Samorząd: Kiedy ruszy w Polsce PPP?

NBS 2018/12

Wiele osób obserwujących od lat rozwój rynku partnerstwa publiczno-prywatnego w Polsce zadałoby to pytanie nieco inaczej – dodając „kiedy wreszcie”? Ta niecierpliwość ma swoje uzasadnienie, jeśli uświadomimy sobie, jak efektywnym ekonomicznie i popularnym instrumentem jest PPP choćby w tych krajach UE, które traktujemy jako punkt odniesienia, np. Francja, Niemcy czy Wielka Brytania.

Wiele osób obserwujących od lat rozwój rynku partnerstwa publiczno-prywatnego w Polsce zadałoby to pytanie nieco inaczej – dodając „kiedy wreszcie”? Ta niecierpliwość ma swoje uzasadnienie, jeśli uświadomimy sobie, jak efektywnym ekonomicznie i popularnym instrumentem jest PPP choćby w tych krajach UE, które traktujemy jako punkt odniesienia, np. Francja, Niemcy czy Wielka Brytania.

Renata Siwiec

Polskie PPP ma za sobą okres raczej wyłaniania się niż rozwoju. Przed rokiem 2005 nie było regulacji ustawowych dla PPP, wyjątkiem były zapisy dotyczące trybu koncesji w PZP, a projekty realizowano, wykorzystując inne przepisy prawa, np. ustawę o gospodarce komunalnej czy opłatnych autostradach oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Od 2005 r. zaczęła funkcjonować ustawa z 28 lipca 2005 r. o PPP, ale w okresie jej obowiązywania nie został zawarty żaden kontrakt. Co gorsza, trudnościom i porażkom przy próbach jej stosowania towarzyszyła negatywna opinia w postaci anegdotycznie dodawanego do akronimu bazowego, czwartego P – reprezentującego policję lub prokuraturę.

Renata Siwiec prezes zarządu FC PPP Renata Siwiec jest ekspertem w zarządzaniu organizacjami i procesami rozwojowymi od poziomu planowania strategicznego do etapu wdrożeniowego. Specjalizuje się w prowadzeniu złożonych, komplementarnych programów i projektów partnerskich w tym w ramach szeroko rozumianego PPP w obszarze usług publicznych i rewitalizacji. Ma wieloletnie doświadczenie w realizacji projektów tak infrastrukturalnych, jak i „miękkich” w każdym z sektorów: publicznym, prywatnym i NGO. Pracowała na każdym z poziomów samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo), w regionalnych instytucjach systemu wdrażania funduszy unijnych, a także w firmie konsultingowej Big4. Klasyczne wykształcenie ekonomiczne pogłębione studiami podyplomowymi w zakresie prawa gospodarczego, UE i studiami MBA uzupełnia umiejętnościami technicznymi zwiększającymi skuteczność działania. Jest certyfikowanym managerem (PRINCE2/AGILE practitioner), moderatorem (Design Thinking) i trenerem (wystąpienia publiczne). Jako absolwent Szkoły Liderów jest praktykiem i pasjonatem współpracy międzysektorowej i rozwoju lokalnego opartego na zasadach społeczeństwa obywatelskiegoA

Co hamowało rozwój?

Nowa ustawa, która weszła w życie w 2009 r. wraz z ustawą koncesyjną, ułatwiając stosowanie formuły (m.in. zniesienie obligatoryjności analiz przedrealizacyjnych), rozpoczyna fazę budowania rynku PPP, wzrostu umiejętności przygotowywania projektów oraz tworzenia masy krytycznej zrealizowanych projektów w różnych sektorach gospodarki. W latach 2009–2017 przeprowadzono 382 unikalne postępowania (z powodu powtórzeń ogólna liczba postępowań w tym okresie przekroczyła 500) o łącznej wartości 16,12 mld zł, niestety ich rezultatem było niecałe 120 efektywnych umów. Prowadzone w tym okresie analizy wskazywały na kilka czynników wpływających na powolny w stosunku do faktycznego potencjału rozwój rynku PPP. Przede wszystkim wpływ hamujący w tym okresie miały łatwo dostępne, w większości bezzwrotne, środki UE na inwestycje. W tym kontekście projekty partnerskie, jako trudniejsze i wymagające nowych kwalifikacji, a także w miejsce dotacji, długookresowych zobowiązań finansowych nie były dla strony publicznej atrakcyjne.

Drugim równie ważnym czynnikiem hamującym jest, charakterystyczny dla naszego kraju, niski kapitał społeczny, brak zaufania do instytucji, procedur i możliwości partnerskiej współpracy między sektorami. W takiej przestrzeni społecznej kontrakt jest postrzegany jako gra o sumie zerowej, gdzie satysfakcja jednej strony wiąże się z „przegraną” drugiej. Jednocześnie – jeśli pamiętamy, że przedmiotem umowy PPP jest budżet nie tyle samej inwestycji, co przede wszystkim jej kilkudziesięcioletniego funkcjonowania – w tabelach budżetowych pojawiają się kwoty, które łatwo rozpalają wyobraźnię. Takie doświadczenia skutecznie odstraszały lokalnych samorządowców przed wchodzeniem w projekty PPP nawet tam, gdzie korzyści z podziału ryzyk były ewidentne.

Nowa faza

Ostatnie kilkanaście miesięcy to dla rynku PPP, jak się wydaje, nowa faza rozwoju, i to z wielu powodów.

Znowelizowana ustawa o PPP, która weszła w życie 19 września 2018 r. usunęła większość barier formalnych wskazywanych przez wszystkich uczestników procesu – stronę publiczną, prywatną. Istotne zmiany prawne to m.in.:

  • umożliwienie realizacji PPP na bazie istniejącej spółki podmiotu publicznego (dotychczas niezbędne było powołanie nowej);
  • możliwość podpisania umowy PPP przez spółkę celową, która nie uczestniczyła w postępowaniu;
  • możliwość udzielenia dotacji na inwestycje także w ramach umów partnerstwa publiczno- -prywatnego.

W zakresie środowiska instytucjonalnego i operacyjnego rynku PPP kluczowe zapisy nowelizacji to przede wszystkim:

  • utworzenie na szczeblu krajowym w MIiR jednostki będącej centrum wsparcia rozwoju PPP w zakresie: budowania kompetencji, monitorowania rynku, wspierania inwestycji, opracowywania wzorcowej dokumentacji realizacji projektów informacyjno-promocyjnych czy wsparcia inicjatywy pakietowania projektów);
  • wprowadzenie obligatoryjnej oceny efektywności realizacji przedsięwzięcia poprzez ocenę równoważnych projektów w formule PPP i tradycyjnej z uwzględnieniem takiego samego okresu eksploatacji, technologii itp.;
  • na potrzeby strony publicznej wprowadzono także możliwość wystąpienia do MIiR z wnioskiem o opinię na temat zasadności realizacji przedsięwzięcia, co z punktu np. ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: