VI Forum Liderów PPP: standaryzacja jest niezbędna, żeby skorzystać z instrumentów nowej perspektywy finansowej

Gospodarka

W czerwcu odbyła się szósta edycja Forum Liderów PPP, poświęcona realizacji strategicznych inwestycji publicznych w modelu PPP, której patronem medialnym był aleBank.pl. Najważniejsi eksperci w zakresie inwestycji infrastrukturalnych w Polsce brali udział w czterech panelach dyskusyjnych, dotyczących kwestii kluczowych dla realizacji projektów w formule PPP.

Forum Liderów PPP
Źródło: Forum Liderów PPP / YT

W czerwcu odbyła się szósta edycja Forum Liderów PPP, poświęcona realizacji strategicznych inwestycji publicznych w modelu PPP, której patronem medialnym był aleBank.pl. Najważniejsi eksperci w zakresie inwestycji infrastrukturalnych w Polsce brali udział w czterech panelach dyskusyjnych, dotyczących kwestii kluczowych dla realizacji projektów w formule PPP.

Po raz pierwszy Konferencja odbyła się w formule hybrydowej – paneliści zebrani w przestrzeni CIC Varso Place w Warszawie wystąpili na żywo w studiu nagraniowym z udziałem publiczności, a wydarzenie transmitowane było w Internecie.

W wydarzeniu wzięła udział rekordowa liczba uczestników, tj. ponad 590 osób online oraz 45 stacjonarnie.

Pierwszy panel: etap przygotowania projektu, ocena efektywności, pakietowanie PPP

Zakres tematyczny pierwszej dyskusji dotyczył etapu przedinwestycyjnego, z uwzględnieniem oceny efektywności. Dyskusja moderowana była przez mecenasa Tomasza Korczyńskiego, z kancelarii Dentons.

Agnieszka Lizis, nadzorująca Wydział Inwestycji i Projektów Partnerskich w Biurze Rozwoju Gospodarczego Miasta Warszawy, podkreśliła, że w ostatnich latach zmiany przepisów, wewnętrzne procedury i wsparcie MFiPR doprowadziły do ogromnego rozwoju PPP.

Jednak zdaniem Macieja Żywno z firmy Unibep, nowe przepisy mogą mieć wpływ na wydłużony czas procedury: ‒ W porównaniu do wcześniejszych lat, zdecydowanie ten krajobraz PPP znacznie się poprawił, ale jeszcze jest wiele rzeczy do zrobienia, można jeszcze lepiej.

Zgodził się z tym Robert Abramowski, nadzorujący prace Departamentu PPP w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej: ‒ „Można jeszcze lepiej”, to powinno być nasze motto ministerialne i taką zasadę staramy się wdrażać, w szczególności, jeżeli chodzi o naszą współpracę z doradcami. Zawsze mówimy, że można robić lepiej. I myślę, że doradcy są nam za to wdzięczni, bo dzięki temu rozwija się cały rynek, uczymy się wszyscy: my, jako instytucje publiczne, uczą się partnerzy prywatni i rynek doradczy. Ja wiem, że to jest czas i ogromny wysiłek, ale myślę, że to nie jest wysiłek, który pójdzie na marne. Bardzo spodobało mi się to, co powiedział pan Maciej odnośnie szanowania czasu. To jest bardzo ważne, żeby szanować swój czas i podam przykład dotyczący oceny efektywności. Tutaj w szczególności powinniśmy szanować swój czas, przygotowywać takie materiały, które są krótkie, syntetyczne, do rzeczy, które zawierają wnioski i rekomendacje, natomiast pozbawiane są wszelkich ogólników, różnych podręcznikowych stwierdzeń, które są powtarzalne w kolejnych ocenach efektywności. Szanujmy swój czas, nie twórzmy materiałów, które mają setki stron, nikt nie ma czasu tego czytać.

Kwestię marnowania czasu poprzez niepoprawnie przygotowane założenia wstępne lub brak porozumienia odnośnie modelu finansowania podniósł również mecenas Tomasz Srokosz, z kancelarii Andersen: – Kluczowym terminem, który pojawił się na przestrzeni lat, to słowo modelarz, czyli osoba, która przygotowuje model finansowy. Ocena efektywności to nie jest jeden model, to kilka modeli, w zależności od tego co powie strona prywatna, jakim zasobem wykaże się strona publiczna, w którym momencie te podmioty się spotkają. Jeżeli strony szybko dojdą do porozumienia, to przynajmniej nie marnują czasu.

Grzegorz Szuplewski, Burmistrz Miasta Piastowa, podzielił się doświadczeniem z realizacji inwestycji PPP w rozbudowę liceum: ‒ Chcieliśmy zrealizować to zadanie za wszelką cenę, a jego wartość przekraczała możliwości inwestycyjne miasta, nie mówiąc o tym, że musielibyśmy na kilka lat zaprzestać prowadzenia kluczowych dla miasta inwestycji. Z punktu widzenia samorządu to jest niesłychanie istotne, że formuła realizacji zadań, dużych, ważnych inwestycyjnych w formule PPP, jest przyjazna o tyle, że nie zamyka drogi do realizacji innych zadań, które można realizować z wykorzystaniem budżetu lub dofinansowań.

Burmistrz Piastowa podkreślił też, jak ważna jest akceptacja społeczna przy projektach tego typu.

W dyskusji omówiono też potencjał wykorzystania pakietowania projektów.

Drugi panel: zarządzanie projektami PPP ‒ praktyczne przykłady realizowanych przedsięwzięć

Kolejny panel, moderowany przez Bartosza Mysiorskiego z Centrum PPP, dotyczył zarządzania projektem na etapie operacyjnym, czyli w czasie kiedy partner prywatny utrzymuje infrastrukturę niezbędną do realizacji zadania publicznego lub nią zarządza.

Według Macieja Kopańskiego, z funduszu inwestycyjnego Baltcap, na zarządzanie projektem ma wpływ jakość struktury organizacyjnej jednostki publicznej: ‒ Samorządy, które są dobrze zorganizowane, mają silne struktury, jasny i równy sposób przywództwa ‒ te sobie z PPP na pewno poradzą. Te, które sobie nie radzą tak naprawdę z własnym zarządzaniem i majątkiem, nie poradzą sobie z umową PPP, bo ona jest trudniejsza.  

Grzegorz Kaczorowski, Dyrektor Biura Inwestycji w Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy ocenił, że jego zdaniem podstawowym problemem zarządzania jest jakość umowy: – Realizując PPP zacznijmy od tego, żeby dobrze napisać umowę, żeby znaleźć narzędzia kontrolne, nieuciążliwe dla projektu. Istotne jest utworzenie pewnych zespołów, które muszą istnieć w trakcie trwania umowy.

Z kolei Adrian Ziubiński z firmy Hochtief podkreślił, że odnosząc się do raportów NIK dotyczących projektów PPP, to w raporcie z 2013 roku krytyce poddana była faza przygotowawcza, która już w kolejnym raporcie w 2020 roku została oceniona pozytywnie, natomiast w ostatnim raporcie negatywnie oceniono proces zarządzania projektem, który zależy od zasobów ludzkich: ‒ Tak jak strona prywatna zabezpiecza Project Managera od realizacji, to samo należałoby wdrożyć od strony publicznej. Przede wszystkim zasoby kompetencyjne osób. To wymaga cyklicznych spotkań, pełnego przygotowania merytorycznego, te podmioty powinny być wdrażane w dyskusje i dialog.

Mirosław Józefczuk, Członek Zarządu Warbud zauważył, że sukces projektów PPP zależy od nastawienia promotorów: ‒ Zdarzają się projekty gdzie włodarze samorządów są ambasadorami PPP w Polsce. Pamiętam wahania Piastowa, gdzie rozważali czy robić PPP, czy może nie, bo pierwszy przetarg się nie udał. I co się wydarzyło. Wójt z Wiązownej, gdzie wcześniej zrealizowaliśmy projekty szkolne wspólnie z Siemensem, pojechał do Piastowa i był tam ambasadorem PPP ‒ przekonał włodarzy Wiązownej do tego, że nie trzeba się bać, że są to projekty które są realizowalne, że powstają w dobrym tempie, rzadko kiedy są opóźnienia. Należy pokazać, że te projekty się udają.

Marek Kuzaka, Prezes Zarządu firmy AMS ocenił, że ważnym usprawnieniem na etapie zarządzania byłaby minimalizacja biurokracji i jednoetapowa decyzyjność po stronie publicznej: ‒ Jedno okienko dla obsługi projektów to klucz do sukcesu realizacyjnego, a potem takiego, żeby można było się cieszyć efektem.

​Trzeci panel: bankowalność projektów PPP ‒ rola instytucji finansowej, benchmark finansowy i potencjał standaryzacji dokumentów

Rozmowy ekspertów w trzecim panelu dyskusyjnym poświęcone były możliwości pozyskania atrakcyjnego i długoterminowego finansowania w projektach PPP. Jakość tego finansowania, w szczególności jego koszt, decydują często o możliwości realizacji projektu PPP.

‒ Znajomość oczekiwań instytucji finansowych pozwala osiągać pewną równowagę pomiędzy alokacją ryzyk w tego typu projektach, a optymalnym kosztem finansowania, który zwyczajnie zmieści się w budżecie zamawiającego ‒ ocenił moderator dyskusji Przemysław Szulfer z firmy Warbud.

Sławomir Liskiewicz z Banku Pekao SA podkreślił, jak ważna jest konsultacja projektu z bankiem już na wczesnym etapie jego planowania: ‒ To, co my sugerujemy zawsze i tym bardziej, jeżeli mówimy o projektach nowych i dużych, to konsultacja z rynkiem, nie tylko rynkiem partnerów prywatnych czy podmiotów prywatnych, które mogą wykonywać takie zadania, ale też z rynkiem finansowym.

Jednak moderator zauważył, że istnieje powszechna opinia o braku zainteresowania banków konsultacjami projektów na ich wczesnym etapie.

‒ Partnerzy powinni wykonać odpowiednią analizę przedrealizacyjną zanim zwrócą się o opiniowanie finansowe, aby uwiarygodnić projekt i temu służy ocena efektywności. Strona publiczna powinna chcieć ją wykonać, a nie tylko musieć – ocenił Maciej Ziomek z firmy EY. – Sama analiza powinna być przekrojowa i uwzględniać różne aspekty biznesowe, aby mieć kompleksową wiedzę na temat projektu. Taka analiza będzie chętnie analizowana przez banki.

Podzielając tę opinię, Anna Łopaciuk z BGK oceniła, że bank może ocenić projekt dopiero wtedy, kiedy ma pewne konkretne informacje. Posiadanie ramowej koncepcji zaspokojenia potrzeby inwestycyjnej jest momentem, kiedy można już skorzystać z porady banku na temat w jaki sposób ukształtować projekt, aby uzyskał on finansowanie. Dialog konkurencyjny jest już tym etapem, w którym instytucje finansowe powinny być w temacie.

O praktycznych aspektach konsultacji z instytucjami finansowymi opowiedział Konrad Nowak z MPEC Olsztyn, realizujący największe w Polsce przedsięwzięcie PPP, który przyznał, że podczas przygotowywania projektu spotkał się z niemal wszystkimi bankami w Polsce na różnych etapach przygotowania projektu, czego efektem było zrozumienie problematyki „bankowalności”: – Byliśmy zdecydowanie bardziej już nastawieni na słuchanie, zrozumienie tego, że ta druga strona w tak długim kontrakcie też ma swoje problemy, swoje ryzyka, które musi jakoś zaadresować. Trzeba je wspólnie podzielić, a z drugiej strony też nasza pozycja negocjacyjna była inna, bo po rozmowach z bankami, wiedzieliśmy o co chodzi. Zrozumieliśmy zagadnienia struktury finansowej. Mówiąc krótko, partner prywatny nie mógł nam wszystkiego, że tak powiem kolokwialnie „wcisnąć”.

Rozwiązaniem kwestii dobrania odpowiedniej struktury projektu może być standaryzacja dokumentacji projektowej, o czym mówił Arkadiusz Lewicki ze Związku Banków Polskich: ‒ Na pewno standaryzacja jest niezbędna, żeby ułatwić podejście i skorzystanie między innymi z instrumentów, które niesie nam też nowa perspektywa finansowa, bo apetyt sektora bankowego w dużej mierze będzie lewarowany również tym, jak to czasami nazywamy, dopalaczem unijnym.

Czwarty panel: PPP w transporcie publicznym

Ostatni panel był dyskusją o transporcie publicznym w formule PPP na przykładzie „krakowskiego szybkiego tramwaju”. Umowę na realizację podpisało z Zarządem Dróg Miasta Krakowa konsorcjum firm PPP Solutions Polska i Gulermak Agir Sanayi Insaat ve Taahhu Projekt. Spłata zobowiązań finansowych ma być pokryta ze środków własnych miasta, wsparcia Europejskiego Banku Inwestycyjnego i środków unijnych z perspektywy 2021‒2027. W oparciu o krakowskie doświadczenia powstaną wytyczne do pozyskiwania finansowania takich przedsięwzięć w tym wariancie.

Dyskusję moderował mecenas Marcin Bejm z kancelarii CMS.

Dlaczego ZDMK zdecydował się na realizacje inwestycji w tym modelu? Jak wskazał dyrektor Marcin Hanczakowski, główną przyczyną była chęć podziału ryzyk oraz niższy koszt realizacji inwestycji: ‒ Biorąc pod uwagę kwestie utrzymania infrastruktury, jej jakości, pozyskiwaniu partnera na okres 20 lat, a także jej wyremontowania po tym okresie, to całość tego projektu jest tańsza. Poza tym wartością dodaną jest kadra i kompetencje, które powstaną po realizacji tego projektu, a które umożliwią nam realizację kolejnych inwestycji.

Z perspektywy partnera prywatnego, aby ocenić opłacalność, należy patrzeć na projekt długoterminowo: ‒ W zakresie projektu PPP nie chodzi tylko o to, żeby koncentrować się na samym koszcie budowy, ale należy skalkulować koszt całego cyklu życia projektu. Możliwość skorzystania z wcześniejszych doświadczeń na etapie projektowania, optymalizacji kosztów to jest wartość dodana dla takiej firmy jak nasza – ocenił Łukasz Wypych z Gulermak.

Jacek Kosiński z Kancelarii Jacek Kosiński Adwokaci i Radcowie Prawni, który świadczył usługi doradztwa prawnego przy tym projekcie, zwrócił uwagę na to, że obydwie strony wykazały partnerskie podejście przy konstruowaniu warunków umowy i podziale ryzyk, dlatego nie wskazują żadnych trudności na etapie negocjacji.

Etap przygotowawczy wskazała jako kluczowy Agata Kozłowska z Investment Support: ‒ Wyniki analiz weryfikowane są przez konsultacje rynkowe, prawo zamówień publicznych przychodzi z możliwościami wykorzystania dialogu technicznego i wstępnych konsultacji rynkowych, w ramach, których po wstępnych analizach można zderzyć formułę z potrzebami rynku.

Partner prywatny nie zaangażuje się w projekt, gdzie nie będzie miał pewności współpracy i eliminacji pewnych barier, bez usunięcia których realizacja projektu będzie niemożliwa. Z kolei zabezpieczenie interesu strony publicznej możliwe jest poprzez prawidłowo wykonaną analizę techniczną, zauważyła Renata Mordak z firmy Multiconsult: – Zadaniem doradcy technicznego jest zadbać o interes strony publicznej dlatego im bardziej kompleksowe podejście do analizy technicznej, tym lepiej przygotowany projekt.

Podczas konferencji wystąpili też eksperci reprezentujący instytucje amerykańskie, w tym Fernanda Ruiz Nunez z Banku Światowego oraz David Baxter ze Światowego Stowarzyszenia PPP, który opowiedział o roli jaką pełnią projekty PPP w planach odbudowy gospodarek po pandemii, na przykładzie USA.

Transkrypcje całej konferencji oraz rejestracja na kolejną edycję dostępne są na stronie www.forumliderowppp.pl

Konferencja została objęta patronatem honorowym Banku Światowego, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Prezydenta Miasta St. Warszawy i Marszałka Województwa Mazowieckiego, a także Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, Ambasady Francji w Polsce, Francusko-Polskiej Izby Gospodarczej, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Narodowego Instytutu Samorządu Terytorialnego, Związku Banków Polskich, Agencji Rozwoju Mazowsza, Łódzkiej Agencji Rozwoju Regionalnego, Związku Powiatów Polskich, Związku Miast Polskich i Unii Metropolii Polskich.

Wydarzenie odbyło się dzięki Partnerom wydarzenia, którymi były firmy: Hochtief, Gulermak, Baltcap, EY, Bank Pekao SA, Bank Gospodarstwa Krajowego, Andersen, Unibep, Warbud, AMS, Andersen, Kancelaria Jacek Kosiński i Dentons.

Źródło: aleBank.pl
Udostępnij artykuł: