Strefa VIP: Krótka historia bankowości i pieniądza (cz. 4)

BANK 2014/07-08

W roku 301 n.e. cesarz Dioklecjan wydał edykt ustalający w cesarstwie rzymskim stałe ceny towarów i wysokość płac z honorariami lekarzy i adwokatów włącznie. Edykt przewidywał karę śmierci za niestosowanie się do ustalonych w nim cen maksymalnych. Ceny jednak nadal rosły, szalała inflacja, trwał kryzys, a imperium chyliło się ku upadkowi. Tysiące kupców poniosło śmierć za przekroczenie cen maksymalnych, a pomimo to rozporządzeń edyktu nie dało się skutecznie wyegzekwować ze względu na olbrzymi obszar imperium, w którym kwitła spekulacja.

W roku 301 n.e. cesarz Dioklecjan wydał edykt ustalający w cesarstwie rzymskim stałe ceny towarów i wysokość płac z honorariami lekarzy i adwokatów włącznie. Edykt przewidywał karę śmierci za niestosowanie się do ustalonych w nim cen maksymalnych. Ceny jednak nadal rosły, szalała inflacja, trwał kryzys, a imperium chyliło się ku upadkowi. Tysiące kupców poniosło śmierć za przekroczenie cen maksymalnych, a pomimo to rozporządzeń edyktu nie dało się skutecznie wyegzekwować ze względu na olbrzymi obszar imperium, w którym kwitła spekulacja.

Marcin Mazur

Dioklecjan zrzekł się władzy w 305 roku n.e., zaś jego reformy kontynuował i doprowadził do końca Konstantyn Wielki (cesarz rzymski w latach 306-337 n.e.). Przeniósł on stolicę do Bizancjum, zwanego odtąd Konstantynopolem, i dokończył reformy monetarne Dioklecjana. Wprowadził (ok. 311-312 r. n. e.) system nowej złotej monety solid (łac. solidus) o wadze 4,54 grama. Solidus to po łacinie mocny, trwały i taka miała być ta moneta – trwała i niezmienna. Na wiele stuleci solid stał się podstawą systemów pieniężnych. Przetrwał nie tylko rozpad cesarstwa rzymskiego w roku 395 n.e. na część zachodnią i wschodnią, ale utrzymał się w cesarstwie wschodniorzymskim i stał się pieniądzem handlu międzynarodowego.

Reformy Dioklecjana i Konstantyna miały uratować system ekonomiczny imperium rzymskiego oraz zahamować inflację, ale udało się im jedynie spowolnić kryzys. Obrót pieniężny stale zmniejszał się, podatki płacono głównie w naturaliach, zaś produktami, a nie pieniądzem płacono większość wynagrodzeń. Niepewność waluty wpłynęła na podniesienie cen ziemi, a upadek handlu spowodował powstanie ogromnych posiadłości ziemskich. Jednak powrót do gospodarki naturalnej w IV w. znacznie osłabił skutki ówczesnej inflacji. Gdzie i kiedy powstały przyczyny tego kryzysu i czy można było go uniknąć? Odpowiedzi należy szukać kilka wieków wcześniej w powstających wówczas systemach bankowych oraz w ludzkiej naturz

Jedną z cech ludzkiej natury jest chciwość. Pod jej wpływem nawet szlachetni i wykształceni ludzie łamią prawo w imię własnych korzyści. Fałszerzem monet był grecki filozof Diogenes z Synopy (413-323 r. p.n.e.). Robił to też jego ojciec, bankier w Synopie, za co zmarł w więzieniu. Diogenes, nie mogąc pogodzić się z tym faktem, udał się po poradę do wyroczni w Delfach, gdzie na świątyni Apollona przeczytał napis: „Lepiej podrabiać pieniądze aniżeli prawdę”. To ostatecznie go przekonało, aby wstąpić w ślady ojca i zostać fałszerzem monet. Miał jednak wiele szczęścia, bowiem gdy to odkryto, skazano go jedynie na wygnanie. Diogenes udał się wówczas do Aten, gdzie jako filozof głosił, że umiłowanie pieniądza jest źródłem zła. Tam też zmarł.

Diogenes nie był wyjątkiem. Fałszerze monet (pieniędzy) byli, są i będą. To właśnie oni odpowiadają za kryzysy monetarne i bankowe prowadzące w konsekwencji do wojen i rewolucji. Najpierw były to jednostki, potem kantory i banki. Dzisiaj są to wielkie ponadnarodowe korporacje, ale motyw pozostał ten sam – chciwość. Było i jest to możliwe, ponieważ ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Udostępnij artykuł: