Temat Numeru | Obrót Gotówkowy | Obrót gotówkowy, jak każda usługa, ewoluuje

BANK 2020/12

Każdy obszar biznesowy należy systematycznie optymalizować. Rosnące zainteresowanie systemami do automatyzacji obsługi gotówki to efekt coraz większej świadomości korzyści, jakie daje ich zastosowanie. Po pierwsze – znacząco redukują koszty i nakłady. Po drugie – skraca się czas pracy osób zaangażowanych w obrót gotówkowy oraz zmniejsza się liczba niezbędnych transportów gotówki.

Fot. Quarta/stock.adobe.com

Każdy obszar biznesowy należy systematycznie optymalizować. Rosnące zainteresowanie systemami do automatyzacji obsługi gotówki to efekt coraz większej świadomości korzyści, jakie daje ich zastosowanie. Po pierwsze – znacząco redukują koszty i nakłady. Po drugie – skraca się czas pracy osób zaangażowanych w obrót gotówkowy oraz zmniejsza się liczba niezbędnych transportów gotówki.

Adam Żółw

Obrót środków płatniczych coraz częściej wspierają technologie cyfrowe. Ministerstwo Finansów poinformowało, że w Polsce działa już milion terminali płatniczych. Wszystkie obsługują płatności zbliżeniowe. Ponad 310 tys. z nich pochodzi z programu prowadzonego przez Fundację Polska Bezgotówkowa.

Banki w awangardzie

Ogromną rolę w kształtowaniu płatności bezgotówkowych w Polsce odegrał sektor bankowy. Pierwszy bankomat uruchomił, w 1987 r., Bank Polska Kasa Opieki SA – dziś Pekao SA. Pierwszy zainstalowano w 1992 r. w Hotelu Marriott w Warszawie. Po 12 latach, pod koniec 2004 r., funkcjonowało w Polsce jedynie 100 tys. terminali płatniczych. W ciągu kolejnych 12 lat przybyło 400 tys. urządzeń. Zainstalowanie kolejnego pół miliona terminali zajęło już tylko 4 lata.

Wsparciem dla gotówki, w kraju i na świecie, są płatności bezgotówkowe, w tym zbliżeniowe za pomocą kart, smartfonów czy zegarków. Podstawowym miejscem dokonywania transakcji stał się smartfon wraz z zainstalowaną w nim aplikacją bankową. A są to rozwiązania coraz bardziej zaawansowane, co dobrze widać choćby na przykładzie aplikacji SGB-Banku.

– Nowa aplikacja SGB Mobile posiada praktyczny i uniwersalny interfejs, przyjazny dla klientów i gwarantujący im pełne bezpieczeństwo. Umożliwia zalogowanie się z wykorzystaniem biometrii, a także dostęp do rachunku, historii transakcji, możliwość wykonywania przelewów (również Express Elixir), dodawania kart i korzystania z płatności mobilnych. Posiada też funkcje, których nie ma żaden inny bank w Polsce. Pozwala zarządzać subskrypcjami nie tylko dla najbardziej popularnych serwisów streamingowych czy muzycznych (np. Netflix czy Spotify), ale oferuje również możliwość zarządzania kartami dodanymi w ramach płatności mobilnych BLIK, portfeli cyfrowych (Google Pay, Apple Pay, Garmin Pay, Fitbit Pay) oraz w internecie. Zachęcamy naszych klientów do płatności bezgotówkowych, zwłaszcza z wykorzystaniem SGB Mobile. To wygodne, bezpieczne, przyjazne – przekonuje Roman Szewczyk, rzecznik prasowy SGB.

Po staremu, ale nowocześnie

Oczywiście bankowcy nie obsługują wyłącznie cyfrowych odpowiedników pieniędzy. Zajmują się także gotówką. I korzystają z innowacyjnych technologii.

Do wsparcia obiegu gotówki używane są zaawansowane systemy wspierania decyzji związanych z zarządzaniem jej przepływem. Służą one do monitorowania i zarządzania procesem jej przebiegu w punktach gotówkowych. Systemy te umożliwiają prognozowanie i optymalizację zaopatrzenia w gotówkę w bankach, u operatorów bankomatów czy w firmach transportujących gotówkę. Dzięki takim rozwiązaniom banki mogą zapewnić pełną obsługę biznesową procesów gotówkowych, oferując przy tym możliwość natychmiastowego księgowania zdeponowanych pieniędzy na koncie klienta. Zwiększa się też bezpieczeństwo transportów i zmniejszają straty – wyjaśnia Piotr Młynarczyk, manager Zespołu Płynności Gotówkowej w Credit Agricole Banku Polska.

Wdrożone w ING rozwiązania technologiczne dla obrotu gotówkowego to przede wszystkim urządzenia wspierające pracowników w procesie liczenia i przechowywania gotówki. Przyśpieszają proces jej przeliczenia, minimalizują błędy kasjerów wynikające z przyjęcia banknotów podejrzanych co do autentyczności. Dzięki recyklingowi gotówki optymalizuje się jej ilość w kasie oraz znacznie skraca proces rozliczenia i uzgodnienia kasy. Rozwiązania te są bardzo cenione przez pracowników – dodaje Robert Pawlaczek, ekspert w Centrum Agile – Karty i Gotówka w ING Banku Śląskim.

Mariusz Grzegorski, dyrektor Centrum Zarządzania Gotówką w PKO Banku Polskim, przybliżył nam stosowany tam model obsługi gotówki. – Niewątpliwą przewagę PKO Banku Polskiego stanowi własna sieć sortowni na terenie całego kraju. Dzięki temu innowacyjne technologie są spójnie stosowane na kilku poziomach, począwszy od procesowania samej gotówki w naszych centrach gotówkowych, przez wspieranie pracowników oddziałów, aż do kanału samoobsługowego, gdzie klient sam może wykonywać pewne czynności. Wiodącym celem wdrażania nowych technologii w obszarze gotówkowym, oprócz klasycznej automatyzacji czynności manualnych i powtarzalnych, jest skracanie czasu procesowania gotówki – wyjaśnia.

W efektywnym procesie banknoty/monety nie powinny być procesowane maszynowo w danym centrum gotówki więcej niż jeden raz – to jest nasz cel. W centrach gotówki przykładami takich wdrożeń są zaawansowane i autonomiczne parki bilonowe, zaś w kanale samoobsługowym zastosowanie bankomatów z zamkniętym obiegiem gotówki (recyklerów), które pozwalają naszym klientom na szybsze i wygodniejsze wpłaty nawet kilkuset banknotów jednocześnie. Zaawansowana technologia w tych urządzeniach weryfikuje autentyczność i jakość obiegową w czasie rzeczywistym podczas samej transakcji – np. podczas wpłaty to urządzenia podejmują decyzję, czy dany banknot wydać kolejnym klientom, czy wycofać go z obiegu. Na poziomie zarządzania gotówką, podobnie jak w innych obszarach, są wykorzystywane również nowoczesne technologie opierające się m.in. na zaawansowanej analityce, bussines intelligence, czy rozwiązania z udziałem AI/ML. Tutaj bez wątpienia kluczowym celem wsparcia technologii dla całego procesu jest zapewnienie ciągłości dostępu gotówki dla klientów, w sposób jak najbardziej efektywny kosztowo – dodaje Mariusz Grzegorski.

Co można, należy optymalizować

Obsługa gotówki nie jest kompletnie skończoną, idealną całością. Jest miejsce na stałe usprawnienia i optymalizację procesów. – W dobie pandemii mamy zawirowania wśród firm Cash In Transit i dostawców technologii. W firmach CIT nastąpią spadek przychodów i ograniczenie inwestycji, a to ze względu na wprowadzone ograniczenia obsługi m.in. galerii handlowych. Pogorszenie wyników czeka też dostawców rozwiązań do obsługi gotówki, poza spadkiem przychodów sektor ten czeka prawdopodobnie konsolidacja – zauważa Roman Szewczyk.

W obszarze automatyzowania obsługi i logistyki gotówki także pojawiają się nowe technologie i rozwiązania. Bez wątpienia bardzo dużym wyzwaniem dla rynku, ale jednocześnie impulsem do stosowania zaawansowanych urządzeń, będzie konieczność dostosowania się do regulacji NBP w zakresie ograniczenia ręcznego liczenia gotówki do 10% przepływów gotówkowych. Dużą zmianą jest wdrożenie standardu GS1 przez NBP.

Pandemia przyspieszyła trendy w świecie gotówkowym. Jednym z nowych narzędzi jest system Viacash – inteligentne rozwiązanie gotówkowe umożliwiające wpłatę lub wypłatę gotówki przy kasie, za pomocą aplikacji bankowej generującej kod kreskowy, który można zeskanować podczas zakupów. System został wprowadzony na rynek polski w 2020 r. – informuje Piotr Młynarczyk.

ING Bank Śląski przekazał czynności związanie z obsługą i logistyką gotówki podmiotom zewnętrznym, które we własnym zakresie automatyzują swoje procesy, chcąc podnieść ich jakość i zmniejszyć zaangażowanie pracowników w ich obsługę. Działania te wynikają z proekologicznej polityki banku, jak również wpływają na optymalizację procesu obiegu dokumentacji.

Ewolucja maszyn

Na pierwszej linii kontaktu gotówki z bankiem stoją maszyny. One także ­podlegają zmianom. Jednym z trendów jest nacisk na integrację wielu możliwości w jednym urządzeniu. Anna Strompowska, Partnership Manager z Credit Agricole Banku Polska zwraca uwagę, że banki oraz instytucje świadczące usługi wpłatomatowo-bankomatowe odchodzą od urządzeń tylko z funkcją wpłaty (wpłatomaty) i inwestują w tzw. recyklery, czyli urządzenia z funkcją wpłaty i wypłaty posiadające zamknięty obieg gotówki. Koszt zakupu, obsługi CIT, obsługi serwisu pierwszego i drugiego stopnia takich urządzeń jest niższy niż w dwóch oddzielnych Urządzeniach monofunkcyjnych (bankomat i wpłatomat). Ponadto takie urządzenie zajmuje mniej miejsca niż dwie maszyny. Można więc powiedzieć, że z uwagi na koszty obsługi oraz oszczędność przestrzeni wzrasta zapotrzebowanie na urządzenia, które skupiają w sobie więcej niż jedną funkcjonalność.

Ewolucja maszyn przebiega w kierunku jak najszerszego wykorzystywania recyklingu gotówki oraz wprowadzania rozwiązań o kompaktowych rozmiarach, ale znacząco większej funkcjonalności w zakresie większej pojemności kaset na banknoty, większej liczby przyjmowanych banknotów, czy też zwiększonej prędkości ich przeliczania oraz odporności na zacięcia i potencjalne błędy klientów. Standardem jest stosowanie wymogów NBP w zakresie sprawdzania autentyczności, weryfikacji jakości obiegowej, ale urządzenia obecnie mogą być rozbudowywane o obsługę dużej liczby walut obcych (np. w recyklerach kasjerskich) i inne dodatkowe funkcje – informuje Mariusz Grzegorski.

Zauważamy nowe rozwiązania w obszarze obsługi urządzeń typu bankomat/wpłatomat. Klienci mają możliwość wpłaty PLN, wypłaty PLN i euro, wykorzystując funkcję zbliżeniowości, kod BLIK, czy funkcjonalność SWE (wypłaty dla klientów korporacyjnych). Mogą również zmienić PIN i sprawdzić saldo konta. Klienci z wadami wzroku mogą korzystać z funkcjonalności audio i oznaczenia poszczególnych elementów urządzeń w języku Braille`a – wylicza Robert Pawlaczek.

W czasie pandemii

Trwająca od kilku miesięcy pandemia zmieniła bezpowrotnie wiele obszarów naszego życia. Jak głębokie będą to zmiany? Czy trwale zmienią się zwyczaje konsumentów i sytuacja firm związanych z obrotem gotówkowym? Na pewno spowoduje ona zwiększanie automatyzacji w procesie obsługi gotówki, czyli zastosowanie na szerszą skalę rozwiązań samoobsługowych w oddziałach, m.in. bankomatów recyklingowych, wrzutni. Obecna sytuacja uświadomiła też wielu osobom, jak ważna może być gotówka w sytuacjach kryzysowych – dowodem jest rekordowy jej przyrost o 80 mld zł od początku pandemii (dane NBP).

Mimo to informacje o rzekomym ryzyku używania banknotów i monet podczas pandemii znacząco wpłynęły na cały obrót gotówkowy. Stało się tak m.in. na skutek rozpowszechniania informacji o tym, że WHO zalecało, aby nie korzystać z gotówki, ze względu na ryzyko zarażenia COVID-19. Późniejsze zdementowanie tej informacji przez samo WHO nie odniosło dużego skutku. Również wyniki badań naukowych, zlecanych np. przez wiele banków centralnych – choć wynika z nich jasno, że gotówka nie stwarza większego zagrożenia niż inne metody płatności – nie zmieniły znacząco negatywnego nastawienia do gotówki.

Credit Agricole otworzył pierwszą placówkę bezgotówkową

Fot. Credit Agricole

Credit Agricole Bank Polska uruchomił pierwszy w swojej sieci oddział bez obsługi gotówkowej. Nowa placówka mieści się w samym sercu Warszawy, przy ul. Świętokrzyskiej 16. Nie ma w niej kas, a doradcy nie przyjmują ani nie wypłacają gotówki. Klienci mogą to zrobić samodzielnie w strefie samoobsługowej – we wpłatomatach i bankomatach. Pracownicy oddziału mają więcej czasu na załatwianie bardziej skomplikowanych spraw klientów i przygotowywanie dla nich indywidualnie dopasowanej oferty. Będą też uczyć ich bezpiecznego korzystania z narzędzi bankowości elektronicznej i mobilnej.

Pierwsza karta wpłatnicza

Fot. zrzutka.pl

Zrzutka.pl zakończyła właśnie testy i już niedługo wprowadzi na rynek kartę wpłatniczą. Jest to narzędzie niedostępne nigdzie na świecie i jednocześnie autorski pomysł platformy. Dzięki karcie klienci i firmy będą mogli korzystać z płatności bezgotówkowych, bez konieczności posiadania terminala płatniczego.

Zasada działania karty zrzutka.pl jest tak prosta, że każdy użytkownik smartfonu bez problemu sobie z nią poradzi. Osoba, która nie posiada gotówki, a zamierza zapłacić za usługę, np. hydraulikowi lub przekazać napiwek kelnerce, zbliża smartfon do karty wpłatniczej zrzutka.pl. Jedyny wymóg to konieczność włączenia w nim funkcji NFC, dostępnej w znacznej większości telefonów. W przypadku jej braku, można alternatywnie zeskanować kod QR z karty. Po zbliżeniu smartfonu lub zeskanowaniu kodu, następuje automatyczne przejście do wpłaty. Następnie wybierana zostaje dogodna metoda płatności, np. BLIK, płatności błyskawiczne, kartą etc. I można zrealizować wpłatę. Posiadacz karty wpłatniczej w dowolnej chwili może wypłacić otrzymane środki na swoje konto bankowe. Wypłaty, dzięki rozwiązaniom stosowanym przez operatora karty, będą księgowane na docelowych rachunkach zwykle w ciągu kilku minut od ich zlecenia.

Udostępnij artykuł: