Ryzyko faktorowi nie straszne, bo jest rozproszone

Finanse i gospodarka

Faktor, jak każdy inny podmiot gospodarczy, zawiera transakcję wtedy, gdy oczekiwane zyski przewyższają spodziewane koszty przy akceptowalnym poziomie ryzyka. Kiedy więc do zawarcia takiej transakcji może dojść? Podstawą finansowania faktoringowego jest portfel wierzytelności.

Faktor, jak każdy inny podmiot gospodarczy, zawiera transakcję wtedy, gdy oczekiwane zyski przewyższają spodziewane koszty przy akceptowalnym poziomie ryzyka. Kiedy więc do zawarcia takiej transakcji może dojść? Podstawą finansowania faktoringowego jest portfel wierzytelności.

W odróżnieniu od kredytu czy leasingu, gdzie podmiot zaciągający zobowiązanie jest jednocześnie jego płatnikiem, w faktoringu dany podmiot otrzymuje środki finansowe, a obowiązek ich spłaty dotyczy jego kontrahentów. Dzięki temu ryzyko faktora jest bardziej rozproszone, transakcja jest obarczona mniejszym ryzykiem, a to powoduje, że faktoring jest łatwiej dostępny dla przedsiębiorców.

Przede wszystkim portfel należności

Analiza faktoringowa przy podejmowaniu decyzji o rozpoczęciu współpracy z klientem opiera się głównie na wnikliwej i szerokiej ocenie portfela należności. Składa się na nią przede wszystkim: rozproszenie portfela, badanie dyscypliny płatniczej odbiorców, ich standingu finansowego oraz dotychczasowych doświadczeń płatniczych. Istotna jest również jakość przejmowanych wierzytelności, poziom i rodzaj wyksięgowań, średnia i planowana wielkość obrotów z odbiorcami, a także stosowane przez przedsiębiorcę terminy płatności. Faktor musi ponadto zrozumieć specyfikę branży, w której działa potencjalny klient oraz zasady współpracy między dostawcą a jego odbiorcami. Jak zauważa Agnieszka Dąbrowska, Analityk z Działu Oceny Ryzyka BRE Faktoring, bardzo istotna jest analiza umów handlowych, jeżeli są podpisywane, oraz dokumentów będących podstawą finansowania, czyli faktur wraz z występującymi dokumentami potwierdzającymi odbiór towaru. - Często kluczową rolę odgrywają informacje pozyskane od samego klienta na temat prowadzonego przez niego biznesu oraz charakteru współpracy z odbiorcami - mówi Agnieszka Dąbrowska. - Kto inny zna lepiej swoich odbiorców oraz specyfikę swojej działalności od dostawcy?

Podstawowym czynnikiem ograniczającym ryzyko faktora jest zatem należycie rozproszony portfel odbiorców o dobrej dyscyplinie płatniczej i sytuacji finansowej. W takim przypadku upadłość jednego, bądź nawet kilku odbiorców nie jest szczególnie bolesna ani dla faktora, ani dla faktoranta.

Dopiero potem analiza finansowa faktoranta

Analiza finansowa faktoranta oczywiście następuje, ale jest ona wtórna w stosunku do analizy portfela. Nastawiona jest przede wszystkim na zrozumienie przyczyn aktualnej sytuacji finansowej klienta oraz ocenienie jego wiarygodności bardziej niż wypłacalności, gdyż to nie on jest podmiotem spłacającym zobowiązanie wobec faktora. - To odbiorcy muszą posiadać płynność finansową i tym samym zdolność do uregulowaniu długu wobec faktora - zaznacza Agnieszka Dąbrowska. -  Sytuacja finansowa dostawcy jest zatem istotna, ale nie najważniejsza i nie przesądzająca o udzieleniu finansowania - mówi.

Faktor musi widzieć w dostawcy potencjał do kontynuowania działalności, czyli musi widzieć zdolność przedsiębiorstwa do przetrwania, nawet jeżeli jego aktualna sytuacja finansowa jest trudna. Jeżeli prawdopodobieństwo upadłości firmy w ciągu najbliższych kilku miesięcy jest duże, faktor zapewne nie zdecyduje się na udzielenie finansowania takiemu podmiotowi niezależnie od tego, jaki portfel należności posiada. Często spotykanym rezultatem ogłoszenia upadłości przez firmę jest zawieszenie dokonywania płatności przez jej odbiorców za dostarczone towary lub usługi, a także masowe reklamacje, które nigdy wcześniej nie miały miejsca. W takiej sytuacji faktor nie ma od kogo ściągnąć należnych mu środków. Jak zaznacza analityk BRE Faktoring niestety, w ostatnich czasach takich przypadków jest coraz więcej - firmy zgłaszają się do faktora już za późno, wtedy kiedy środki od niego pozyskane nie są w stanie naprawić trudnej sytuacji przedsiębiorstwa oraz uchronić go przed ogłoszeniem upadłości.

Poskładanie w całość

Jeżeli portfel należności oraz sytuacja finansowa dostawcy przeszły pozytywnie proces analizy i oceny, faktor przystępuje do strukturyzacji transakcji faktoringowej. Podstawowe parametry transakcji faktoringowej to poziom wypłacanej zaliczki, termin regresu, limit finansowania dostawcy, limity finansowania przyznane dla poszczególnych odbiorców oraz wskaźnik koncentracji. Faktor musi tak ułożyć transakcję, aby wszystkie jej elementy ze sobą współgrały i rekompensowały zlokalizowane obszary ryzyka. Zaliczka powinna być ściśle związana z poziomem wyksięgowań. W rzeczywistym obrocie gospodarczym różnego typu wyksięgowania są powszechne i stanowią nieodłączną część handlu. Zwroty towaru, reklamacje, kompensaty, korekty wynikające z pomyłek przy wystawianiu faktur lub udzielonych rabatów są niejednokrotnie powodem dokonywania przez odbiorców mniejszych wpłat za otrzymane towary, bądź usługi w stosunku do kwoty widniejącej na wykupionej przez faktora fakturze.

Zaliczka to narzędzie, które ogranicza ryzyko finansowania wierzytelności, która z wyżej wymienionych powodów może być niezapłacona w pierwotnej kwocie. - Termin regresu jest uzależniony od maksymalnego, akceptowalnego przez faktora terminu płatności, od dyscypliny płatniczej odbiorców oraz od produktu czy usługi oferowanej przez klienta odbiorcom - mówi Agnieszka Dąbrowska, Analityk z Działu Oceny Ryzyka  BRE Faktoring. - Faktor, decydując się na wydłużenie terminu regresu, decyduje się na dłuższe finansowanie wierzytelności, czyli de facto dłużej oczekuje na płatność od odbiorcy - komentuje. Limit finansowania dostawcy oraz limity finansowania odbiorców powinny być dopasowane do wielkości obrotów - odpowiednio ze wszystkimi odbiorcami oraz z każdym z nich. Faktor dzięki temu ogranicza największe ponoszone przez siebie ryzyko, czyli ryzyko kredytowe. Kolejnym, często wprowadzanym narzędziem ograniczającym ryzyko faktora jest wskaźnik koncentracji, który gwarantuje utrzymanie odpowiedniego poziomu rozproszenia portfela.

Ustalenie podstawowych parametrów transakcji faktoringowej - limitu dla dostawcy, limitów dla poszczególnych odbiorców, poziomu zaliczki, terminu regresu, wskaźnika koncentracji - jest priorytetem dla faktora. Dobrze ustrukturyzowana transakcja nie tylko ogranicza ryzyko transakcji, ale także jest gwarancją zadowolenia klienta ze współpracy z faktorem.

Bieżąca obsługa

Niezwykle istotną kwestią z punktu widzenia faktora jest bieżąca obsługa klienta następująca już po podpisaniu umowy. W faktoringu sytuacja jest ciągle dynamiczna, w szczególności jeśli chodzi o portfel należności - w trakcie umowy mogą zostać dodani nowi odbiorcy, limity przyznane na już funkcjonujących odbiorców, w przypadku zwiększenia z nimi obrotów, mogą zostać podwyższone, niektórzy odbiorcy mogą zostać wykluczeni z finansowania ze względu na złą dyscyplinę płatniczą czy nieakceptowalny poziom wyksięgowań. Portfel przez cały czas trwania umowy ewoluuje. - Faktor musi czasami bardzo szybko reagować na potrzeby klienta i jednocześnie nieustannie czuwać nad wszystkimi zmianami - mówi analityk BRE Faktoring.

Faktor jest narażony na bardzo wysokie ryzyko operacyjne, które wynika bezpośrednio z charakteru oferowanej przez niego usługi faktoringowej. Ryzyko to związane jest zarówno z klientami oraz odbiorcami funkcjonującymi w faktoringu jak i z zatrudnionymi pracownikami. Każdy faktor posługuje się zaawansowanymi systemami IT służącymi do przeprowadzania rozliczeń z klientem oraz generowania różnego rodzaju raportów.

Wciąż jednak praca faktora opiera się w dużym stopniu na wyspecjalizowanej kadrze pracowników. Każda transakcja faktoringowa związana jest z analizą wielu dokumentów, w szczególności dotyczy to finansowanych faktur. W wielu transakcjach faktoringowych klient sam wprowadza faktury do systemu, a faktor je finansuje nie czekając na przesłanie ich w formie papierowej. Ryzyko, które podejmuje faktor jest duże. W związku z tym faktor w celu ograniczenia tego ryzyka może wyrywkowo weryfikować finansowane faktury oraz potwierdzać salda u odbiorców. Jest to narzędzie skuteczne, jednak wymagające dużych nakładów pracy.

Skomplikowane, ale do zrobienia

Transakcje faktoringowe nie zawsze są transakcjami prostymi. Faktor przeważnie nie jest pierwszą instytucją finansową, do której przedsiębiorstwo zgłasza się po finansowanie. Firmy przychodzą po pieniądze do faktora przeważnie w momencie, w którym bank odmówił im finansowania ze względu na trudną lub pogarszającą się sytuację finansową, bądź też brak możliwości zabezpieczenia kredytu.

Jak zaznacza Agnieszka Dąbrowska z BRE Faktoring, nie oznacza to jednak, że faktor jest w stanie sfinansować każdy portfel należności. - Niestety, nie każda transakcja faktoringowa opiera się o idealnie rozproszony portfel odbiorców, którzy regulują swoje zobowiązania terminowo - dodaje. Dzięki dobrze dobranym parametrom odpowiadającym rzeczywistej sytuacji w portfelu należności, faktor jest jednak w stanie tak skonstruować transakcję, żeby udzielić klientowi potrzebnego mu finansowania ograniczając przy tym swoje ryzyko. - Podejście do każdego klienta jest indywidualne - w faktoringu nie ma jasno wytyczonych granic, w których klient czy portfel należności muszą się koniecznie zmieścić - mówi.

Faktoringowi towarzyszy wiele rodzajów ryzyka - wynika to bezpośrednio z charakteru tej usługi. Faktorzy jednak dokonując należytej oceny transakcji, a następnie jej strukturyzacji i bieżącej obsługi są w stanie ograniczyć ponoszone ryzyko i udzielić finansowania podmiotom, które mają często problemy z pozyskaniem na rynku środków na bieżącą działalność.

Źródło: BRE Faktoring Spółka Akcyjna

Udostępnij artykuł: