art. 88 CRD IV, albowiem ów przepis stanowi, iż Instytucje posiadają solidne zasady zarządzania obejmujące jasną strukturę organizacyjną z dobrze określonymi, przejrzystymi i spójnymi zakresami odpowiedzialności, skuteczne procedury służące identyfikacji ryzyka, na które instytucje są lub mogą być narażone, zarządzaniu tym ryzykiem, jego monitorowaniu i raportowaniu oraz odpowiednie mechanizmy kontroli wewnętrznej obejmujące należyte procedury administracyjne i księgowe oraz politykę wynagrodzeń i praktyki w tym względzie, które są zgodne z zasadami należytego i skutecznego zarządzaniem ryzykiem i sprzyjają takiemu zarządzaniu ryzykiem. Jednocześnie zaproponowana w projekcie treść art. 9a ust. 1, z jednej strony powtarza za art. 88 CRD IV "podział obowiązków w ramach organizacji banku", jako jeden z wybranych przez unijnego prawodawcę mechanizmów kontrolnych i jako jeden z wybranych obszarów, jakim jest konflikt interesów, choć te definiowane są w aktach niższego rzędu. Ponadto zaproponowany art. 9a ust. 1-3 nie odnosi się do obowiązków rady nadzorczej, takich jak np. zatwierdzanie strategii, czy zapewnianie integralności systemów rachunkowości i sprawozdawczości finansowej, w tym kontroli finansowej i operacyjnej. W zamian za to, proponowany art. 9a ust. 3 ustanawia nieistniejący w CRD IV obowiązek zatwierdzania "zasad i mechanizmów tworzących system zarządzania". Tymczasem na zarządzanie bankiem składać się może pokaźna liczba mechanizmów i zasad zarządzania i wymóg każdorazowej akceptacji przez radę nadzorczą może paraliżować proces zarządzania wykonywany przez zarząd banku. Ponadto, abstrahując od faktu, iż wedle art. 74 CRD IV, oprócz mechanizmów i zasad, powinny być jeszcze procedury, trudno wyobrazić sobie sytuację, że rada nadzorcza miałaby zatwierdzać wszystkie mechanizmy zarządzania, skoro część z nich wkomponowana jest w systemy IT. Wydaje się, że rada nadzorcza powinna co najwyżej zatwierdzać ogólną politykę zarządzania ryzykiem, względnie poszczególnymi rodzajami ryzyk.

Kwestii spornych ciąg dalszy

Chodzi jednak nie tylko o kwestie proceduralne, ale także i o fundamentalne. Projekt nie tylko nie uwzględnia poprzedniej wersji z 16 kwietnia 2014 r., aby szef komórki audytu wewnętrznego został podporządkowany prezesowi banku, ale dopuszcza wręcz, aby ten sam członek zarządu nadzorował jednocześnie audyt wewnętrzny i zarządzanie ryzykiem. Zdaniem UKNF jest to praktyką niespotykaną i przeczy niezależności audytu wewnętrznego. Co więcej, takie rozwiązanie nie bierze pod uwagę Wytycznych Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB) oraz Międzynarodowych Standardów Praktyki Zawodowej Audytu Wewnętrznego autorstwa The Institute of Intemal Auditors, których stosowanie zaleca EUNB. W opinii UKNF nie tylko podległość audytu wewnętrznego bezpośrednio prezesowi banku, ale także i przede wszystkim rozdzielność nadzorowania komórki audytu i zarządzania ryzykiem, które jest głównym przedmiotem badań komórki audytu wewnętrznego, wynika z wymienionych właśnie wytycznych.

Projekt w obecnym brzmieniu nie uwzględnia również wymogów kwalifikacyjnych dla rady nadzorczej i zarządu, czyli posiadania wiedzy, umiejętności i doświadczenia, które są odpowiednie do pełnionych funkcji i powierzonych obowiązków. Propozycja Ministerstwa Finansów przewiduje pozostawienie obecnego wymogu "posiadania wykształcenia i doświadczenia niezbędnego do kierowania bankiem". Wymogu tego brak w dyrektywie, która nigdzie nie wspomina o wykształceniu członków organu zarządzającego. Pozostawienie tego wymogu utrudni lub wręcz uniemożliwi stosowanie wytycznych EBA w zakresie oceny ostrożnościowej członków organu zarządzającego, które to wytyczne, podobnie jak i dyrektywa, również nie pozwalają na kwestionowanie kompetencji tych osób tylko ze względu na ich wykształcenie (jego poziom lub profil).

Należy też wskazać, że propozycja ministerstwa, nie mając związku z dyrektywą CRD IV, wymóg posiadania wykształcenia i doświadczenia zawodowego niezbędnego do kierowania bankiem rozszerza również na członków rady nadzorczej. Zdecydowana większość członków rad nadzorczych banków nie spełnia tego wymogu, co oznacza, że w przypadku wejścia w życie omawianych przepisów będą oni musieli zostać odwołani ze swych funkcji przez walne zgromadzenia albo KNF.

Rękojmia należytego wykonywania powierzonych obowiązków ma uzasadnienie jako wymóg dla członków zarządu i rady nadzorczej. Jednak projekt, w sposób absurdalny i zupełnie bezrefleksyjny, nakłada ten wymóg również na założycieli banku (zamiast obecnej i właściwej "rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem"). Założyciel banku nie jest członkiem organu, któremu przepisy powierzają jakieś obowiązki.

To tylko niektóre kwestie sporne - list do MF liczy kilkadziesiąt stron. Wiele uwag nadzoru podziela również NBP. Wygląda na to, że mamy problem.

 

Udostpnij artyku: