Sprawy międzynarodowe: Kongres studentów polskich w Wielkiej Brytanii

NZB 2017/01

nzb.2017.k1.foto.047.a.200x

Polscy studenci w Wielkiej Brytanii przejawiają silną chęć podtrzymywania relacji z krajem. Widać to w wielu podejmowanych przez nich inicjatywach, z których najważniejsza to ich doroczny kongres.

Kazimierz Pierzchała
Ks. dr hab. nauk humanistycznych
z zakresu pedagogiki resocjalizacyjnej.

Ostatni – X już Kongres Polskich Stowarzyszeń Studenckich w Wielkiej Brytanii odbył się na uniwersytecie w Cambridge w dniach 27–29 stycznia 2017 r. Uczestniczyło w nim ok. 350 osób. Gościem honorowym był wicepremier polskiego rządu Mateusz Morawiecki. Organizatorem kongresu była Federacja Polskich Stowarzyszeń Studenckich w Wielkiej Brytanii oraz Cambridge University Polish Society (Congress of Polish Student Societies in the UK). Jest to cykliczne wydarzenie, przygotowywane przez studentów z wiodących brytyjskich uniwersytetów (Oxford, Warwick, Edinburgh i Cambridge), które służy integracji, wymianie doświadczeń, kształtowaniu przyszłych liderów oraz promowaniu polskiej kultury za granicą. Łącznie wzięło w nich udział już ponad 2000 delegatów. Uczestnikami są studenci różnych kierunków – od ekonomii, poprzez prawo, finanse, a także nauki przyrodnicze.

– Studiujecie na najlepszych uczelniach w Wielkiej Brytanii i cały świat stoi przed wami otworem. Jednak przed podjęciem życiowych decyzji już po studiach, zachęcam was do przyjrzenia się biografiom najwybitniejszych Polaków okresu II Rzeczpospolitej – Narutowicz czy Mościcki też studiowali i pracowali na zagranicznych uniwersytetach – pierwszy w Zurychu, drugi we Fryburgu. Ale zdecydowali się wrócić do Polski i budować nasze państwo na nowo. Polska teraz też potrzebuje agentów zmiany – nowego pokolenia naukowców, menedżerów, urzędników, którzy tchną nowego ducha w polskie firmy i instytucje. (…) Moim marzeniem jest, żebyście pomimo wielu możliwości stojących przed wami, zdecydowali się wrócić do Polski i pracować dla dobra naszego kraju – zachęcał młodych Polaków wicepremier Mateusz Morawiecki.

Podkreślił również wagę katedry polskiej, działającej od dwóch lat na brytyjskiej uczelni. Studia polskie na Wydziale Języków Nowożytnych i Średniowiecznych Uniwersytetu Cambridge ruszyły w październiku 2014 r. Utworzenie polskiej katedry miało na celu nie tylko zaoferowanie brytyjskim studentom kursów języka polskiego, literatury i kultury, ale także organizację otwartych dla szerokiej publiczności wydarzeń promujących Polskę i pokazujących jej rosnącą rolę w Europie. Dzięki środkom przyznanym przez polski rząd możliwe będzie nie tylko kontynuowanie działalności katedry, ale także jej rozwój. W planach jest prowadzenie studiów polonoznawczych w zakresie nauk humanistycznych i społecznych, realizacja wspólnych polsko-brytyjskich projektów naukowych, a także promowanie polskiej kultury i nauki w środowisku brytyjskim1. Uroczystego otwarcia jubileuszowej edycji kongresu dokonali ambasador Arkady Rzegocki oraz podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Łukasz Szumowski. – Dzięki głębokim reformom, jakie przeprowadzamy, polska nauka i polskie uniwersytety mają szansę stać się coraz lepszymi. Wszystko po to, abyście mogli oddawać się swojej pasji naukowej we własnym kraju, w Polsce – powiedział ten ostatni.

Bezpośrednio po swoim wystąpieniu minister Szumowski spotkał się z przedstawicielami środowisk studenckich. W trakcie spotkania omawiana była nowa inicjatywa Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego: program wykładów, które mają być wygłaszane przez wybitnych polskich naukowców na czołowych uczelniach brytyjskich. Start przedsięwzięcia planowany jest jeszcze na 2017 r. Spotkania mają mieć charakter otwarty, a ich celem ma być zainteresowanie brytyjskiej społeczności akademickiej polskimi osiągnięciami w poszczególnych dziedzinach nauki. Kampania będzie opierała się na ścisłej współpracy MNiSW ze studiującymi w Wielkiej Brytanii Polakami.

Format wydarzenia

Tegoroczna edycja kongresu miała nowy format, oparty na czterech filarach:

  1. kulturze,
  2. karierze (biznesie),
  3. polityce i ekonomii,
  4. integracji (ksenofobii).

Każdy z filarów miał temat przewodni, związany z kwestiami ważnymi dla Polaków studiujących na uczelniach brytyjskich, takich jak miejsce kultury polskiej w życiu polskich studentów za granicą, możliwość rozpoczęcia kariery w Polsce czy wpływ brexitu na sytuację młodych Polaków w Wielkiej Brytanii.

Odbyły się również liczne warsztaty i prezentacje firm zainteresowanych absolwentami renomowanych uczelni brytyjskich. Ważnym elementem kongresu była także integracja uczestników, której sprzyjał zorganizowany w tym roku wyjątkowy bal maskowy w XIII-wiecznej rezydencji Tudorów pod Cambridge. KULTURA. W spotkaniu dotyczącym kultury głos zabrali m.in: Jan Komasa, Anda Rottenberg i Andrzej Seweryn. BIZNES. Z kolei w panelu poświęconym sprawom biznesu udział wzięła m.in. Małgorzata O’Shaughnessy, dyrektor zarządzająca regionem CEE – Visa Europe2. – Świat finansów i płatności nigdy wcześniej nie był tak fascynujący jak obecnie. Pojawia się coraz więcej innowacyjnych rozwiązań i technologii, którymi w naturalny sposób są zainteresowani młodzi ludzie. Visa znajduje się w centrum innowacji dotyczących świata płatności i jest aktywnym partnerem działań związanych z edukacją młodych ludzi, którzy w przyszłości mogą współuczestniczyć m.in. w tworzeniu takich nowych rozwiązań – powiedziała3.

POLITYKA. Dużym zainteresowaniem cieszyły się debaty poświęcone polskiej polityce zagranicznej, w której uczestniczyli były szef polskiej dyplomacji Radosław Sikorski i prof. Andrzej Nowak z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kariera w Anglii

Polish Business Society, czyli stowarzyszenie, które zajmuje się łączeniem polskich studentów w Wielkiej Brytanii i kontaktowaniem ich z firmami w Polsce, zapytało o plany zawodowe około 250 uczestników w Polish Economic Forum 2015. To osoby z najlepszych światowych uczelni – LSE, Oxfordu, Cambridge czy King’s College London. 58% ankietowanych studentów stwierdziło, że nie zamierza wracać do Polski chwilę po skończeniu studiów. Takie plany ma natomiast 42% studentów. Jednak w dłuższej perspektywie większość z nich wiąże swoją przyszłość z Polską. Ponad 3/4 studentów powiedziało, że chce wrócić do kraju w najbliższych czterech–siedmiu latach4.

Skąd takie plany? – Z jednej strony chodzi o przywiązanie do rodziny i znajomych, a z drugiej o chęć przyczyniania się do rozwijania Polski. Wiedza zdobyta za granicą może się do tego szczególnie przydać. Poza tym w Londynie, i ogólnie w Wielkiej Brytanii, jest dużo większa konkurencja. W Polsce można o wiele łatwiej zrobić coś znaczącego, szczególnie z tak dobrą edukacją5. Według sondażu przeprowadzonego przez jeden z polskich portali internetowych w Wielkiej Brytanii polscy studenci w UK przejawiają znacznie większą aktywność zawodową niż ich brytyjscy rówieśnicy. Z danych udostępnionych przez portal wynika, że Polacy studiujący na brytyjskich uniwersytetach pracują o 110,5 dni w roku więcej niż Brytyjczycy. Badania przeprowadzono na grupie słuchaczy ostatniego roku studiów oraz niedawnych absolwentów. Okazało się, że przeciętny polski student pracuje w ciągu tygodnia 28,5 godziny, podczas gdy jego brytyjski kolega tylko 11,5 godziny. Co trzeci student Polak potrafi pracować – jak się okazuje – nawet i 40 godzin tygodniowo. Ta niższa aktywność brytyjskich studentów wynika nie tylko z niechęci do pracy, lecz również z tego, że rodziców stać na utrzymywanie studiujących dzieci. Ponadto Brytyjczycy skwapliwiej korzystają ze wszelkiego rodzaju dofinansowań i kredytów6. Prawie 50% ankietowanych oświadczyło, że najczęstszym powodem podjęcia przez nich zatrudnienia była konieczność zarobienia na utrzymanie, natomiast dla co czwartego respondenta praca jest również miejscem, w którym nabywa cennego doświadczenia zawodowego. Polscy absolwenci, którzy zaraz po studiach zaczynają pracę są bardziej samodzielni i dysponują większymi umiejętnościami niż Brytyjczycy.

Brexit – wracać, czy nie wracać?

Studia w Wielkiej Brytanii będą dostępne dla młodzieży z Polski na tych samych zasadach, co przed referendum w sprawie brexitu. Przynajmniej do roku 2018/2019. Brytyjskie uniwersytety robią wszystko, żeby przyciągnąć chętnych z UE. Mimo wyników referendum uniwersytety na Wyspach będą nadal funkcjonować w systemie bolońskim. Znaczy to, że stopień naukowy, kompetencje, zaliczone w Wielkiej Brytanii przedmioty i kursy akademickie będą respektowane przez polskie uczelnie i pracodawców. Dotyczy to wszystkich krajów, które przystąpiły do systemu bolońskiego, a wśród nich też tych, które nie należą jednocześnie do UE (np. Norwegia). Brexit nie oznacza odejścia od tego przez brytyjskie wyższe uczelnie” – podkreśla Vivien Stern, reprezentująca kanclerzy szkół wyższych i uniwersytetów w Wielkiej Brytanii7. Po decyzji Brytyjczyków o opuszczeniu Unii Europejskiej jedynie 5,5% ankietowanych Polaków w UK deklaruje powrót do kraju. Większość badanych – 62,5% – twierdzi, że będzie próbowało pozostać na Wyspach, z czego aż 40,5% zapewnia, że za wszelką cenę. Z badania na grupie polskich emigrantów (badanie zostało przeprowadzone przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych – IBRIS w Wielkiej Brytanii w czerwcu i lipcu 2016 r.) mieszkających w UK wynika także, że 12,1% respondentów wyjedzie do innego kraju Unii Europejskiej. Z kolei 3,4% twierdzi, że zamierza zamieszkać w państwie spoza UE. Tylko 5,5% deklaruje, że w planach ma powrót do rodzinnego kraju. Jak szacuje Polski Instytut Spraw Międzynarodowych – choć trudno precyzyjnie ustalić, ilu Polaków po brexicie może nie kwalifikować się do stałego pobytu – należy szacować, że problem ten może dotyczyć 120–400 tys. osób. Będą one musiały aplikować o wizę na podstawie brytyjskich przepisów, a w przypadku odmowy otrzymają decyzję o opuszczeniu kraju8.

„Wyborcza” skontaktowała się z kilkunastoma brytyjskimi uniwersytetami, pytając o rekrutację kandydatów z Polski po referendum. Wszystkie zastrzegają, że nadal zależy im na studentach z zagranicy. Większość przyznaje, że naciska na rząd, by jak najszybciej rozwiał wątpliwości dotyczące ich statusu po brexicie oraz by utrzymać nabór na dotychczasowym poziomie9. Środowiska akademickie Wielkiej Brytanii wypowiadały się szczególnie mocno przeciw brexitowi. Szacuje się, że około 90% pracowników wyższych uczelni zagłosowało przeciw. Nic dziwnego: brexit odetnie możliwości pozyskiwania środków finansowych z UE na badania i koszty płac naukowców pracujących przy tych projektach10.

Najważniejsze pytanie na przyszłość brzmi: jakie warunki czekają przyjmowanych na studia po brexicie, czyli najprawdopodobniej od 2019 r? To będzie już zależało od wyniku negocjacji między Brytyjczykami a Unią. Pod koniec 2016 r. szefowa brytyjskiego MSW Amber Rudd wspomniała o zaostrzeniu kryteriów naboru zagranicznych kandydatów11. Kwestia opuszczenia UE przez Wielką Brytanię była ważnym wątkiem wywiadu, jakiego wicepremier Mateusz Morawiecki udzielił w Cambridge telewizji Sky News.

Integracja kontra ksenofobia

W części poświęconej ksenofobii wypowiedzieli się m.in.: dr Adam Bodnar – Rzecznik Praw Obywatelskich oraz socjologowie: dr Karolina Wigura i dr Rafał Pankowski.

Wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Zeid Ra’ad Al- -Hussein wezwał władze Wielkiej Brytanii do zapobiegania aktom ksenofobii, jakie nastąpiły na skutek podjętej w referendum decyzji o opuszczeniu UE. Komisarz oświadczył, że jest głęboko zaniepokojony doniesieniami o incydentach wymierzonych w mniejszości i obcokrajowców żyjących w Wielkiej Brytanii, do jakich doszło po referendum ws. brexitu. – Rasizm i ksenofobia są całkowicie i absolutnie nie do zaakceptowania – powiedział Zeid. Wezwał brytyjskie władze do „powstrzymania ksenofobicznych ataków i zapewnienia, że wszyscy podejrzani o rasistowskie ataki i ataki wymierzone w cudzoziemców będą pociągnięci do odpowiedzialności”12.

W całej Europie wzrastają nastroje ksenofobiczne i nacjonalistyczne. W wielu krajach coraz większą popularność zdobywają partie polityczne, które z niechęcią odnoszą się do imigrantów. Skąd wziął się ten trend? „Obcy”, czyli imigranci, problemem stają się z kilku powodów. Głównym jest trudna sytuacja gospodarcza, szczególnie w pogrążonej w kryzysie Europie, gdy bezrobocie jest wysokie. Sytuacja zaostrza się, gdy ich populacja przekracza 10%. Imigranci stają się kozłem ofiarnym, a żerujący na niskich odczuciach politycy nie krępują się, by zbić na nich potencjał polityczny13.

Cenne doświadczenie

Co zdobywają studenci uczestniczący w takim kongresie? Doświadczenie. Nawiązywanie kontaktów, integracja polonii studenckiej, rozmowy z osobami ze świata kultury, biznesu, spotkania z reprezentantami firm sponsorskich, promocja powrotu do Polski, zatrudnienia w wiodących firmach. – Polscy studenci na Wyspach trzymają się razem. Kongres pomaga spełniać marzenia, pokazuje drogę – powiedziała prezydenta stowarzyszenia na Uniwersytecie Cambridge Anna Gruszczyńska14.


Przypisy

  1. Ministerstwo Spraw Zagranicznych (MSZ), X Kongres Polskich Studentów w Wielkiej Brytanii, http://www.londyn.msz.gov.pl/pl/c/MOBILE/aktualnosci/10__kongres_polskich_ studentow_w_wielkiej_brytanii [dostęp 22 lutego 2017]; Ministerstwo Rozwoju, Wizyta wicepremiera Mateusza Morawieckiego w Cambridge, https://www.mr.gov.pl/strony/aktualnosci/wizyta-wicepremiera-mateusza-morawieckiego-w-cambridge/ [dostęp 22 lutego 2017]; Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Kongres polskich studentów w Wielkiej Brytanii już po raz dziesiąty, http://www.nauka.gov.pl/aktualnosci-ministerstwo/ kongres-polskich-studentow-w-wielkiej-brytanii-juz-po-raz-dziesiaty.html [dostęp 22 lutego 2017], zob.: 10TH Congress Of Polish Student Societies In The UK, 27-29th January 2017 Cambridge, United Kingdom, http://polishcongress.org/ [dostęp 22 lutego 2017].
  2. PAP, Nauka w Polsce, Kongres polskich studentów w Wielkiej Brytanii, http://naukawpolsce. pap.pl/aktualnosci/news,412667, kongres-polskich-studentow-w-wielkiej-brytanii. html [dostęp 22 lutego 2017]; Visa, Zmiany w gospodarce ważnym tematem największej konferencji polskich studentów w Wielkiej Brytanii wspieranej przez Visa, http://resources. mynewsdesk.com/image/upload/cnxpajqvtrdfy4psuqdz.pdf [dostęp 22 lutego 2017].
  3. Visa, Zmiany w gospodarce… op. cit.
  4. Kariera w Anglii? Nie, dziękuję… op. cit.
  5. Tamże.
  6. J. Młynarski, Anglia: Pracowity jak polski student, 2011, http://www.polishexpress.co.uk/anglia-pracowity-jak-polski-student [dostęp 22 lutego 2017].
  7. K. Błachnio, Studia w UK? Brexit nic nie zmieni, 2016, http://www.newsweek.pl/nauka/studia-w-uk-brexit-nic-nie-zmieni,artykuly, 394460,1.html [dostęp 22 lutego 2017].
  8. A. Turek, Brexit: Ponad 40% Polaków spróbuje za wszelką cenę pozostać na Wyspach, PAP, 2016, http://businessinsider.com.pl/wiadomosci/brexit-sondaz-na-temat-pozostaniapolakow-na-wyspach/dvvh0r8 [dostęp 22 lutego 2017].
  9. M. Czarnecki, Co czeka polskich studentów w Wielkiej Brytanii po brexicie, 2016, http://wyborcza.pl/7,75399,20858834,co-czeka-polskich-studentow-w-wielkiej-brytanii-po-brexicie.html [dostęp 22 lutego 2017].
  10. K. Błachnio, Studia w UK?…, op. cit.
  11. M. Czarnecki, Co czeka polskich studentów…, op. cit.
  12. Akty ksenofobii po brexicie. Apel ONZ do władz Wielkiej Brytanii, PAP, http://www.polskieradio.
    pl/5/3/Artykul/1637045, Akty-ksenofobii-po-Brexicie-Apel-ONZ-do-wladz-Wielkiej-Brytanii [dostęp 22 lutego 2017], zob.: M. Solińska, Przyszłość Polaków w UK: spotkanie Theresy May i Beaty Szydło, ENGLAND.PL, 2016, http://www.england.pl/aktualnosci/wielka- brytania/news.html?n=3506 [dostęp 22 luty 2017].
  13. Widmo ksenofobii krąży nad Europą, Wirtualna Polska, 2014, http://finanse.wp.pl/ kat,1013819, title, Widmo-ksenofobii-krazy-nad-Europa,wid, 16415897, wiadomosc. html?ticaid=118ad5 [dostęp 22 lutego 2017].
  14. TVN24, Polacy organizują… op. cit.