Wydarzenia i Opinie. Forum Bankowo-Samorządowe 2019: Naturalni partnerzy

BANK 2020/02

Zdjęcia: ZBP

Forum Bankowo-Samorządowe to od wielu lat jedno z najważniejszych ogólnopolskich wydarzeń poświęconych współpracy instytucji finansowych oraz jednostek samorządu terytorialnego. Ułatwia przedstawicielom obu środowisk zrozumieć oczekiwania i potrzeby partnerów.

Forum pomaga samorządom zdobyć partnerów wspomagających je w realizacji ich misji, bankom zaś dostosować ofertę do oczekiwań rynku. Umożliwia także wypracowanie wspólnego stanowiska w ewentualnych sprawach wymagających odpowiedniego dostosowania rozwiązań legislacyjnych.

Arkadiusz Lewicki– Forum Bankowo-Samorządowe, organizowane od ponad 10 lat przez Związek Banków Polskich we współpracy z kluczowymi organizacjami samorządu terytorialnego, to miejsce dialogu międzysektorowego. Jest otwarte dla wszystkich zainteresowanych – zarówno z obu bezpośrednich strategicznych środowisk, jak i ich otoczenia gospodarczego – powiedział Arkadiusz Lewicki, dyrektor Zespołu ds. Programów Publicznych i Środowisk Gospodarczych Związku Banków Polskich, koordynator Forum Bankowo-Samorządowego. 

Zdaniem Pawła Tomczaka, dyrektora Biura Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, Forum Bankowo-Samorządowe jest narzędziem ułatwiającym sprawną komunikację pomiędzy sektorami. – Wyzwania stojące przed jednostkami samorządu terytorialnego są również często wyzwaniami, na które gotowy musi być sektor bankowy, finansujący inwestycje i rozwój samorządów. Związek Gmin Wiejskich RP dostrzega korzyści, jakie przynosi organizacja forum, dlatego co roku współpracuje ze Związkiem Banków Polskich przy tej inicjatywie – stwierdził.

Współautorzy rozwoju 

Minione dziesięć lat jednoznacznie potwierdziło, jak istotną rolę odgrywa sektor bankowy w funkcjonowaniu jednostek samorządu terytorialnego i jak wiele można osiągnąć dzięki współpracy – twierdzą lokalni włodarze. To właśnie instytucje finansowe, które znakomicie dostosowały się do potrzeb lokalnych społeczności, są współautorami ich dynamicznego rozwoju. Jednostki samorządu terytorialnego zawsze były i pozostają strategicznym klientem sektora bankowego, który z kolei jest głównym partnerem finansowym samorządów (ponad 95% długu sektora to należności bankowe, głównie kredyt). Wartość należności samorządów w portfelu bankowym wyniosła na koniec III kw. ub.r. ponad 86 mld zł, a wartość powierzonych depozytów w tym samym okresie – niemal 30 mld zł. 

Lokalni włodarze w Polsce rozsądnie zarządzają finansami, a ich osiągnięcia są powodem do dumy – oceniają z kolei bankowcy. Największe inwestycje rozwojowe podejmowane są właśnie przez samorządy. Dlatego poważnym zadaniem dla sektora JST jest pozyskiwanie na te inwestycje środków zewnętrznych, również w postaci kredytu bankowego. Jeszcze w trakcie obecnej, kończącej się perspektywy finansowej UE planowane są przedsięwzięcia, do których realizacji niezbędne jest wsparcie sektora bankowego. 

Instytucje finansowe deklarują gotowość podjęcia tego wyzwania, choć w obecnej sytuacji ekonomicznej nie będzie to łatwe. Sektor bankowy musi wszak przygotować się na spowolnienie gospodarcze, którego pierwsze symptomy są już zauważalne. Zarówno przedsiębiorcy, jak i samorządowcy nie mają wątpliwości, że okres prosperity zbliża się ku końcowi i będzie musiał ustąpić miejsca recesji. W dodatku polski sektor bankowy jest przeregulowany i obciążony najwyżej w Europie, co bez wątpienia wpłynie na dostępność środków finansowych, także dla JST. Bardzo ważnym partnerem w takiej dyskusji będzie Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, ponieważ lokalne władze będą potrzebować kredytu na realizację projektów rozwojowych.

Nadchodzą lata chude

W ocenie bankowców, wspólnym wyzwaniem dla obu środowisk w najbliższym czasie będą kwestie finansowe. Sektor finansowy jest zaniepokojony pogarszającą się sytuacją finansową JST. Ich zadłużenie dynamicznie rośnie, tylko na przestrzeni minionego roku zwiększyło się o ponad 30%. Banki, z racji rosnących obciążeń, będą musiały racjonować kapitał i akcję kredytową, również wobec samorządów. W ostatnich ośmiu latach bilanse banków wzrosły o ponad 60%, natomiast poziom ich zysków pozostał bez zmian, niewykluczone więc, że sektor bankowy będzie szukał w przyszłości najbardziej zyskownych grup klientów i projektów. W konsekwencji dostęp do kredytu z pewnością będzie trudniejszy. Następuje też hamowanie inwestycji JST, co widać było już w 2019 r. Pomimo dostępności środków unijnych, będzie ich mniej o prawie 10%. W dużej mierze wynika to z konieczności korekt budżetowych samorządów po zmianach w przepisach dotyczących podatków PIT i VAT. Samorządom brakuje środków na inwestycje, ponieważ musiały wykorzystać je na bieżącą obsługę nowych, nieplanowanych zobowiązań. 

Zdjęcia: ZBP

Finansowanie oświaty, czyli ciężar ponad siły

Największym problemem finansowym JST jest niedoszacowanie subwencji oświatowej. Brakuje prawie 2 mld zł rocznie. Samorządy liczą na konstruktywny dialog z rządem w tej sprawie, istnieje bowiem realna groźba, że zabraknie środków na inwestycje. Według raportu rocznego INC Rating, opracowanego we współpracy ze Związkiem Banków Polskich, subwencja oświatowa, otrzymywana przez JST, pozwoliła w 2019 r. na pokrycie przeciętnie 60% wydatków na oświatę realizowanych przez samorządy. W stosunku do roku 2018 wartość ta jest podobna. Warto przy tym podkreślić, że część z poniesionych i planowanych kosztów wynikać może ze strukturalnych zmian wprowadzanych w systemie szkolnictwa. Rosnąca dysproporcja wskazuje, że ciężar tych zmian jest w dużym stopniu przeniesiony na gminy, co szczególnie jest widoczne w tych o najmniejszych budżetach. Zapewnienie finansowania systemu oświaty stanowi więc znaczące wyzwanie, szczególnie biorąc pod uwagę, że dział budżetowy „801 – Oświata” jest powszechnie największym działem wydatków samorządów.

Regulacje wyzwaniem dla obu sektorów

Poza kwestiami czysto finansowymi, wspólnym problemem dla sektora bankowego i władz lokalnych są regulacje prawne dotyczące samorządu terytorialnego, takie jak ustawy podatkowe, przepisy odnośnie ochrony środowiska naturalnego czy wreszcie zbilansowanie budżetów po dodaniu JST nowych zadań i obciążeń. Normy regulacyjne i nadzorcze powinny tworzyć sprzyjający ekosystem dla rozwoju klientów banków, szczególnie tak strategicznych, jak jednostki samorządu terytorialnego.

W ocenie lokalnych władz, satysfakcjonująca do tej pory oferta bankowa dla środowiska samorządowego istotnie się pogorszyła. Samorządowcy odnotowują znaczne zmniejszenie elastyczności banków, w konsekwencji pojawiają się już nawet takie JST, które nie rozstrzygnęły przetargów na bankową obsługę w kolejnym roku. Wniosek nasuwa się oczywisty: skończył się czas całkiem niezłych warunków finansowych dla sektora samorządowego. W takich uwarunkowaniach obrady Forum Bankowo-Samorządowego nabierają szczególnego sensu. Stają się bowiem platformą wymiany myśli i dialogu, który trzeba przecież zintensyfikować, aby skutecznie zapobiegać nadchodzącym zagrożeniom. 

Udostępnij artykuł: